Powrót posła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powrót posła
Autor Julian Ursyn Niemcewicz
Typ utworu Komedia
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1790

Powrót posła – komedia polityczna w trzech aktach napisana przez Juliana Ursyna Niemcewicza w 1790, która była reakcją na zewnętrzną i wewnętrzną sytuację polityczną Polski.

Geneza[edytuj]

Powstanie utworu miało ścisły związek z obradami Sejmu Czteroletniego. Powrót posła miał oddziaływać na publiczność w określonym, reformatorskim kierunku. Sam tekst komedii uformował się na przestrzeni kilkunastu dni, na przełomie października i listopada 1790. Tak szybką pracę nad utworem wymuszały na autorze listopadowe wybory nowego kompletu posłów na sejmikach.

Premiera[edytuj]

Powrót posła ogromnym sukcesem rozpoczął swój sceniczny żywot 15 stycznia 1791. Stał się zarazem przedmiotem ożywionej dyskusji, wystąpień sejmowych, komunikatów kancelarii królewskiej i korespondencji dyplomatycznej.

Osoby komedii[edytuj]

  • Podkomorzy i jego żona Podkomorzyna
  • Walery - syn Podkomorzego i Podkomorzyny
  • Starosta Gadulski
  • Starościna - druga żona Gadulskiego
  • Teresa - córka Gadulskiego z pierwszego małżeństwa
  • Szarmancki
  • Kozak - służący Szarmanckiego
  • Agatka - pokojówka
  • Jakub - lokaj

Miejsce i czas dramatu[edytuj]

Akcja rozgrywa się w domu Podkomorstwa w trakcie przerwy Sejmu Czteroletniego w 1790.

Problematyka[edytuj]

W utworze zostali skonfrontowani zwolennicy dwóch obozów politycznych: konserwatystów i reformatorów.

Najzagorzalszym przedstawicielem pierwszej grupy jest Gadulski, który obstaje za wolną elekcją, zasadą liberum veto i jest przeciwny nadaniu większych praw chłopom i mieszczanom. Obstawał za bierną postawą Polski w polityce zagranicznej.

Przedstawicielami reformatorów są: Podkomorzy, jego żona i Walery. Chcą zakończenia samowoli szlachty, która w większości dbała tylko o własne interesy, a nie o los państwa. Żądają zniesienia wolnej elekcji i zasady liberum veto. Pragną zwiększenia praw dla mieszczaństwa i chłopów. W ich rozumieniu Polska miała brać czynny udział w polityce zagranicznej i walczyć o własne interesy na arenie międzynarodowej.

W kwestiach politycznych za neutralne osoby komedii można uznać Starościnę i Szarmanckiego, których obchodzi tylko to, co modne i eleganckie, a losy państwa nie obchodzą ich wcale.

Innym wątkiem komedii jest walka Walerego i Szarmanckiego o rękę Teresy, którą ostatecznie wygrywa syn Podkomorzego (Walery).


Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]