Premierzy Włoch

Prezes Rady Ministrów Republiki Włoskiej

Presidente del Consiglio dei ministri della Repubblica Italiana

Flaga Prezesa Rady Ministrów Republiki Włoskiej
Obecny
Giorgia Meloni (2023)
Stanowisko
Państwo	Włochy
Data utworzenia	17 marca 1861
Pierwszy	Camillo Cavour
Obecny	Giorgia Meloni
Obecny od	22 października 2022
Siedziba	Palazzo Chigi, Rzym
Strona internetowa

Premier Włoch stoi na czele Rady Ministrów i sprawuje faktyczną władzę wykonawczą w rządzie Republiki Włoskiej. Pierwszym szefem rządu był Camillo Benso, hrabia Cavour, który objął urząd 23 marca 1861, po zjednoczeniu Włoch. Cavour wcześniej pełnił funkcję premiera Królestwa Sardynii, z której wywodziły się zasadnicze kompetencje i obowiązki późniejszego premiera Włoch. W okresie istnienia Królestwa Włoch, rządzonego przez dynastię sabaudzką, premierzy byli mianowani przez króla zgodnie ze Statutem albertyńskim z 1848. W latach 1925–1943, w okresie rządów faszystowskich, Benito Mussolini formalnie zmienił nazwę urzędu na „Szef Rządu, Premier, Sekretarz Stanu” (Capo del Governo, Primo Ministro Segretario di Stato). W latach 1861–1946 urząd premiera sprawowało 30 osób, które utworzyły łącznie 67 gabinetów.

Po zniesieniu monarchii w 1946 i proklamowaniu Republiki Włoskiej urząd premiera został uregulowany w artykułach 92–96 Konstytucji Republiki Włoskiej, obowiązującej od 1948. Jedynym premierem, który pełnił tę funkcję zarówno w Królestwie Włoch, jak i w Republice Włoskiej, był Alcide De Gasperi. Sprawował urząd nieprzerwanie przez ponad siedem lat, od 1945 do 1953, co czyni go najdłużej urzędującym demokratycznie wybranym premierem w historii Włoch. Premier jest mianowany przez prezydenta Republiki Włoskiej i musi uzyskać wotum zaufania obu izb parlamentu: Izby Deputowanych oraz Senatu Republiki. W pierwszych 76 latach istnienia Republiki Włoskiej, od 1946 do 2022, urząd ten sprawowało 30 mężczyzn. Obecnie funkcję premiera pełni Giorgia Meloni, powołana na stanowisko 22 października 2022 jako pierwsza kobieta w historii Włoch.

Najdłużej urzędującym premierem w historii Włoch był Mussolini, który stał na czele rządu faszystowskich Włoch w latach 1922–1943. W historii Republiki Włoskiej rekord ten należy do Silvia Berlusconiego, sprawującego urząd łącznie przez ponad dziewięć lat w okresie od 1994 do 2011. Najkrócej urząd premiera Królestwa Włoch sprawował Tommaso Tittoni – zaledwie przez 16 dni w 1905. W Republice Włoskiej najkrótszą kadencję odbył Fernando Tambroni, którego rząd utrzymał się przez 123 dni w 1960.

Lista szefów rządów Włoch

Królestwo (1861–1946)

