Prebiotyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prebiotyksubstancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu stymulacji rozwoju prawidłowej flory jelit, poprawiająca w ten sposób zdrowie[1]. Prebiotykiem może być naturalny składnik diety np. skrobia, błonnik pokarmowy lub dodatki do żywności (suplementy diety) o charakterze prozdrowotnym – healthy food for the colon[2].

W odróżnieniu od probiotyku nie zawiera żadnych mikroorganizmów, a jedynie substancje stymulujące. Prebiotyki to nietrawione – oporne na działanie enzymów trawiennych w przewodzie pokarmowym[2] – składniki żywności, które korzystnie oddziałują na gospodarza przez selektywną stymulację wzrostu lub aktywności jednego rodzaju lub ograniczonej liczby bakterii w okrężnicy i w ten sposób poprawiają zdrowie gospodarza. Tymi substancjami mogą być białka, tłuszcze, oligo- lub polisacharydy, które nie ulegają trawieniu i w formie niezmienionej docierają do światła jelita, by tam rozwijać swoje działanie.

Prebiotyki ulegają fermentacji w przewodzie pokarmowym gospodarza za sprawą działania mikroflory jelitowej, w procesie tym powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe:

  • masłowy – wykorzystywany do odżywiania kolonocytów
  • propionowy
  • octowy[3],

oraz niskocząsteczkowe produkty przemiany materii (diacetyl), kwas 2-pirolidono-5karboksylowy, bakteriocyny, a także pochodne tlenu[4].

Najczęściej stosowanymi prebiotykami są:

Połączenie prebiotyku i probiotyku w jednym preparacie nosi nazwę synbiotyku.

Produkty spożywcze bogate w prebiotyki[edytuj | edytuj kod]

Korzeń cykorii jest uważany za najbogatsze naturalne źródło prebiotyków. Inne tradycyjne źródła dietetyczne obejmują fasolę, topinambur, kłębian kątowaty, surowy owies, nieoczyszczoną pszenicę, nieoczyszczony jęczmień i yacón. Niektóre z naturalnie występujących w mleku matki oligosacharydów uważa się za odgrywające ważną rolę w rozwoju zdrowego układu odpornościowego u dzieci[6].

Lista powszechnie dostępnych w Polsce produktów spożywczych zawierających duże ilości błonnika prebiotycznego[7]:

Nazwa produktu spożywczego Zawartość błonnika probiotycznego [%]
Guma arabska 85
Korzeń cykorii, suchy, surowy 64,6
Mniszek, korzeń suchy, surowy do 40[8]
Topinambur, bulwa sucha, surowa 31,5
Mniszek, liście suche, surowe 24,3
Czosnek, suchy, surowy 17.5
Por, suchy, surowy 11,7
Cebula, sucha, surowa 8,6
Szparagi, surowe 5
Otręby pszeniczne, surowe 5
Pełnoziarnista mąka pszeniczna, po obróbce termicznej 4,8
Banan, surowy 1

Choć w środowisku dietetyków nie ma jednomyślności w stosunku do zalecanej dziennej dawki błonnika prebiotycznego w diecie, to rekomendacje zwykle zawierają się w przedziale 4 do 9 gramów na dobę dla utrzymania zdrowego układu pokarmowego oraz do 15 gramów na dobę dla osób cierpiących na zaburzenia trawienne[3][7].

Lista produktów spożywczych, wraz z ich ilością jaką należy spożyć aby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na błonnik prebiotyczny w diecie[7]:

Nazwa produktu spożywczego Ilość produktu zawierająca 6g błonnika prebiotycznego [g]
Korzeń cykorii, suchy, surowy 9,3
Mniszek, korzeń suchy, surowy min 15[9]
Topinambur, bulwa sucha, surowa 19,3
Mniszek, liście suche, surowe 24,7
Czosnek, suchy, surowy 34,3
Por, suchy, surowy 51,3
Cebula, sucha, surowa 69,8
Cebula, poddana obróbce termicznej 120
Szparagi, surowe 120
Otręby pszeniczne, surowe 120
Pełnoziarnista mąka pszeniczna, po obróbce termicznej 125
Banan, surowy 600

Korzyści zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

Wstępne badania wykazały potencjalny wpływ spożycia prebiotyków na absorbcję wapnia oraz innych minerałów[10], efektywność układu odpornościowego[11], pH jelit, zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego[12], choroby zapalne jelit (choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego)[13] oraz nadciśnienie[14]. Niedawne badania dostarczyły dalszych dowodów na potencjalną rolę prebiotyków w obniżeniu ryzyka zachorowania na raka jelita grubego[15].

