Powiat zgorzelecki

powiat zgorzelecki
	powiat
	; Kopalnia „Turów” w Bogatyni
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Data powstania	1 stycznia 1999
TERC	0225
Siedziba	Zgorzelec
Starosta	Artur Bieliński
Powierzchnia (2025)	838,61 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 84 337
• gęstość	101 os./km²
Urbanizacja	66,5%
Nr kierunkowy	75
Kod pocztowy (2025)	59–9XX
Tablice rejestracyjne	DZG
	Adres urzędu:ul. Bohaterów II Armii Wojska Polskiego 8A; 59–900 Zgorzelec
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich	2
Liczba gmin miejsko-wiejskich	3
Liczba gmin wiejskich	2
Liczba sołectw	64
Liczba miejscowości	87
	Położenie na mapie województwa;
	51°09′01″N 15°00′31″E/51,150278 15,008611
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat zgorzelecki – powiat w Polsce, położony w zachodniej części województwa dolnośląskiego, nad Nysą Łużycką, przy granicy polsko-niemieckiej. Jego siedzibą jest miasto Zgorzelec.

Podział administracyjny

Powiat zgorzelecki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami^[1].

Został stworzony z części znoszonego województwa jeleniogórskiego^[2]^[3]. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku^[4]^[5]^[6]. W jego skład, oprócz gmin z 1975 roku, weszły również miasto Zawidów i gmina Sulików, należące wówczas do powiatu lubańskiego^[3].

Z powiatem zgorzeleckim graniczą jednostki^[7]:

powiaty żagański i żarski w województwie lubuskim od północy,
powiaty bolesławiecki i lubański od wschodu.

Ponadto, od południa i południowego wschodu powiat graniczy z krajem libereckim w Czechach, zaś od zachodu – z Saksonią w Niemczech (Landkreis Görlitz).

W skład powiatu wchodzi 7 gmin: 2 miejskie, 3 miejsko-wiejskie oraz 2 wiejskie. Na jego terenie położonych jest 5 miast: Bogatynia, Pieńsk, Węgliniec, Zawidów oraz Zgorzelec^[8].


Gmina^[8]				Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
TERYT	Typ	Nazwa		Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
0225011	miejska		Zawidów	6,07	3729	—
0225021	miejska		Zgorzelec	15,88	28 466	—
0225033	miejsko-wiejska		Bogatynia	136,12	21 036	Bogatynia
0225043	miejsko-wiejska		Pieńsk	109,71	8627	Pieńsk
0225052	wiejska		Sulików	94,52	5800	Sulików
0225063	miejsko-wiejska		Węgliniec	339,18	7697	Węgliniec
0225072	wiejska		Zgorzelec	137,13	8982	Zgorzelec

Od powstania powiatu, doszło do jednej korekty jego granic. W 2016 roku do Gozdnicy w powiecie żagańskim (województwo lubuskie) przyłączono przysiółek Dębówek z miejscowości Ruszów w gminie Węgliniec, stanowiący obszar o powierzchni 4,37 ha^[11]. Była to druga próba wprowadzenia tej zmiany; pierwszą podjęto w 2014 roku^[12].

Pokrycie terenu

Powiat zgorzelecki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 838,61 km², co stanowiło 4,2% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 6. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 169. miejsce wśród 314 powiatów Polski^[9.2]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty leśne (50,2%) oraz rolne (39,6%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 9,2% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,7%^[13].

**Pokrycie terenu w powiecie zgorzeleckim**
stan na 1 stycznia 2025^[13]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie zgorzeleckim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych^[14]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie zgorzeleckim zamieszkiwało 84 337 mieszkańców: 43 531 kobiet (51,6% ludności) i 40 806 mężczyzn (48,4%), czyli 2,9% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 101 osób na km². Pod względem ludności powiat zgorzelecki zajął w 2024 roku 10. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 105. lokatę wśród 314 powiatów Polski^[9.2].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 66,5%; w miastach w tym dniu mieszkało 56 081 osób, zaś na wsi 28 256 osób^[14].

**Sytuacja demograficzna w powiecie zgorzeleckim**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

**Piramida wieku mieszkańców powiatu zgorzeleckiego**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

Gospodarka

W końcu września 2019 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała około 1,4 tys. mieszkańców, co stanowiło stopę bezrobocia na poziomie 5% do aktywnych zawodowo^[15].

Transport

Przez teren powiatu przebiegają: autostrada A4, drogi krajowe 30 i 94, a także drogi wojewódzkie 296, 332, 350, 351, 352, 353, 354, 355 oraz 357. Transport kolejowy stanowią linie kolejowe 274, 282 (magistrala E30), 279, 282, 290 i 295.

Starostowie zgorzeleccy

Na podstawie źródła^[16]:

Szymon Pacyniak (14 listopada 1998 – 12 grudnia 2002),
Andrzej Tyc (12 grudnia 2002 – 25 listopada 2006),
Piotr Woroniak (25 listopada 2006 – 2 lutego 2010),
Mariusz Tureniec (2 lutego 2010 – 30 listopada 2010),
Artur Bieliński (30 listopada 2010 – 11 marca 2016),
Urszula Ciupak (11 marca 2016 – 23 listopada 2018),
Artur Bieliński (od 23 listopada 2018).