Portret		Imię i nazwisko	Kadencja		Partia polityczna	Rząd	Legislatura
1.		Camillo Cavour (1810–1861)	23 marca 1861	6 czerwca 1861†	Historyczna prawica	Cavour IV	VIII
2.		Bettino Ricasoli (1809–1880)	6 czerwca 1861	3 marca 1862	Historyczna prawica	Ricasoli I
3.		Urbano Rattazzi (1808–1873)	3 marca 1862	8 grudnia 1862	Historyczna lewica	Rattazzi I
4.		Luigi Carlo Farini (1812–1866)	8 grudnia 1862	24 marca 1863	Historyczna prawica	Farini
5.		Marco Minghetti (1818–1886)	24 marca 1863	28 września 1864	Historyczna prawica	Minghetti I
6.		Alfonso Ferrero La Marmora (1804–1878)	28 września 1864	31 grudnia 1865	wojskowy	La Marmora II
			31 grudnia 1865	20 czerwca 1866		La Marmora III	IX
7.		Bettino Ricasoli (1809–1880)	20 czerwca 1866	10 kwietnia 1867	Historyczna prawica	Ricasoli II
8.		Urbano Rattazzi (1808–1873)	10 kwietnia 1867	27 października 1867	Historyczna lewica	Rattazzi II	X
9.		Luigi Federico Menabrea (1809–1896)	27 października 1867	5 stycznia 1868	Historyczna prawica	Menabrea I
			5 stycznia 1868	13 maja 1869		Menabrea II
			13 maja 1869	14 grudnia 1869		Menabrea III
10.		Giovanni Lanza (1810–1882)	14 grudnia 1869	10 lipca 1873	Historyczna prawica	Lanza	XI
11.		Marco Minghetti (1818–1886)	10 lipca 1873	25 marca 1876	Historyczna prawica	Minghetti II	XII
12.		Agostino Depretis (1813–1887)	25 marca 1876	25 grudnia 1877	Historyczna lewica	Depretis I	XIII
			26 grudnia 1877	24 marca 1878		Depretis II
13.		Benedetto Cairoli (1825–1889)	24 marca 1878	19 grudnia 1878	Historyczna lewica	Cairoli I
14.		Agostino Depretis (1813–1887)	19 grudnia 1878	14 lipca 1879	Historyczna lewica	Depretis III
15.		Benedetto Cairoli (1825–1889)	14 lipca 1879	25 listopada 1879	Historyczna lewica	Cairoli II
			25 listopada 1879	29 maja 1881		Cairoli III	XIV
16.		Agostino Depretis (1813–1887)	29 maja 1881	25 maja 1883	Historyczna lewica	Depretis IV
			25 maja 1883	30 marca 1884		Depretis V	XV
			30 marca 1884	29 czerwca 1885		Depretis VI
			29 czerwca 1885	4 kwietnia 1887		Depretis VII
							XVI
			4 kwietnia 1887	29 lipca 1887†		Depretis VIII
17.		Francesco Crispi (1819–1901)	29 lipca 1887	9 marca 1889	Historyczna lewica	Crispi I
			9 marca 1889	6 lutego 1891		Crispi II	XVII
18.		Antonio Rudinì (1839–1908)	6 lutego 1891	15 maja 1892	Historyczna prawica	Rudinì I
19.		Giovanni Giolitti (1842–1928)	15 maja 1892	15 grudnia 1893	Historyczna lewica	Giolitti I	XVIII
20.		Francesco Crispi (1819–1901)	15 grudnia 1893	14 czerwca 1894	Historyczna lewica	Crispi III
			14 czerwca 1894	10 marca 1896		Crispi IV	XIX
21.		Antonio Rudinì (1839–1908)	10 marca 1896	11 lipca 1896	Historyczna prawica	Rudinì II
			11 lipca 1896	14 grudnia 1897		Rudinì III
