Presjan Komitopul

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Presjan Komitopul również Prusjan lub Fružin (bułg.:Пресиян, Presijan) – najstarszy syn cara bułgarskiego Iwana Władysława. Urodzony najprawdopodobniej około 996 lub 997 roku; mógł umrzeć na wygnaniu w 1060/1061 roku.

W źródłach bizantyńskich występuje jako Περσιάμ (Persiam) lub Προυσιανός (Prousianos)[1]. Presjan był najstarszym synem cara Iwana Władysława i jego żony Marii. Po śmierci Iwana Władysława pod Draczem w lutym 1018, cesarz bizantyński Bazyli II wkroczył do Bułgarii przyjmując kapitulację możnowładców, w tym carowej wdowy Marii i bułgarskiego patriarchy[2].

Presjan zostaje mnichem[3]

Mimo że carowa Maria podjęła decyzję o poddaniu stolicy Ochrydy, Presjan nie podporządkował się decyzji matki i wraz z braćmi Ałusijanem i Aaronem zbiegł w góry. Część możnych i wojska zebrała się wokół najstarszego syna cara, by kontynuować walkę. Dowodzone przez Presjana oddziały przez pewien czas utrzymywały się wokół albańskiej góry Tomor. Ostatecznie Presjan i jego bracia zostali zmuszeni do poddania się i odesłani na dwór w Konstantynopolu. Na dworze cesarskim Presjan otrzymał wysoki tytuł magistros[4], podobnie jak poprzedni władca Bułgarii złożony z tronu przez Bizantyńczyków, Borys II. Na tej podstawie część uczonych przypuszcza, że Presjan w okresie irredenty przeciw Bizancjum przyjął tytuł carski i to on jest ostatnim władcą pierwszego państwa bułgarskiego[5].

Presjan brał aktywny udział w życiu politycznym cesarstwa. Został strategiem bizantyńskiego temu Bukellarion w Azji Mniejszej. W 1026 roku stoczył pojedynek z Bazylim, synem Romana Sklerosa, uczestnikiem spisku przeciw cesarzowi Konstantynowi VIII. Podejrzewany o udział w tym spisku, został skazany na wygnanie na wyspę Plata. Powróciwszy z wygnania po objęciu władzy przez Romana III Argyrosa w 1029, Presjan po raz kolejny wziął udział w spisku, zawiązanym przez zwolenników, jego żony, cesarzówny Teodory. Przypuszcza się, że mógł dążyć do objęcia tronu cesarskiego jako mąż kandydatki do władzy. Po wykryciu spisku został aresztowany i osadzony w klasztorze Emanuela w Konstantynopolu, a następnie, po przeprowadzeniu śledztwa, oślepiony. Jego matkę, carycę Marię, za udział w tym samym spisku pozbawiono tytułu dworskiego i postrzyżono na mniszkę w klasztorze Mantynejskim. Pod koniec 1030 roku Presjan złożył dobrowolnie śluby zakonne. Jego dalsze losy nie są znane[6].

Odkryty w 1978 roku Michalovcach we wschodniej Słowacji nagrobek nieznanego księcia Presjana może oznaczać, że zmarł na wygnaniu w ówczesnych Węgrzech około 1060/1061 roku. Odnaleziony napis głosi:

"Tu leży książę Persjan [Presjan], [urodzony] w roku 6505 [996/997], [zmarł] w roku [1060/1061]"[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wincenty Swoboda: Słownik starożytności słowiańskich. T. 4. s. 62.
  2. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 71 i 290.
  3. miniatura z Kroniki Jana Skylitzesa (Madryd, s. 203)
  4. Steven Runciman: Bulgarian Empire. s. 249-250.
  5. a b P. Pawłow, Presjan II - poslednijat władeteł na Pyrwoto byłgarsko carstwo (1018 g.)
  6. Tadeusz Wasilewski: Słownik starożytności słowiańskich. T. 4. s. 63.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]