Zobacz też

Bory Dolnośląskie

Przypisy

↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652).
↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 221.
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-30] (pol.).
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-30] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-30] (pol.).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031).
Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-30] (pol.).
1. 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.
2. 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.
↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin (Dz. U. z 2015 r. poz. 1083).
↑ Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy [online], Rządowe Centrum Legislacji, 29 lipca 2014, s. 16-18 [dostęp 2025-08-30] (pol.).
1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. zgorzelecki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-30] (pol.).
1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-30] (pol.).
↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-29] (pol.).
↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 40. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-04-02].

[1] Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).

[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612).

[rozp_powiaty-3] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652).

[4] Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 221.

[5] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[6] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[7] Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[TERYT-8] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031).

[Powierzchnia-9] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-30] (pol.).
1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[10] 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[14] 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[11] Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853).

[12] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin (Dz. U. z 2015 r. poz. 1083).

[13] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy [online], Rządowe Centrum Legislacji, 29 lipca 2014, s. 16-18 [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[pokrycie_terenu-15] 1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. zgorzelecki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[BDL-16] 1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-30] (pol.).

[17] GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-29] (pol.).

[18] Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 40. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-04-02].

[10] 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[14] 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9.1]

[10]

[11]

[12]

[9.2]

[13]

[14]

[15]

[16]

Miasta na prawach powiatu	Jelenia Góra Legnica Wałbrzych Wrocław (siedziba)
Powiaty	bolesławiecki dzierżoniowski głogowski górowski jaworski kamiennogórski karkonoski kłodzki legnicki lubański lubiński lwówecki milicki oleśnicki oławski polkowicki strzeliński średzki świdnicki trzebnicki wałbrzyski wołowski wrocławski ząbkowicki zgorzelecki złotoryjski
Miasta	Wrocław Wałbrzych Legnica Jelenia Góra Lubin Głogów Świdnica Bolesławiec Oleśnica Oława Dzierżoniów Zgorzelec Bielawa Kłodzko Świebodzice Polkowice Jawor Nowa Ruda Lubań Kamienna Góra Bogatynia Jelcz-Laskowice Strzegom Ząbkowice Śląskie Boguszów-Gorce Złotoryja Trzebnica Brzeg Dolny Chojnów Wołów Strzelin Góra Milicz Siechnice Syców Kowary Środa Śląska Kudowa-Zdrój Bystrzyca Kłodzka Oborniki Śląskie Lwówek Śląski Ziębice Chocianów Kąty Wrocławskie Sobótka Pieszyce Żarów Twardogóra Żmigród Gryfów Śląski Polanica-Zdrój Piława Górna Głuszyca Szklarska Poręba Piechowice Lubawka Przemków Pieńsk Ścinawa Szczawno-Zdrój Jaworzyna Śląska Lądek-Zdrój Bolków Bierutów Kamieniec Ząbkowicki Olszyna Karpacz Nowogrodziec Duszniki-Zdrój Leśna Świeradów-Zdrój Zawidów Mieroszów Mirsk Prochowice Wojcieszów Niemcza Węgliniec Wąsosz Złoty Stok Międzylesie Bardo Międzybórz Radków Wiązów Prusice Miękinia Świerzawa Lubomierz Wleń
Inne zagadnienia	Podział administracyjny Herb Flaga

Miasta	Bogatynia Pieńsk Węgliniec Zawidów Zgorzelec
Gminy miejskie	Zawidów Zgorzelec
Gminy miejsko-wiejskie	Bogatynia Pieńsk Węgliniec
Gminy wiejskie	Sulików Zgorzelec

Przynależność wojewódzka	woj. wrocławskie
Miasta	Bogatynia (1945-47 Rychwałd) Pieńsk (od 1962) Węgliniec (od 1967) Zgorzelec
Osiedla (1954-72)	Pieńsk (1954-62) Sieniawka (← 1959-72 →) Turoszów (← 1959-72 →) Węgliniec (1954-66)
Gminy wiejskie (1945-54 i 1973-75)	Bogatynia (od 1973) Dłużyna Dolna (do 1954) Działoszyn (do 1954) Jerzmanki (do 1954) Opolno Zdrój (do 1954) Pieńsk Ruszów (do 1954) Węgliniec Zgorzelec (od 1973)
Gromady (1954-72)	Biedrzychowice Górne (1954-59 →) Czerwona Woda (1954-72) Dłużyna Dolna (1954-61) Działoszyn (1954-72) Gronów (1954-59) Jagodzin (1954-59) Łagów (1954-72) Opolno Zdrój (1954-72) Osiek Łużycki (1954-59) Pieńsk (1954) Pieńsk (1954-72) Radomierzyce (1960-72) Ręczyn (1954-59) Ruszów (1954-72) Trójca (1954-59) Węgliniec (1954) Zatonie (1954-58 →) Żarki (1954-59) Żarska Wieś (1960-72)