			14 grudnia 1897	1 czerwca 1898		Rudinì IV	XX
			1 czerwca 1898	29 czerwca 1898		Rudinì V
22.		Luigi Pelloux (1839–1924)	29 czerwca 1898	14 maja 1899	wojskowy	Pelloux I
			14 maja 1899	24 czerwca 1900		Pelloux II
23.		Giuseppe Saracco (1821–1907)	24 czerwca 1900	15 lutego 1901	Historyczna lewica	Saracco	XXI
24.		Giuseppe Zanardelli (1826–1903)	15 lutego 1901	3 listopada 1903	Historyczna lewica	Zanardelli
25.		Giovanni Giolitti (1842–1928)	3 listopada 1903	12 marca 1905	Historyczna lewica	Giolitti II	XXII
26.		Tommaso Tittoni (1855–1931)	12 marca 1905	28 marca 1905	Historyczna prawica	Tittoni
27.		Alessandro Fortis (1842–1909)	28 marca 1905	24 grudnia 1905	Historyczna lewica	Fortis I
			24 grudnia 1905	8 lutego 1906		Fortis II
28.		Sidney Sonnino (1847–1922)	8 lutego 1906	29 maja 1906	Historyczna prawica	Sonnino I
29.		Giovanni Giolitti (1842–1928)	29 maja 1906	11 grudnia 1909	Historyczna lewica	Giolitti III
30.		Sidney Sonnino (1847–1922)	11 grudnia 1909	31 marca 1910	Historyczna prawica	Sonnino II	XXIII
31.		Luigi Luzzatti (1841–1927)	31 marca 1910	30 marca 1911	Historyczna prawica	Luzzatti
32.		Giovanni Giolitti (1842–1928)	30 marca 1911	21 marca 1914	Partia Liberalna	Giolitti IV	XXIV
33.		Antonio Salandra (1853–1931)	21 marca 1914	5 listopada 1914	Partia Liberalna	Salandra I
			5 listopada 1914	18 czerwca 1916		Salandra II
34.		Paolo Boselli (1838–1932)	18 czerwca 1916	29 października 1917	Partia Liberalna	Boselli
35.		Vittorio Emanuele Orlando (1860–1952)	23 października 1917	23 czerwca 1919	Partia Liberalna	Orlando
36.		Francesco Saverio Nitti (1868–1953)	23 czerwca 1919	21 maja 1920	Partia Radykalna	Nitti I	XXV
			21 maja 1920	15 czerwca 1920		Nitti II
37.		Giovanni Giolitti (1842–1928)	15 czerwca 1920	4 lipca 1921	Partia Liberalna	Giolitti V
38.		Ivanoe Bonomi (1873–1951)	4 lipca 1921	26 lutego 1922	Włoska Socjalistyczna Partia Reformistyczna	Bonomi I	XXVI
39.		Luigi Facta (1861–1930)	26 lutego 1922	1 sierpnia 1922	Partia Liberalna	Facta I
			1 sierpnia 1922	31 października 1922		Facta II
40.		Benito Mussolini (1883–1945)	31 października 1922	25 lipca 1943	Narodowa Partia Faszystowska	Mussolini
							XXVII
							XXVIII
							XXIX
							XXX
41.		Pietro Badoglio (1871–1956)	25 lipca 1943	17 kwietnia 1944	wojskowy	Badoglio I	Parlament rozwiązany
			22 kwietnia 1944	18 czerwca 1944		Badoglio II
42.		Ivanoe Bonomi (1873–1951)	18 czerwca 1944	10 grudnia 1944	Demokratyczna Partia Pracy	Bonomi II
			12 grudnia 1944	19 czerwca 1945		Bonomi III
43.		Ferruccio Parri (1890–1981)	21 czerwca 1945	8 grudnia 1945	Partia Czynu	Parri	Rada Krajowa
44.		Alcide De Gasperi (1881–1954)	10 grudnia 1945	10 lipca 1946	Chrześcijańska Demokracja	De Gasperi I

Republika (od 1946)

Portret		Imię i nazwisko	Kadencja		Partia polityczna	Rząd	Legislatura
1.		Alcide De Gasperi (1881–1954)	10 lipca 1946	2 lutego 1947	Chrześcijańska Demokracja	De Gasperi II	Zgromadzenie Konstytucyjne
			2 lutego 1947	31 maja 1947		De Gasperi III
			31 maja 1947	23 maja 1948		De Gasperi IV
			23 maja 1948	27 stycznia 1950		De Gasperi V	I
			27 stycznia 1950	26 lipca 1951		De Gasperi VI
			26 lipca 1951	16 lipca 1953		De Gasperi VII
			16 lipca 1953	17 sierpnia 1953		De Gasperi VIII	II
2.		Giuseppe Pella (1902–1981)	17 sierpnia 1953	12 stycznia 1954	Chrześcijańska Demokracja	Pella
3.		Amintore Fanfani (1908–1999)	18 stycznia 1954	8 lutego 1954	Chrześcijańska Demokracja	Fanfani I
4.		Mario Scelba (1901–1991)	10 lutego 1954	6 lipca 1955	Chrześcijańska Demokracja	Scelba
5.		Antonio Segni (1891–1972)	6 lipca 1955	15 maja 1957	Chrześcijańska Demokracja	Segni I
6.		Adone Zoli (1887–1960)	19 maja 1957	1 lipca 1958	Chrześcijańska Demokracja	Zoli
7.		Amintore Fanfani (1908–1999)	1 lipca 1958	15 lutego 1959	Chrześcijańska Demokracja	Fanfani II	III
8.		Antonio Segni (1891–1972)	15 lutego 1959	23 marca 1960	Chrześcijańska Demokracja	Segni II
9.		Fernando Tambroni (1882–1963)	25 marca 1960	26 lipca 1960	Chrześcijańska Demokracja	Tambroni
10.		Amintore Fanfani (1908–1999)	26 lipca 1960	21 lutego 1962	Chrześcijańska Demokracja	Fanfani III
			21 lutego 1962	21 czerwca 1963		Fanfani IV
11.		Giovanni Leone (1908–2001)	21 czerwca 1963	4 grudnia 1963	Chrześcijańska Demokracja	Leone I	IV
12.		Aldo Moro (1916–1978)	4 grudnia 1963	22 lipca 1964	Chrześcijańska Demokracja	Moro I
			22 lipca 1964	23 lutego 1966		Moro II
			23 lutego 1966	24 czerwca 1968		Moro III
13.		Giovanni Leone (1908–2001)	24 czerwca 1968	12 grudnia 1968	Chrześcijańska Demokracja	Leone II	V
14.		Mariano Rumor (1915–1990)	12 grudnia 1968	5 sierpnia 1969	Chrześcijańska Demokracja	Rumor I
			5 sierpnia 1969	27 marca 1970		Rumor II
			27 marca 1970	6 sierpnia 1970		Rumor III
15.		Emilio Colombo (1920–2013)	6 sierpnia 1970	17 lutego 1972	Chrześcijańska Demokracja	Colombo
16.		Giulio Andreotti (1919–2013)	17 lutego 1972	26 czerwca 1972	Chrześcijańska Demokracja	Andreotti I
			26 czerwca 1972	7 lipca 1973		Andreotti II	VI
17.		Mariano Rumor (1915–1990)	26 czerwca 1973	14 marca 1974	Chrześcijańska Demokracja	Rumor IV
			14 marca 1974	23 listopada 1974		Rumor V
18.		Aldo Moro (1916–1978)	23 listopada 1974	12 lutego 1976	Chrześcijańska Demokracja	Moro IV
			12 lutego 1976	29 lipca 1976		Moro V
19.		Giulio Andreotti (1919–2013)	29 lipca 1976	11 marca 1978	Chrześcijańska Demokracja	Andreotti III	VII
			11 marca 1978	20 marca 1979		Andreotti IV
			20 marca 1979	4 sierpnia 1979		Andreotti V
20.		Francesco Cossiga (1928–2010)	4 sierpnia 1979	4 kwietnia 1980	Chrześcijańska Demokracja	Cossiga I	VIII
			4 kwietnia 1980	18 października 1980		Cossiga II
21.		Arnaldo Forlani (1925–2023)	18 października 1980	28 czerwca 1981	Chrześcijańska Demokracja	Forlani
22.		Giovanni Spadolini (1925–1994)	28 czerwca 1981	23 sierpnia 1982	Włoska Partia Republikańska	Spadolini I
			23 sierpnia 1982	1 grudnia 1982		Spadolini II
23.		Amintore Fanfani (1908–1999)	1 grudnia 1982	4 sierpnia 1983	Chrześcijańska Demokracja	Fanfani V
24.		Bettino Craxi (1934–2000)	4 sierpnia 1983	1 sierpnia 1986	Włoska Partia Socjalistyczna	Craxi I	IX
			1 sierpnia 1986	17 kwietnia 1987		Craxi II
25.		Amintore Fanfani (1908–1999)	17 kwietnia 1987	28 lipca 1987	Chrześcijańska Demokracja	Fanfani VI
26.		Giovanni Goria (1943–1994)	28 lipca 1987	13 kwietnia 1988	Chrześcijańska Demokracja	Goria	X
27.		Ciriaco De Mita (1928–2022)	13 kwietnia 1988	22 lipca 1989	Chrześcijańska Demokracja	De Mita
28.		Giulio Andreotti (1919–2013)	22 lipca 1989	12 kwietnia 1991	Chrześcijańska Demokracja	Andreotti VI
			12 kwietnia 1991	24 czerwca 1992		Andreotti VII
29.		Giuliano Amato (1938–)	28 czerwca 1992	28 kwietnia 1993	Włoska Partia Socjalistyczna	Amato I	XI
30.		Carlo Azeglio Ciampi (1920–2016)	28 kwietnia 1993	10 maja 1994	Bezpartyjny	Ciampi
31.		Silvio Berlusconi (1936–2023)	10 maja 1994	17 stycznia 1995	Forza Italia	Berlusconi I	XII
31.		Lamberto Dini (1931–)	17 stycznia 1995	17 maja 1996	Bezpartyjny	Dini
32.		Romano Prodi (1939–)	17 maja 1996	21 października 1998	Bezpartyjny	Prodi I	XIII
33.		Massimo D’Alema (1949–)	21 października 1998	22 grudnia 1999	Demokraci Lewicy	D’Alema I
			22 grudnia 1999	25 kwietnia 2000		D’Alema II
34.		Giuliano Amato (1938–)	25 kwietnia 2000	11 czerwca 2001	Bezpartyjny	Amato II
35.		Silvio Berlusconi (1936–2023)	11 czerwca 2001	23 kwietnia 2005	Forza Italia	Berlusconi II	XIV
			23 kwietnia 2005	17 maja 2006		Berlusconi III
36.		Romano Prodi (1939–)	17 maja 2006	8 maja 2008	Bezpartyjny	Prodi II	XV
37.		Silvio Berlusconi (1936–2023)	8 maja 2008	16 listopada 2011	Lud Wolności	Berlusconi IV	XVI
38.		Mario Monti (1943–)	16 listopada 2011	28 kwietnia 2013	Bezpartyjny	Monti
39.		Enrico Letta (1966–)	28 kwietnia 2013	22 lutego 2014	Partia Demokratyczna	Letta	XVII
40.		Matteo Renzi (1975–)	22 lutego 2014	12 grudnia 2016	Partia Demokratyczna	Renzi
41.		Paolo Gentiloni (1954–)	12 grudnia 2016	1 czerwca 2018	Partia Demokratyczna	Gentiloni
42.		Giuseppe Conte (1964–)	1 czerwca 2018	5 września 2019	Bezpartyjny	Conte I	XVIII
			5 września 2019	13 lutego 2021		Conte II
43.		Mario Draghi (1947–)	13 lutego 2021	22 października 2022	Bezpartyjny	Draghi
44.		Giorgia Meloni (1977–)	22 października 2022	obecnie	Bracia Włosi	Meloni	XIX

Zobacz też

• Lista szefów rządów Królestwa Sardynii
• Ustrój polityczny Włoch

Bibliografia

• Rulers.org (ang.)