Prawicowy autorytaryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prawicowy autorytaryzm[1] (ang. right-wing authoritarianism[2], RWA[1]) – w psychologii miara będąca kowariancją cech autorytarnych i konserwatywnych.

Pojęcie prawicowego autorytaryzmu rozumiane bywa na wiele różnych sposobów. Opiera się ono na pojęciu autorytaryzmu w ogóle czy też osobowości autorytarnej[1]. Autorytaryzm opisywany jest między innymi w pracach Adorno i współpracowników, prezentujących go z psychoanalitycznego punktu widzenia. Wskazują oni na 9 cech konstytuujących osobowość autorytarną, w tym projekcyjność[3].

Badania wskazują, że projekcyjność (skłonność do projekcji, a więc przypisywania własnych przeżyć innym osobom) łączy się z ogólną orientacją spiskową[3], czyli postawą polityczną doszukującą się wszędzie spisku[4], ze skłonnością do paranoi politycznej[5]. Jednakże współcześnie odchodzi się od wymieniania projekcyjności wśród cech osobowości autorytarnej[3] (choć Grzesiak-Feldman zauważa, że powraca ona w niektórych pracach podejmujących temat myślenia spiskowego[3], na dowód czego cytując pracę Brudera i współpracowników z 2013[6]). Także osobowość autorytarna ostatnio straciła na znaczeniu. Odkryto, że spośród 9 jej pierwotnie wyróżnianych cech 3 się ze sobą wiążą, co ogłosił Adorno[1]. Robert Altemeyer wymienia na samym początku swej książki The Authoritarian Specter z 1996 następujące cechy, będące wiązkami postaw[2]:

RWA natomiast zdefiniował on jako kowariancję wymienionych wiązek postaw[2].

Autorytarną uległość Altemyer określa jako wysoki stopień podporządkowania się autorytetom[2]. Może do nich należeć władza bądź inne autorytety usankcjonowane[7] w danej społeczności[2].

Autorytarną agresję definiuje Altemeyer jako zgeneralizowaną agresywność, która kierować się może przeciwko różnym osobom, nakłada jednak ograniczenie: musi być ona usankcjonowana przez autorytet[2]. Taka agresja i wrogość kieruje się głównie ku członkom grup innych, niż ta, do której należy jednostka odczuwająca wrogość, zwłaszcza grup uznawanych jako zagrażające, niespełniające standardów uznawanych przez grupę obejmującą jednostkę, wyznających inny system wartości[7].

Przez konwencjonalizm Altemeyer rozumie wysoki stopień przywiązania do konwencji społecznych[2], co oznacza przywiązanie do norm społecznych i tradycyjnych wartości[7].

Przypisy

  1. a b c d e f g Grzesiak-Feldman 2016 ↓, s. 88.
  2. a b c d e f g h i j Altemeyer 1996 ↓, s. 6.
  3. a b c d Grzesiak-Feldman 2016 ↓, s. 87.
  4. Grzesiak-Feldman 2016 ↓, s. 40-41.
  5. Krzysztof Korzeniowski. Paranoja polityczna. Charakterystyka zjawiska i metody jego pomiaru. „Przegląd Psychologiczny”. 53 (2), s. 145-162, 2010. 
  6. Martin Bruder, Peter Haffke, Nick Neave, Nina Nouripanah & Roland Imhoff. Measuring Individual Differences in Generic Beliefs in Conspiracy Theories Across Cultures: Conspiracy Mentality Questionnaire. „Frontiers in Psychology”. 4, s. 225, 2013. DOI: 10.3389/fpsyg.2013.00225 (ang.). 
  7. a b c Grzesiak-Feldman 2016 ↓, s. 89.

Bibliografia[edytuj]