Prawa człowieka w Tadżykistanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadżykistan
Godło Tadżykistanu
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Tadżykistanu

Prawa człowieka w Tadżykistanie opierają się na konstytucji uchwalonej w 1994 roku. Zgodnie z opiniami międzynarodowych organizacji, walczących o prawa człowieka i demokrację (m.in. Reporterzy bez granic, Amnesty International) Tadżykistan należy do grupy państw, w których prawa człowieka są łamane. Władze Tadżykistanu oskarża się m.in o stosowanie tortur, znęcanie się nad więźniami, łamanie wolności słowa, naruszenia w sądownictwie, porywanie kobiet i dzieci, ograniczenie wolności religijnej, przemoc i dyskryminację kobiet[1][2][3].

Moratorium na wykonywanie kary śmieci obowiązuje od kwietnia 2004 roku[4][5].

Kontekst historyczny[edytuj]

Tadżykistan ogłosił niepodległość 9 września 1991 roku – wcześniej kraj był częścią ZSRR. W latach 1992-1997 w Tadżykistanie toczyła się wojna domowa pomiędzy ugrupowaniami opozycyjnymi (w tym islamistycznymi) a władzami Tadżykistanu. Konflikt wygrała strona rządowa, która uzyskała przewagę dzięki pomocy wojskowej ze strony Rosji i Uzbekistanu. Porozumienie pokojowe podpisano w 1997 roku.

Od 1992 roku władzę w kraju sprawuje Emomali Rahmonow (w latach 1992-1994 był Przewodniczącym Rady Najwyższej Tadżykistanu, tymczasową głową państwa, a od 16 listopada 1994 sprawuje urząd prezydenta). Rahmonowa oskarża się o łamanie praw człowieka i autorytarne rządy. 6 listopada 1994 roku Tadżykistan uchwalił konstytucję, która gwarantowała przestrzeganie praw człowieka[6]. Konstytucję dwukrotnie zmieniano na drodze referendum: po raz pierwszy 26 września 1999 roku, a po raz drugi 22 czerwca 2003 roku[6]. Nowelizacja konstytucji w 1999 roku pozwoliła na utworzenie nowego, dwuizbowego parlamentu (artykuł 48) oraz przedłużyła kadencję prezydencką z pięciu do siedmiu lat (artykuł 65)[6].

Raport Johna Kerry'ego z 2013 roku[edytuj]

19 kwietnia 2013 roku Sekretarz Stanu USA John Kerry przedstawił w Kongresie Stanów Zjednoczonych raport o sytuacji praw człowieka na świecie w 2012 roku. Według raportu Tadżykistan jest autorytarnym państwem, zdominowanym przez prezydenta Emomaliego Rachmona i jego zwolenników. Według raportu konstytucja Tadżykistanu przewiduje wielopartyjny system polityczny[3]. Według raportu najważniejszymi problemami praw człowieka w Tadżykistanie są: stosowanie tortur, znęcanie się nad więźniami przez siły bezpieczeństwa, ograniczanie wolności słowa, ograniczanie wolności religijnej, dyskryminację wobec kobiet i przemoc[3]. John Kerry wskazał także uwagę na: naruszenia w sądownictwie, trudne i zagrażające życiu warunki więzienne, zakaz międzynarodowego monitorowania dostępu do więzień, ograniczania w edukacji religijnej, handel ludźmi (głównie kobietami do domów publicznych i dziećmi) oraz korupcję[3]. Raport wskazał, że urzędnicy służb bezpieczeństwa i państwowi pracownicy działają bezkarnie, a ilość oskarżeń urzędników o łamanie praw człowieka jest bardzo mała. Zauważono, że sędziowie i prokuratorzy zarabiają mało, przez co są bardziej podatni na korupcję[3].

Sądownictwo[edytuj]

W Tadżykistanie dochodzi do naruszeń w sądownictwie. Sędziowie i prokuratorzy są podatni na korupcję. Od 2015 roku w wyniku zmian w ustawodawstwie oraz manipulacji politycznych pogorszył się los prawników[7]. Prawnicy za wykonywanie obowiązków są represjonowani. Za sprawą ustawy regulującej wymogi licencyjne dla prawników (przyjętą w listopadzie 2015 roku) liczba prawników spadła z ponad 1200 w 2015 do 600[7].

Wolność słowa[edytuj]

W Tadżykistanie ograniczona jest wolność słowa. W rankingu wolności słowa przeprowadzonym przez organizację pozarządową Reporterzy bez Granic Tadżykistan zajął w 2016 roku 149 miejsce[8]. Raport Sekretarza Stanu USA Johna Kerry'ego z 2013 roku mówi, że osoby naruszające ograniczenia są aresztowani lub poddawani karze grzywny. Po wyborach parlamentarnych w 2015 roku zaostrzono walkę z religią[9].

Wolność religijna[edytuj]

Niektóre działalności grup religijnych są ograniczane poprzez konieczność rejestracji związku wyznaniowego w Państwowym Komitecie do Spraw Religijnych. Władze państwowe chcą doprowadzić do zeświecczenia państwa.

Chrześcijanie[edytuj]

W Tadżykistanie żyje ponad 70 tys. chrześcijan. W Tadżykistanie aktywne są kościoły protestanckie, które prowadzą ewangelizację. Kościoły protestanckie są zwalczane, a ich członkowie doświadczają napaści, gróźb, aresztowań i kar finansowanych[9]. W Światowym Indeksie Prześladowań 2015 stworzonym przez organizację Open Doors Tadżykistan zajął 35. miejsce[9].

Islam[edytuj]

Od 2005 roku władze państwowe znacznie ograniczyły pielgrzymki muzułmanów do miejsc świętych. Na początku października 2007 roku w Duszanbe zburzono trzy czynne meczety, a kilkanaście innych zamknięto[10]. Jak twierdzą władze z Wydziału Spraw Religijnych meczety nie zostały zarejestrowane w ministerstwie sprawiedliwości i psuły architekturę miasta. Jeden z meczetów zbudowano w 1992 roku, jeszcze przed wybuchem wojny domowej w Tadżykistanie, ze składek wiernych i bez przerwy był wykorzystywany przez wiernych. Przeprowadzana jest również stopniowa weryfikacja mułłów.

Świadkowie Jehowy[edytuj]

Przez wiele lat działalność Świadków Jehowy była w kraju znacznie ograniczona. 11 października 2007 roku została ona całkowicie zakazana[11]. Jak wyjaśnił minister kultury Mirzoshohruh Asrorow ich praktyka chodzenia od domu do domu, odmowa pełnienia służby wojskowej i wyrażana przez Świadków Jehowy nietolerancja wobec innych religii jest sprzeczna z prawem[11][12]. Deportowano dwóch misjonarzy Biblijnej Szkoły Strażnicy – Gilead. Świadkowie Jehowy w tym kraju odnotowali w swych szeregach 14% wzrostu w roku 2007 i wnieśli dwie kolejne apelacje, które zostały odrzucone[13][14].

Żydzi[edytuj]

Od wielu lat w Tadżykistanie dochodzi do częstych dyskryminacji ludności żydowskiej. Na początku lutego 2006 roku na polecenie władz państwowych zburzyły jedyną czynną w Tadżykistanie synagogę oraz kilka innych budynków służących miejscowym Żydom[11]. Po skandalu i wielu kontrowersjach na arenie międzynarodowej w zamian za zburzoną synagogę 20 marca 2006 roku władze miasta ofiarowały gminie żydowskiej nowy teren przy ulicy Nazyina Khikmeta 26 pod budowę nowego miejsca modlitwy, jednak na własny koszt. Gmina żydowska jednak nie jest w stanie wybudować nowej synagogi, ze względu na brak środków finansowych. Obecnie synagoga w Duszanbe mieści się w budynku ofiarowanym przez Hasana Assadullozodę – szefa Orienbanku i szwagra przezydenta Emomali Rahmona[15].

