Protesty na Białorusi (2020)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Protesty na Białorusi
Ilustracja
Protest w Mińsku (16 sierpnia 2020)
Państwo  Białoruś
Miejsca wystąpień cały kraj
Początek wystąpień 29 maja 2020
Koniec wystąpień nadal trwają
Ofiary śmiertelne oficjalnie potwierdzone: 3 osoby
  • Alaksandr Tarajkouski (w nocy z 10 na 11 sierpnia 2020)[1][2][3]
  • Alaksandr Wichor (11 sierpnia 2020)[4][5][6]
  • Giennadij Szutow (19 sierpnia 2020)[7][8][9]
Aresztowani co najmniej 6700 osób (dane na 13 sierpnia 2020)[10]
Przyczyny wystąpień • masowe fałszowanie wyników wyborów prezydenckich,
• aresztowanie Siarhieja Cichanouskiego i Wiktara Babaryki (liderów i działaczy opozycji, kontrkandydatów Alaksandra Łukaszenki na urząd prezydenta),
• uniemożliwienie udziału w wyborach alternatywnym kandydatom na prezydenta,
• używanie siły przeciwko demonstrantom[11][12]
Charakter wystąpień • pokojowe demonstracje,
obywatelskie nieposłuszeństwo,
• „łańcuchy solidarności”[13],
• aktywizm internetowy,
• strajki w państwowych zakładach pracy[14][15],
• odchodzenie z pracy z państwowych stanowisk[16]
brak współrzędnych

Protesty na Białorusi w 2020protesty, które objęły swoim zasięgiem całe terytorium państwa, głównym postulatem jest uczciwe przeliczenie głosów i dymisja rządzącego nieprzerwanie od 1994 roku prezydenta Białorusi Alaksandra Łukaszenki.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Protesty na Białorusi, które rozpoczęły się 29 maja 2020 w Mińsku i innych miastach, początkowo były reakcją na aresztowanie opozycyjnych kandydatów na prezydenta i wykluczenie ich udziału w wyborach prezydenckich 9 sierpnia 2020[17]. Po opublikowaniu pierwszych oficjalnych sondaży wyjściowych, które świadczyły o rzekomym miażdżącym zwycięstwie urzędującego prezydenta Alaksandra Łukaszenki w pierwszej turze, protesty ogarnęły wiele miast w całym kraju, a ich głównym celem jest uczciwe przeliczenie głosów i dymisja prezydenta Łukaszenki. Siły bezpieczeństwa zaczęły rozpraszać pokojowe protesty i użyły siły przeciwko demonstrantom, w wyniku czego doszło do starć z białoruskim OMON-em[18]. Według stanowiska rządu, konflikty i użycie siły rozpoczęły się po prowokacjach i naruszeniach porządku publicznego ze strony demonstrantów[19]. Protestujący starli się z siłami bezpieczeństwa, które użyły gazu łzawiącego, granatów hukowych, armatek wodnych i gumowych kul, co zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych Białorusi Juryja Karajeua było usprawiedliwione naruszeniem porządku publicznego przez demonstrantów i „próbami zabójstwa funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa”[20]. Władze przeprowadziły akcję polegającą na masowych aresztowaniach cywilów[21], również dziennikarzy (w tym polskiego fotoreportera Witolda Dobrowolskiego)[22][23][24] i lekarzy[25]; w mediach nie brakuje doniesień na temat tortur w aresztach (zwłaszcza w mińskim areszcie przy ul. Akrescina)[11][26] i relacji ofiar o znęcaniu się fizycznym i psychicznym[27][28][29][30]. Częstą torturą było skucie zatrzymanych rękami na plecach i położenie ich na brzuchu na wiele godzin. Kobietom często grożono gwałtem.

Protesty odbywają się nie tylko w stolicy, ale też w ponad 20 innych białoruskich miastach, takich jak Baranowicze, Bobrujsk, Borysów, Brześć, Grodno, Hancewicze, Homel, Lida, Mohylew, Mołodeczno, Nowogródek, Nowopołock, Orsza, Pińsk, Prużana, Rzeczyca, Soligorsk, Stołpce, Witebsk, Żłobin, Żodzino[31][32].

Od początku starć z siłami bezpieczeństwa do 19 sierpnia 2020 roku oficjalnie potwierdzono trzy ofiary śmiertelne[33][34][35]. Bez śladu zaginęło niemal 80 osób (według stanu na 17 sierpnia 2020 roku – 76 osób)[36]. Ich los jest nieznany.

Protestujący w Mińsku (16 sierpnia 2020)

W dniach 16–22 sierpnia odbyły się zgromadzenia i wiece poparcia dla prezydenta Alaksandra Łukaszenki. Według państwowej agencji informacyjnej, odbyły się one w ok. 50 miastach. W Mińsku zgromadzenia odbyły się kilkukrotnie, również jako przejazdy rowerzystów i kierowców samochodów. W Homlu oprócz zgromadzenia miejskiego odbyło się zgromadzenie pracowników Gomsielmaszu, którzy sprzed zakładów przepędzili zwolenników opozycji, oraz także przejazd kierowców samochodów. Zdaniem państwowych mediów, w poszczególnych wiecach brało udział od kilku do kilkunastu tysięcy uczestników, w zależności od wielkości miasta[37][38][39][40][41][42].

13 września w stolicy i innych miastach odbywał się „Marsz bohaterów”; ponad 150 tys. osób protestowało w samym Mińsku. Wg oficjalnych danych w całym kraju zatrzymano 774 osoby, z czego około 500 w różnych dzielnicach stolicy[43][44].

Główne cele[edytuj | edytuj kod]

  • dymisja prezydenta Alaksandra Łukaszenki
  • uwolnienie Siarhieja Cichanouskiego, Wiktara Babaryki i innych więźniów politycznych
  • przeprowadzenie uczciwych wyborów
  • dopuszczenie alternatywnych kandydatów do udziału w wyborach
  • przywrócenie Konstytucji z 1994 roku
  • uznanie oficjalnych wyników wyborów prezydenckich z 9 sierpnia 2020 roku za nieważne i uczciwe przeliczenie głosów
  • zaprzestanie używania siły względem demonstrantów i stosowania tortur[potrzebny przypis]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jak zginął protestujący w Mińsku. Nowe nagranie zaprzecza wersji białoruskich służb.
  2. Mińsk żegna mężczyznę zabitego podczas demonstracji.
  3. Стало известно имя убитого на Пушкинской. Жена узнала о смерти мужа от журналистов – Podano do wiadomości nazwisko zamordowanego na ul. Puszkinskoj. Żona dowiedziała się o śmierci męża od dziennikarzy.
  4. Стали известны подробности еще одной смерти от рук лукашенковских карателей – Znane są szczegóły kolejnej śmierci z rąk łukaszenkowskich oprawców.
  5. 25-летний гомельчанин умер после задержания – 25-letni zatrzymany mieszkaniec Homla zmarł.
  6. За шесть дней протестов в Беларуси погибли два человека Одного из них обвинили в попытке устроить взрыв, второго назвали наркоманом. Но, кажется, все совсем не так – W ciągu sześciu dni protestów na Białorusi zginęły dwie osoby. Jedna została oskarżona o próbę wywołania wybuchu, druga została nazwana narkomanem. Najpewniej jest zupełnie inaczej.
  7. Białoruś. 43-letni mężczyzna trzecią ofiarą starć protestujących z OMON-em
  8. В госпитале умер мужчина из Бреста, в которого силовики выстрелили на протестах - Mężczyzna z Brześcia umarł w szpitalu po tym, jak został postrzelony przez siły bezpieczeństwa podczas protestów
  9. Тело застреленного на протестах Геннадия Шутова из Бреста отдали родным. Что в справке о смерти? - Ciało Giennadija Szutowa z Brześcia, zastrzelonego podczas protestów, przekazano jego bliskim. Co jest napisane w karcie zgonu?
  10. Во время протестов в Беларуси задержали тысячи людей. В изоляторах их пытают. Что в итоге будет с теми, кого власть назначила «координаторами протеста»? – Podczas protestów na Białorusi zatrzymano tysiące ludzi. Są torturowani w aresztach. Co ostatecznie stanie się z tymi, których władze wskazały jako „koordynatorów protestów”?
  11. a b Wypuszczeni z białoruskich aresztów: Dwa dni bez wody, bicie pałkami, „ścieżki zdrowia”...
  12. «Лепш вам гэтага ня бачыць». Людзі расказваюць пра гвалт АМАПу і катаваньні на Акрэсьціна – „Lepiej, żebyście tego nie widzieli”. Ludzie o przemocy OMONu i torturach w mińskim areszcie przy ul. Akrestina.
  13. „Цепь солидарности” длиной около 5 км выстроилась в Минске – „Łańcuch solidarności” o długości około 5 km w Mińsku.
  14. Protesty na Białorusi. Strajkują państwowe zakłady. Młodzi ludzie pokojowo manifestują.
  15. Piąty dzień protestów na Białorusi. Trwają strajki w fabrykach, zatrzymani zaczęli opuszczać areszty.
  16. Białoruś: Z pracy odchodzą dziennikarze i pracownicy administracji.
  17. Rządzący od 26 lat Łukaszenka kontra niespodziewana gwiazda opozycji Cichanouska: Na Białorusi trwają wybory prezydenckie.
  18. Протести у Білорусі: правоохоронці застосували силу проти демонстрантів – Protesty na Białorusi: Milicja użyła siły przeciwko protestującym.
  19. Рачков: нельзя поддаваться на провокации – Raczkow: nie wolno ulegać prowokacjom.
  20. Глава МВД Белоруссии заявил о покушениях на силовиков – Szef MSW Białorusi poinformował o zamachach na funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa.
  21. Na Białorusi już 5 tysięcy zatrzymanych.
  22. Polacy zatrzymani na Białorusi opowiadają o torturach. „To był koszmar, który trwał 15 godzin”.
  23. Fotoreporter Witold Dobrowolski opuścił białoruski areszt.
  24. Беларусь: граждане против узурпатора – Białoruś: obywatele przeciwko uzurpatorowi.
  25. Медики в Минске вышли на улицы помогать раненым. Их жестко задержали и дали по 10 суток ареста – Lekarze w Mińsku wyszli na ulice, aby pomóc rannym. Zostali brutalnie zatrzymani i skazani na 10 dni aresztu.
  26. «Турму на Акрэсьціна ператварылі ў канцлягер». Праваабаронца Бяляцкі пра беспрэцэдэнтны гвалт – „Areszt przy ulicy Akrestina został zamieniony w obóz koncentracyjny”. Bialacki, działacz na rzecz praw człowieka, mówi o bezprecedensowej przemocy.
  27. «Б’юць да страты прытомнасьці». Што адбываецца пасьля затрыманьня ў міліцыі – „Biją do utraty przytomności”. Co dzieje się po zatrzymaniu przez milicję.
  28. «Прымушалі сьпяваць гімн, хто ня ведаў – зьбівалі». У Берасьці вызвалены зь міліцыі падлетак заявіў пра катаваньні – „Zmuszali do śpiewania hymnu, kto nie znał słów – tego bili”. W Brześciu uwolniony nastolatek zdaje relację z tortur milicji.
  29. Białoruś: Aresztowani są wypuszczani z więzień. Szef MSWiA przeprasza, a zatrzymani opowiadają o torturach.
  30. Z więzień dochodzą krzyki, torturują osadzonych. Dramatyczne relacje z białoruskich aresztów.
  31. У апошні дзень збору подпісаў людзі выйшлі на вуліцы ў многіх гарадах ФОТА. Асабліва горача было ў Брэсце, Маладзечне і Гомелі - W ostatnim dniu zbierania podpisów ludzie wyszli na ulice wielu miast. Szczególnie gorąco było w Brześciu, Mołodecznie i Homlu.
  32. Nie tylko Mińsk: mieszkańcy wielu innych regionów stworzyli „łańcuchy solidarności”.
  33. Białoruś: Druga śmiertelna ofiara od wybuchu protestów po wyborach prezydenckich. Noblistka Swiatłana Aleksijewicz apeluje do Łukaszenki.
  34. Protesty na Białorusi. Żołnierz OMON złożył broń, kobiety rzuciły mu się na szyję.
  35. Białoruś. 43-letni mężczyzna trzecią ofiarą starć protestujących z OMON-em
  36. Сколько человек считаются пропавшими после выборов в Беларуси? Посчитали сами и спросили у МВД - Ile osób uważa się za zaginione po wyborach na Białorusi? Policzyliśmy sami i zwróciliśmy się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Białorusi
  37. ФОТОРЕПОРТАЖ: Митинг на площади Ленина в Могилеве
  38. ФОТОФАКТ: Митинг на площади Ленина в Гомеле
  39. ФОТОФАКТ: Митинг на площади Ленина в Бобруйске
  40. ФОТОФАКТ: В Минске прошли митинги в поддержку мира и процветания
  41. ФОТОФАКТ: Молодежный велопробег в Минске
  42. В Гомеле разогнали малочисленную кучку оппозиционеров возле проходной Гомсельмаш под крики «Позор»
  43. Armatki wodne przeciw protestującym, setki zatrzymanych. "Łukaszenka de facto wprowadza stan wojenny", TVN24, 13 września 2020 [dostęp 2020-09-15].
  44. Police in Belarus detained 774 people at protests on eve of Putin summit, Reuters.com, 14 września 2020 [dostęp 2020-09-15] (ang.).