Powiat olkuski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat olkuski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
TERYT 2.12.15.12.00.0
Siedziba Olkusz
Starosta Paweł Piasny
Powierzchnia 622,19 km²
Populacja (2005)
• liczba ludności

114 426
• gęstość 183,91 os./km²
Urbanizacja 50,24%
Tablice rejestracyjne KOL
Adres urzędu:
ul. Mickiewicza 2
32-300 Olkusz
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 3
Położenie na mapie województwa
POL powiat olkuski on voivodship map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat olkuski
Powiat olkuski
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Powiat olkuski
Powiat olkuski
Ziemia 50°17′N 19°34′E/50,283333 19,566667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat olkuski – powiat w Polsce w województwie małopolskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Olkusz. Powiat położony w północno-zachodniej jego części, w obrębie trzech makroregionów geograficznych: Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Miechowskiej.

W skład powiatu wchodzą:

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 114 426 100 58 547 51,17 55 879 48,83
Miasto 57 402 50,17 29 648 25,91 27 754 24,25
Wieś 57 024 49,83 28 899 25,26 28 125 24,58
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu olkuskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat olkuski.png

Największe miejscowości[edytuj]

Miejscowość Liczba Mieszkańców Powierzchnia Gęstośc
1 Olkusz 35 737 25,65 km² 1393 os./km²
2 Bukowno 10 488 64,59 km² 162,4 os./km²
3 Wolbrom 8942 10,12 km² 890 os./km²
4 Klucze 5048 ? ?
5 Bolesław 2500 ? ?
6 Chechło 2000 ? ?
7 Jaroszowiec 1700 ? ?
8 Osiek 1500 ? ?
9 Gorenice 1350 ? ?
10 Żurada 1200 ? ?

Historia[edytuj]

Początki powiatu (obwodu) olkuskiego związane są nierozerwalnie z górnictwem rud galmanu, które rozwinęło się tutaj po 1816 r. w ramach rządowego Dozorstwa Olkusko-Siewierskiego.

Powiat olkuski gub. kieleckiej (1867-1914)
  • Po raz pierwszy powiat olkuski utworzony został w 1810 r. jako jednostka administracyjna departamentu krakowskiego w rozszerzonym Księstwie Warszawskim. Istniał do 1815 r.
  • W latach 1815–1841 jako obwód olkuski w województwie krakowskim (do 1837 r.), potem w guberni krakowskiej, przemianowanej następnie na kielecką. Od 1842 r. jako powiat olkuski, tożsamy terytorialnie z wcześniejszym obwodem.
  • W latach 1845–1866 powiat w guberni radomskiej.
  • W 1866 r. poważnie okrojony, m.in. poprzez wydzielenie powiatu będzińskiego. W latach 1867–1914 funkcjonował jako w przeważającej mierze rolniczy powiat guberni kieleckiej.
  • W 1939 przed wybuchem wojny należał do województwa kieleckiego i zajmował 1364,6 km², zamieszkiwało go ok. 175 tys. ludności. Posiadał 2 gminy miejskie (Olkusz, Wolbrom), 1 osadę (Skała) i 13 gmin wiejskich, w sumie 198 miejscowości.
  • W okresie okupacji hitlerowskiej zachodnia część powiatu wraz z Olkuszem, stanowiąca ok. 1/4 terytorium z ok. 30% ludności, została przyłączona do Rzeszy jako Landkreis Olkusz, Landkreis Olkusch i Landkreis Ilkenau. Pozostała, wschodnia część, o powierzchni 1015,2 km² i liczbie ludności 123 tys., weszła w skład Generalnego Gubernatorstwa i została przyłączona do starostwa miechowskiego, tworząc Landkommissariat, czyli komisariat ziemski w Wolbromiu. Planowano przywrócenie niemieckiej nazwy
  • Rabsztyn: Rabenstein O.S.,

oraz zniemczenie polskich nazw miejscowości, np.

  • Bolesław: Zinkberg,
  • Ogrodzieniec: Bonerburg,
  • Sławków: Schlockau,
  • Żelazko: Eisenhübel,
  • Zimnodół: Kaltengrund

którego jednak nie przeprowadzono.

  • Od 20 sierpnia 1945 do czasu reformy administracyjnej w 1975 leżał w północno-zachodniej części województwa krakowskiego i zajmował 1112 km², co stanowiło 7,3% powierzchni województwa. Graniczył od południa z powiatami Chrzanów i Kraków oraz z miastem Jaworzno, od wschodu z powiatem Miechów (województwo krakowskie), od północnego wschodu z powiatami Jędrzejów i Włoszczowa (województwo kieleckie), od północnego zachodu i zachodu z powiatami Zawiercie i Będzin (województwo katowickie).

Zmiany administracyjne powiatu olkuskiego[edytuj]

Powiat olkuski powstał 10 kwietnia 1810 r., jako część składowa departamentu krakowskiego w Księstwie Warszawskim.

W odrodzonej Polsce został powołany w 1918 roku w województwie kieleckim. Składał się z dwóch miast Olkusz, Wolbrom od 1931 roku i 14 gmin Bolesław, Sławków, Rabsztyn, Dłużec, Ogrodzieniec, Kidów, Kroczyce, Pilica, Żarnowiec, Jangrot, Skała, Minoga, Cianowice i Sułoszowa

Geografia[edytuj]

Park Krajobrazowy Orlich Gniazd w granicach województwa małopolskiego obejmuje wyłącznie obszar Powiatu Olkuskiego (gminy Klucze, Olkusz, Trzyciąż i Wolbrom) o powierzchni 12 688 ha. Przebiega tędy Szlak Orlich Gniazd. Powiat leży w zachodniej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Do ciekawych miejsc należy również Pustynia Błędowska.

Religia[edytuj]

 Osobny artykuł: Religia w powiecie olkuskim.

Oprócz katolików skupionych w 30 parafiach, istnieje na zachodzie powiatu liczna grupa wyznawców religii polskokatolickiej w parafiach w Bukownie, Bolesławiu i Małobądzu. Inna dość liczna grupa (ok. 1000) to Świadkowie Jehowy w 14 zborach, z własnymi Salami Królestwa w Olkuszu, Krążku k. Bukowna, Wolbromiu, Kluczach i Bydlinie[17]. Poza tym mieszkają również m.in. zielonoświątkowcy, Adwentyści Dnia Siódmego czy epifaniści.

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy