Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej
Ilustracja
Siedziba PGRP przy ul. Hożej 76/78
Państwo  Polska
Prezes Leszek Bosek
Zastępcy Artur Woźnicki
Budżet 32,1 mln zł (2016)[1]
Zatrudnienie 196 (2016)[2]
Adres
ul. Hoża 76/78
00-682 Warszawa
brak współrzędnych
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej – państwowa jednostka organizacyjna powołana do zapewniania ochrony prawnej interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym Skarbu Państwa, która z dniem 1 stycznia 2017 r. przejęła zadania i kompetencje Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Siedziba Prokuratorii Generalnej znajduje się przy ul. Hożej 76/78 w Warszawie.

Struktura urzędu[edytuj]

Prokuratoria Generalna jest państwową jednostką organizacyjną, nad którą nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów. Prokuratoria jest jednak niezależna w zakresie podejmowanych działań i wydawania opinii prawnych.

Prokuratorią Generalną kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej, przy pomocy wiceprezesów. W Prokuratorii Generalnej zatrudnieni są radcowie Prokuratorii Generalnej, referendarze, asystenci radcy, a także pracownicy pomocniczy i obsługi.

Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj]

Pracami Prokuratorii Generalnej kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej, przy pomocy wiceprezesów. Prezes reprezentuje Prokuratorię Generalną, kieruje Urzędem Prokuratorii Generalnej i jest przełożonym wszystkich radców, referendarzy oraz innych pracowników Prokuratorii Generalnej. Prezesa Prokuratorii Generalnej powołuje Prezes Rady Ministrów po przeprowadzeniu sformalizowanego w ustawie naboru. Funkcja ta nie jest kadencyjna. Wiceprezesów Prokuratorii Generalnej, w liczbie nieprzekraczającej trzech, powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Prezesa Prokuratorii Generalnej.

  • od 15 marca 2006 do 22 marca 2006 – vacat
  • od 22 marca 2006 do 8 listopada 2012 urząd sprawował Marcin Dziurda[3]
  • od 9 listopada 2012 do 7 lipca 2013 obowiązki Prezesa Prokuratorii Generalnej do czasu powołania na to stanowisko nowej osoby pełnił Piotr Rodkiewicz, dotychczasowy wiceprezes Prokuratorii Generalnej[4]
  • od 8 lipca 2013 do grudnia 2015 urząd sprawował prof. Bronisław Sitek
  • od grudnia 2015 do stycznia 2016 obowiązki prezesa pełnił Bogdan Artymowicz
  • od stycznia 2016 prezesem jest prof. UW dr hab. Leszek Bosek[5].

Zadania i działalność[edytuj]

Do zadań Prokuratorii Generalnej należy:

  • wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym[6]
  • zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi i polubownymi;
  • zastępstwo organów administracji rządowej przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym;
  • zastępstwo Skarbu Państwa, państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej albo organów administracji rządowej przed sądami administracyjnymi;
  • zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych;
  • zastępstwo osób prawnych określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów, przed sądami powszechnymi, polubownymi i Sądem Najwyższym;
  • przedstawianie sądom powszechnym, sądom administracyjnym, Sądowi Najwyższemu, Trybunałowi Konstytucyjnemu istotnych dla spraw poglądów;
  • przygotowywanie na wniosek Prezesa Rady Ministrów raportów, analiz i stanowisk obejmujących zagadnienia prawne, dotyczące w szczególności projektów aktów normatywnych, czynności prawnych dokonywanych przez podmioty państwowe, a także orzeczeń sądowych zapadających w sprawach dotyczących Rzeczypospolitej Polskiej;
  • wydawanie opinii prawnych;
  • wydawanie opinii o projektach aktów normatywnych dotyczących istotnych praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym Skarbu Państwa, oraz organów wymiaru sprawiedliwości, a także regulujących postępowania przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi;
  • przygotowywanie rekomendacji i wzorów co do czynności prawnych lub ich części;
  • udział w negocjacjach i mediacjach;
  • prowadzenie działalności wydawniczej i szkoleniowej w zakresie ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 3 ustawy o o Prokuratorii Generalnej, Prezes Prokuratorii Generalnej składa corocznie Sejmowi, w terminie do dnia 31 marca, sprawozdanie ze swojej działalności oraz działalności Prokuratorii Generalnej w poprzednim roku kalendarzowym. Materiał jest dostępny w formie druku sejmowego.

Na dzień 31 grudnia 2015 Prokuratoria Generalna prowadziła 3641 spraw sądowych[7]. W 2015 zakończono 4024 sprawy, z czego wygrano 2653, przegrano 281, a 1090 zakończono w inny sposób[8].

Rys historyczny[edytuj]

I Rzeczpospolita[edytuj]

 Osobny artykuł: Trybunał Skarbowy Radomski.

Ziemie polskie pod zaborami[edytuj]

Królestwo Polskie[edytuj]

Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa utworzono postanowieniem cesarza rosyjskiego i króla polskiego Aleksandra I z dnia 29 września/11 października 1816 r. dla obrony własności publicznych. Funkcjonowała do 1915 r. jako praktycznie jedyny urząd państwowy świadczący o odrębności Królestwa od reszty imperium rosyjskiego.

Galicja[edytuj]

Cesarsko – królewską Galicyjską Prokuratorię Skarbu utworzono w 1850 r. we Lwowie na mocy patentu Franciszka Józefa I. W 1867 r. wraz z reorganizacją ustroju państwa powołano drugi na ziemiach zaboru austriackiego oddział prokuratorii z siedzibą w Krakowie jako ekspozyturę prokuratorii lwowskiej. Galicyjska Prokuratoria Skarbu zakończyła urzędowanie w 1919 r.

II Rzeczpospolita[edytuj]

Dekretem Naczelnika Państwa w przedmiocie utworzenia Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lutego 1919 r. (zastąpionym w tym samym roku przez ustawę o tej samej nazwie) utworzono Prokuratorję Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, urząd państwowy którego zadaniem było:

  • udzielanie na żądanie władz centralnych opinii prawnych w sprawach dotyczących majątkowych i publicznych interesów państwa
  • udzielanie porad prawnych i współdziałanie w sporządzaniu aktów dotyczących praw i interesów państwa (nie tylko aktów prawnych)
  • obowiązkowe i wyłączne zastępstwo praw i interesów majątkowych i publicznych państwa oraz funduszy i instytucji publicznych przed krajowymi sądami cywilnymi (zastępstwo procesowe w sprawach cywilnych)
  • zastępowanie na żądanie zainteresowanych organów administracji publicznej w sprawach dotyczących praw majątkowych państwa przed sądami karnymi, oraz w zakresie wszelkich praw i interesów państwa przed sądami prawa publicznego, organami administracji publicznej w kraju i zagranicą oraz przed sądami zagranicznymi (zastępstwo procesowe w sprawach karnych, administracyjnych i przed sądami zagranicznymi).

Prokuratoria miała swoją jedyną zagraniczną delegaturę w Wolnym Mieście Gdańsku.

Polska Ludowa[edytuj]

Po wojnie Prokuratoria Generalna istniała do 14 kwietnia 1951, kiedy to wszedł w życie dekret z dnia 29 marca 1951 r. o organach zastępstwa prawnego, trzy lata później uchylony przez dekret z dnia 2 czerwca 1954 r. o zastępstwie sądowym władz, urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych. Od tej pory zastępstwo procesowe na rzecz Skarbu Państwa pełnili kierownicy danych jednostek państwowych (przedsiębiorstw, urzędów).

III Rzeczpospolita[edytuj]

W nowym ustroju społeczno-gospodarczym coraz bardziej widoczna stawała się potrzeba powołania centralnego urzędu, który dbałby o interesy Skarbu Państwa. Ustawą z dnia 8 lipca 2005 ponownie powołano do życia Prokuratorię Generalną (Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa). Działalność rozpoczęła 15 marca 2006. Ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. dokonano przekształcenia Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Prokuratorii Generalnej są realizowane w części 74 budżetu państwa[9].

W 2016 wydatki Prokuratorii Generalnej wyniosły 32,1 mln zł[1]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty 196 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 7335 zł[2].

W ustawie budżetowej na 2017 wydatki Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zaplanowano w wysokości 34,4 mln zł[10].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. (druk nr 1588). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2017. [dostęp 2017-08-17]. s. 2/87.
  2. a b Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2016 r. w części 74 Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2017. [dostęp 2017-08-17]. s. 13.
  3. powołany przez Prezesa Rady Ministrów Kazimierza Marcinkiewicza
  4. BIP Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa / Aktualności
  5. Informacja o wyniku naboru na stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. bip.msp.gov.pl. [dostęp 2016-01-25].
  6. Na mocy ustawy nowelizacyjnej Prokuratoria Generalna utraciła kompetencje do wykonywania zastępstwa procesowego Skarbu Państwa (SP) przed NSA (jak również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi). Celem nowelizacji było unikniecie negatywnych sporów kompetencyjnych związanych z wykonywaniem przez SP zastępstwa procesowego przed sądami administracyjnymi (...) Źródło: Komentarz do ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. M. Dziurda (...) , 2006 LexisNexis
  7. Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.. W: Minister Skarbu Państwa [on-line]. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy 393), 31 marca 2016. [dostęp 2015-05-23]. s. 6.
  8. Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.. W: Minister Skarbu Państwa [on-line]. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy 393), 31 marca 2016. [dostęp 2015-05-23]. s. 12.
  9. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026)
  10. Ustawa budżetowa na rok 2017 z dnia 16 grudnia 2016 r.. W: Dz. U. poz. 108 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 17 stycznia 2017. [dostęp 2017-08-17]. s. 71.

Linki zewnętrzne[edytuj]