Test BBC diety wzbogaconej o probiotyki i prebiotyki[edytuj | edytuj kod]

BBC w programie The Truth About Food: How to be healthy (pol. "Prawda o jedzeniu", odc. "Jak być zdrowym") przeprowadziła eksperyment porównawczy diety zawierającej duże ilości probiotyków i prebiotyków. Grupa testowa składała się z 8 kowbojów podzielonych na dwie równe grupy: pierwsza grupa przez tydzień stosowała dietę wzbogaconą o bakterie probiotyczne w jogurtach, druga przez ten sam okres czasu stosowała dietę zawierającą duże ilości prebiotyków - głównie inuliny. Po tygodnu badania laboratoryjne wykazały, że stosowanie diety prebiotycznej spowodowało przeciętne zwiększenie ilości bakterii w jelitach o 133 miliony, podczas gdy grupa spożywająca produkty probiotyczne nie odnotowała istotnej różnicy[16][17][18].

Przypisy

  1. Gibson GR., Roberfroid MB. Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of prebiotics.. „J Nutr”. Jun;125. 6, s. 1401-12, 1995. PMID: 7782892. 
  2. 2,0 2,1 Trafalska E., Grzybowska K., 2004, Probiotyki – Alternatywa dla antybiotyków. Wiadomości lekarskie, LVII, 9-10,491-498
  3. 3,0 3,1 Socha J., Stolarczyk A., Socha P., Miejsce bifidobakterii w profilaktyce i leczeniu wybranych chorób wieku dziecięcego, 2002, Pediatria współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dzieci, 4,1,43-47
  4. 4,0 4,1 Depta A., 2001, Probiotyki – właściwości, ich rola i znaczenie oraz możliwości stosowania w profilaktyce i leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego u prosiąt, Trzoda Chlewna, Vol. 39, nr 7, 98-100
  5. Zawisza E., Bardadin J., 2008, Endotoksyny w profilaktyce chorób alergicznych, Alergia, 3, 37-38
  6. Jackson, Frank. "Breast Milk". Jackson GI Medical. dostęp 02.04.2015
  7. 7,0 7,1 7,2 Moshfegh AJ, Friday JE, Goldman JP, Ahuja JK (July 1999). "Presence of inulin and oligofructose in the diets of Americans". Journal of Nutrition 129 (7 Suppl): 1407S–1411S. PMID 10395608.
  8. M.T.Murray, J.E. Pizzorno, Lara Pizzorno. "Encycopedia of Healing Foods". Simon and Schuster, 2005
  9. M.T.Murray, J.E. Pizzorno, Lara Pizzorno. "Encycopedia of Healing Foods". Simon and Schuster, 2005
  10. Scholz-Ahrens KE, Schrezenmeir J (Nov 2007). "Inulin and oligofructose and mineral metabolism: the evidence from animal trials". J Nutr. 137 (11 Suppl): 2513S–2523S. PMID 17951495.
  11. Lomax AR, Calder PC (Mar 2009). "Prebiotics, immune function, infection and inflammation: a review of the evidence". Br J Nutr. 101 (5): 633–658. doi:10.1017/S0007114508055608. PMID 18814803.
  12. Geier MS, Butler RN, Howarth GS (Oct 2006). "Probiotics, prebiotics and synbiotics: a role in chemoprevention for colorectal cancer?". Cancer Biol Ther. 5 (10): 1265–1269. doi:10.4161/cbt.5.10.3296. PMID 16969130.
  13. Hedin C, Whelan K, Lindsay JO (Aug 2007). "Evidence for the use of probiotics and prebiotics in inflammatory bowel disease: a review of clinical trials". Proc Nutr Soc. 66 (3): 307–315. doi:10.1017/S0029665107005563. PMID 17637082.
  14. "Antihypertensive Properties of Plant-Based Prebiotics". Siok-Koon Yeo, Lay-Gaik Ooi, Ting-Jin Lim, and Min-Tze Liong. School of Industrial Technology, Universiti Sains Malaysia, 11800 Penang, Malaysia.
  15. Munjal U, Glei M, Pool-Zobel BL, Scharlau D (Sep 2009). "Fermentation products of inulin-type fructans reduce proliferation and induce apoptosis in human colon tumour cells of different stages of carcinogenesis". Br J Nutr. 102 (5): 663–671. doi:10.1017/S0007114509274770. PMID 19250571.
  16. Prebiotics Vs Probiotics: Can vegetables help you resist infection? bbc.co.uk, dostęp 02.04.2015
  17. The Prebiotics Vs Probiotics Test: The Cowboys' Diet, bbc.co.uk, dostęp 02.04.2015
  18. Guide to Correct Understanding of Probiotics vs. Prebiotics, Nutritional Supplements Health Guide, dostęp 02.04.2015

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.