Powiat ustrzycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat ustrzycki
powiat
1952–1972
Państwo  PRL
Województwo rzeszowskie
Data powstania 1952
Data likwidacji 1972
Siedziba Ustrzyki Dolne
Powierzchnia 1187 km²
Populacja (1971)
• liczba ludności

18 000
• gęstość 15 os./km²
Urbanizacja 23,81%
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin miejsko-wiejskich 0
Liczba gmin wiejskich 8
brak współrzędnych
Portal Portal Polska
Cerkiew w Bystrem
Panorama Ustrzyk Dolnych
Grobowiec Stroińskich w Siankach - najdalej na południe wysuniętej wsi Polski (obecnie wyludnionej)
Mapa administracyjna powiatu ustrzyckiego z 1952 roku

Powiat ustrzycki – powiat istniejący w latach 1952-1972 na terenie obecnego bieszczadzkiego (woj. podkarpackie). Jego ośrodkiem administracyjnym były Ustrzyki Dolne.

Geneza[edytuj]

Powiat ustrzycki powstał w ramach umowy o zamianie odcinków terytoriów państwowych zawartej 15 lutego 1951 pomiędzy PRL i Związkiem Radzieckim (powiat istniał również przejściowo w drugiej połowie XIX wieku). W zamian za bogatą w węgiel kamienny Sokalszczyznę, Polska otrzymała rejon ustrzycki z obwodu drohobyckiego, czyli tereny po prawej stronie Sanu na terenie Bieszczadów, na wschód od linii prostej na odcinku Smolnik-Liskowate, o łącznej powierzchni 480 km². Proces ten wiązał się ze skomplikowanym przesiedlaniem ludności z odstąpionych terenów powiatu hrubieszowskiego na Lubelszczyźnie (miast Sokal, Bełz, Krystynopol, Waręż, Uhnów) na opustoszone ziemie nad Strwiążem (tzw. Akcja H-T).

1952-1972[edytuj]

Odstąpione przez ZSRR tereny podzielono na jedno miasto i sześć gmin:

Do nowo nabytych terenów tworzących powiat ustrzycki, z obszarów polskich dołączono:

oraz:

Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 1952 roku.

1972–1975[edytuj]

Przygotowania do reformy administracyjnej z 1975, wprowadzającej w PRL 49 województw zaowocowały utworzeniem 1 listopada 1972 eksperymentalnego powiatu bieszczadzkiego[2]. Nowa jednostka powstała z powiatów ustrzyckiego, leskiego i większej części sanockiego. Był to największy powiat w Polsce o powierzchni 2909 km². Siedzibą powiatu, mimo protestów mieszkańców większych Ustrzyk Dolnych, zostało Lesko.

1975-1998[edytuj]

Powiat bieszczadzki przetrwał dokładnie dwa i pół roku. Po reformie administracyjnej w 1975 roku całe terytorium powiatu znalazło się w województwie krośnieńskim.

Od 1999[edytuj]

W związku z nową reformą administracyjną w 1999 roku, powiatu ustrzyckiego nie przywrócono, lecz raz jeszcze powstał powiat bieszczadzki (w woj. podkarpackim), tym razem z siedzibą w Ustrzykach Dolnych. Obejmował on w przybliżeniu łączne tereny powiatu ustrzyckiego i leskiego z lat 1952-1972. W nowych granicach nie przetrwał on jednak długo, bo już w 2002 roku gwoli protestów zbuntowanego Leska i jego okolic, z zachodniej części powiatu bieszczadzkiego utworzono powiat leski (wyłączone gminy to Lesko, Baligród, Cisna, Olszanica i Solina). Znacznie zmniejszony powiat, o niemal identycznym wykresie granic co powiat ustrzycki sprzed 1972 roku, zachował jednak nazwę powiat bieszczadzki oraz siedzibę starostwa w Ustrzykach Dolnych.

Przypisy

  1. Ustrzyki Dolne otrzymały prawa miejskie w 1727 roku. Po II wojnie światowej miasto znalazło się w ZSRR, gdzie zostało pozbawione praw miejskich. Po powrocie do Polski w 1951 roku pozostało miastem (oficjalnie od 1 stycznia 1952). W Dzienniku Ustaw z roku 1951, nr 65, poz. 448 mówi się o utworzeniu miasta, nie o nadaniu statusu miasta, co oznacza że owa doraźna utrata praw miejskich nie została uwzględniona.
  2. Dz.U. z 1972 r. Nr 43, poz. 273

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]