Tadżyccy uchodźcy[edytuj]

Zła sytuacja polityczna i gospodarcza kraju zmusza Tadżyków do ucieczki z kraju. Od 2015 roku coraz więcej Tadżyków próbuje dostać się do Polski. Wielu uchodźców z Tadżykistanu ucieka do Polski przez Białoruś. W 2014 roku 107 osób z tego kraju złożyło na granicy Polski wnioski o ochronę, w 2015 – 541, w I półroczu 2016 roku 656 osób[16]. Część uchodźców trafia z powrotem do Białorusi, gdzie na mocy bilateralnych porozumień z Tadżykistanem mogą być odesłani do swojego kraju. Uchodźcy, którzy wrócili do Tadżykistanu, są poddawani represjom.

W 2014 roku Tadżykistan nie wpuścił do swojego kraju około 10 tys. afgańskich uchodźców uciekających przed wojną[17].

Przypisy

  1. Fighting Against Torture in Tajikistan (ang.). Insititue for War @ Peace Reporting, 2016-05-25. [dostęp 2017-06-18].
  2. Mahasti Dustmurod: Rise in Human Trafficking in Tajikistan (ang.). Insititue for War @ Peace Reporting, 2014-03-12. [dostęp 2017-06-18].
  3. a b c d e Paweł Guzek: "Tadżykistan to państwo autorytarne, gdzie łamane są prawa człowieka" mówi Sekretarz Stanu USA (pol.). tadzykistan.info, 2013-04-19. [dostęp 2017-06-18].
  4. TOświetl miasto na rzecz życia (pol.). Amnesty International, 2005-11-29. [dostęp 2017-06-18].
  5. Andrzej Poczobut: Tadżykistan nasila represje, niewykluczony powrót kary śmierci (pol.). Gazeta Wyborcza, 2016-08-16. [dostęp 2017-06-18].
  6. a b c Paweł Guzek: 21 lat Konstytucji Tadżykistanu (pol.). tadzykistan.info, 2015-11-05. [dostęp 2017-06-18].
  7. a b Tadżykistan: Prawnicy nękani, zastraszani i więzieni (pol.). Amnesty International, 2017-06-08. [dostęp 2017-06-18].
  8. Tajikistan (ang.). Reporterzy bez Granic. [dostęp 2017-06-18].
  9. a b c Tadżykistan (pol.). Open Doors. [dostęp 2017-06-18].
  10. Tadżykistan: Zburzono trzy meczety (pol.). info-wiara.pl, 2007-10-15. [dostęp 2017-06-18].
  11. a b c Zakaz działalności Świadków Jehowy (pol.). info-wiara.pl, 2007-10-24. [dostęp 2017-06-18].
  12. Jehovah’s Witnesses banned in Tajikistan (ang.). jw-media.org, 2007-10-24. [dostęp 2017-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-13)].
  13. 2008 Roczniki Świadków Jehowy – 2008 (pol.). [dostęp 2017-06-18]. s. 19-20.
  14. 2010 Roczniki Świadków Jehowy – 2010 (pol.). [dostęp 2017-06-18]. s. 22-23.
  15. Farangis Najibullah: Tajik Jewish Community Gets New Synagogue (ang.). Radio Free Europe, 2009-04-07. [dostęp 2017-06-18].
  16. Tadżyccy uchodźcy na polskiej granicy (pol.). Amnesty International, 2016-10-07. [dostęp 2017-06-18].
  17. Tadżykistan: uchodźcy z Afganistanu (pol.). Amnesty International, 2001-11-21. [dostęp 2017-06-18].

Linki zewnętrzne[edytuj]