Powstanie Żmajły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powstanie Żmajły – powstanie kozackie w 1625 roku, zakończone ugodą kurukowską.

Tło[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lat 1623 i 1624 Kozacy zaporoscy ingerowali w wewnętrzne sprawy Chanatu Krymskiego, gdzie trwała wojna o tron pomiędzy braćmi Mehmed-Gerejem i Szahin-Gerejem. Gdy wiosną 1625 sułtan Murad IV podjął próbę pozbawienia władzy obu braci, wtedy obaj zwrócili się o pomoc do Kozaków. Już wiosną Kozacy uderzyli na Kaffę, a w lecie, kiedy flota turecka ruszyła na Krym, trzykrotnie zaatakowali okolice Stambułu.

Na żądanie przez króla polskiego Zygmunta III Wazy zaprzestania wypraw, Kozacy odparli, że wiedzą o ugodzie króla z sułtanem, ale Kozacy z sułtanem ugody nie zawierali. Dodatkowo Kozacy nie chcąc podporządkować się postanowieniom unii brzeskiej, rozpoczęli tajne pertraktacje z carem Rosji Michałem I Romanowem.

Powstanie Żmajły[edytuj | edytuj kod]

W połowie września 1625 wojska koronne pod dowództwem hetmana Stanisława Koniecpolskiego w sile 8000 żołnierzy wyruszyły na Ukrainę, i w połowie października dotarły pod Czerkasy. Na wieść o ich marszu, z Zaporoża naprzeciw nim wyruszyli Kozacy pod dowództwem hetmana Marka Żmajły. Decydująca bitwa rozegrała się pomiędzy 19 a 22 października 1625, początkowo nad rzeką Cybulnik koło Kryłowa, a później na uroczysku Niedźwiedzie Łozy koło Jeziora Kurukowego, niedaleko Krzemieńczuka.

Po bezskutecznej próbie negocjacji[1], Koniecpolski przypuścił szturm na tabor kozacki rozbity nad Jeziorem Kurukowskim. Szturm nie zakończył się sukcesem, więc Koniecpolski zaproponował zawieszenie broni. Kozacy złożyli przysięgę, a hetman Koniecpolski wydał ucztę dla starszyzny kozackiej. Ponieważ Żmajło był przeciwny ugodzie z Polakami, został usunięty z funkcji hetmana, a na jego miejsce Kozacy wybrali Mychajła Doroszenkę. Doroszenko wyraził zgodę na podpisanie ugody.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kadrinazi, Kadrinazi: Cudzoziemska piechota często porządnym strzelaniem..., Kadrinazi, 8 sierpnia 2010 [dostęp 2019-10-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]