Prawoślaz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prawoślaz
Ilustracja
Morfologia (prawoślaz lekarski)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj prawoślaz
Nazwa systematyczna
Althaea L.
Sp. Pl. 686. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
Althaea officinalis L.[2]

Prawoślaz (Althaea L.) – rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych. Należy tu 12[3][4]–17[5] gatunków występujących naturalnie w Europie oraz południowo-zachodniej i centralnej Azji[3]. W Polsce rośnie prawoślaz lekarski (A. officinalis) oraz Althaea hirsuta jako efemerofit[6]. Dawniej do rodzaju tego zaliczano także kilka gatunków obecnie wyłączanych w odrębny rodzaj malwa (Alcea). Gatuneki z tego rodzaju tworzą zresztą mieszańce z AlceaAlcathaea Hinsley), podobnie jak z rodzajem MalvaMalvalthaea Iljin)[7]. Zasiedlają tereny otwarte i podmokłe. Ze śluzów zawartych w korzeniu prawoślazu lekarskiego wytwarzano pierwotnie pianki marshmallow[4].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny o pędach prosto wzniesionych, pokrytymi włoskami gwiazdkowatymi lub prostymi[7].
Liście
O blaszkach nerkowatych, deltowato-jajowatych, jajowatych, mniej lub bardziej głęboko klapowanych[7]. Przylistki obecne, trwałe lub szybko odpadające, od szydłowatych, równowąskich, do lancetowatych. Czasem dwu- lub trójdzielne[7].
Kwiaty
Pojedyncze lub zebrane po kilka w kątach liści w szczytowej części pędu[7]. U podstawy kwiatów znajduje się kieliszek z 6–9 działkami, zrosłymi u nasady. Pięć działek kielicha jest zrośniętych u nasady. Płatki otwartej lub szerokodzwonkowatej korony są barwy białej, różowej, czerwonej do niebieskawej. Pręciki są liczne, zrośnięte w kolumnę otaczającą słupki[7]. Ich pylniki są purpurowe lub brązowe[4].
Owoce
Jednonasienne rozłupki w liczbie 10 do 20 tworzące dysk wokół trwałych słupków[7]. Owoce otulone są trwałymi działkami kielicha[4].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do plemienia Malveae, podrodziny Malvoideae, rodziny ślazowatych Malvaceae, rzędu ślazowców, kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta )[1][8].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.), rodzaj prawoślaz (Althaea L.)[9]

Wykaz gatunków[5][10]

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2016-10-20].
  3. a b Althaea Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-20].
  4. a b c d Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 179. ISBN 0333748905.
  5. a b Althaea. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-10-20].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. a b c d e f g Steven R. Hill: Althaea Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-20].
  8. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Althaea (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-20].
  10. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.