Prawoślaz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prawoślaz
Ilustracja
Morfologia (prawoślaz lekarski)
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj prawoślaz
Nazwa systematyczna
Althaea L.
Sp. Pl. 686. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Althaea officinalis L.[3]

Prawoślaz (Althaea L.) – rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych. Należy tu 12[4][5]–17[6] gatunków występujących naturalnie w Europie oraz południowo-zachodniej i centralnej Azji[4]. W Polsce rośnie prawoślaz lekarski (A. officinalis) oraz Althaea hirsuta jako efemerofit[7]. Dawniej do rodzaju tego zaliczano także kilka gatunków obecnie wyłączanych w odrębny rodzaj malwa (Alcea). Gatunki z tego rodzaju tworzą zresztą mieszańce z AlceaAlcathaea Hinsley), podobnie jak z rodzajem MalvaMalvalthaea Iljin)[8]. Zasiedlają tereny otwarte i podmokłe. Ze śluzów zawartych w korzeniu prawoślazu lekarskiego wytwarzano pierwotnie pianki marshmallow[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny o pędach prosto wzniesionych, pokrytych włoskami gwiazdkowatymi lub prostymi[8].
Liście
O blaszkach nerkowatych, deltowato-jajowatych, jajowatych, mniej lub bardziej głęboko klapowanych[8]. Przylistki obecne, trwałe lub szybko odpadające, od szydłowatych, równowąskich, do lancetowatych. Czasem dwu- lub trójdzielne[8].
Kwiaty
Pojedyncze lub zebrane po kilka w kątach liści w szczytowej części pędu[8]. U podstawy kwiatów znajduje się kieliszek z 6–9 działkami, zrosłymi u nasady. Pięć działek kielicha jest zrośniętych u nasady. Płatki otwartej lub szerokodzwonkowatej korony są barwy białej, różowej, czerwonej do niebieskawej. Pręciki są liczne, zrośnięte w kolumnę otaczającą słupki[8]. Ich pylniki są purpurowe lub brązowe[5].
Owoce
Jednonasienne rozłupki w liczbie 10 do 20 tworzące dysk wokół trwałych słupków[8]. Owoce otulone są trwałymi działkami kielicha[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Należy do plemienia Malveae, podrodziny Malvoideae, rodziny ślazowatych Malvaceae, rzędu ślazowców, kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta )[2][9].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.), rodzaj prawoślaz (Althaea L.)[10]

Wykaz gatunków[6][11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-19] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2016-10-20].
  4. a b Althaea Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-20].
  5. a b c d Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 179. ISBN 0-333-74890-5.
  6. a b Althaea. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-10-20].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. a b c d e f g Steven R. Hill: Althaea Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-20].
  9. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
  10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Althaea (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-20].
  11. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.