Protesty w Iranie (2022)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Protesty w Iranie (2022)
Ilustracja
Starcia na bulwarze Keshavarz w Tehranie
Państwo

 Iran

Miejsca wystąpień

Teheran, Saghghez, Sanandadż

Początek wystąpień

16 września 2022 r.

Ofiary śmiertelne

41 osób[1]

Ranni

733 osoby[2]

Przyczyny wystąpień

represje wobec kobiet za niewłaściwy ubiór

Charakter wystąpień

demonstracje, zamieszki

brak współrzędnych

Protesty w Iranie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-obyczajowym w Iranie, rozpoczęte 16 września 2022 r. z powodu śmierci kobiety aresztowanej i pobitej za nieodpowiedni strój.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednią przyczyną protestów była śmierć 22-letniej Mahsy Amini, aresztowanej i brutalnie pobitej przez irańską policję obyczajową za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących stroju, gdyż nosiła ona w momencie aresztowania odsłonięte włosy i obcisłe spodnie, podczas gdy irańskie ustawodawstwo wymaga od kobiet zakrycia włosów chustą oraz rąk i nóg luźnym ubraniem. W wyniku obrażeń kobieta trafiła do szpitala, gdzie zmarła w piątek 16 września po trzech dniach śpiączki. Oficjalnie jej śmierć według służb porządkowych była skutkiem nagłej niewydolności serca, choć według relacji rodziców kobiety była ona sprawna i nie miała problemów ze zdrowiem[3].

Protesty[edytuj | edytuj kod]

Śmierć kobiety wywołała protesty przeciwko brutalności policji i przepisom regulującym strój kobiet; najpierw w Saghghezie, skąd pochodziła zabita. Z czasem protesty zaczęły się w innych częściach kraju[3], obejmując przynajmniej 50 miast[4], przy czym największe zamieszki miały miejsce w Kurdystanie. W ramach protestów irańskie kobiety wychodziły na ulice, paląc hidżaby; miejscami dochodziło też do wymiany ognia między uczestniczkami i siłami bezpieczeństwa. Policja tłumiła protesty używając m.in. ostrej amunicji, amunicji gumowej i gazu łzawiącego, w wyniku czego w dniach 17–18 września w Saghghezie i Sanandadżu 38 osób zostało rannych, zaś 19 września zginęły 3 osoby, 221 zostało rannych, a aresztowania objęły 250. 19 września protesty objęły także studentów i studentki na teherańskich uniwersytetach, podczas których domagano się rzetelnego śledztwa w sprawie śmierci Mahsy Amini oraz likwidacji policji obyczajowej[3]. Podnoszone były także hasła o charakterze antyrządowym, domagając się do obalenia republiki islamskiej[5]. W dniach 20–21 września zginęły kolejne 4 osoby. Władze Iranu sugerują, że za śmierć protestujących odpowiadają wyłącznie uzbrojeni protestujący[4]. 22 września pozarządowa organizacja walcząca o prawa człowieka Iran Human Rights podała że przez działania służb w protestach życie straciło co najmniej 31 osób[6][7].

Część kobiet protestowała także publikując w internecie filmy, na których obcinają włosy lub golą głowę[3], w związku z czym władze ograniczyły dostęp do internetu, blokując aplikację Instagram, działanie aplikacji WhatsApp ograniczając do funkcji przesyłania tekstu i wyłączając sieć w Kurdystanie[4].

Protesty w 2022 r. objęły m.in. Kamyaran i Abdanan w Kurdystanie, ośrodki religijne Meszhed i Kom, stołeczny Teheran, zazwyczaj spokojne Kerman, Raszt i Sari. Były to największe wystąpienia społeczne od czasu protestów w 2019 r., które były spowodowane przez drożejące paliwa[4].

Reakcje[edytuj | edytuj kod]

  • przebywający na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ prezydent Iranu Ebrahim Ra'isi zapewnił o rozpoczęciu dochodzenia w sprawie śmierci Mahsy Amini[3].
  • 20 września p.o. Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. praw człowieka Nada Al-Nashif, potępił brutalną reakcję irańskich władz i wezwał do niezależnego śledztwa[5].
  • sekretarz stanu USA Antony Blinken wezwał Iran do zakończenia systematycznego prześladowania kobiet i dopuszczenia pokojowych protestów[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Thomson Reuters: At least 41 dead as protests rock Iran in week following death of Mahsa Amini, state TV says. W: CBC [on-line]. [dostęp 2022-09-26].
  2. Hengaw Report No. 6 on the Kurdistan protests, 15 dead and 733 injured. [dostęp 2022-09-26].
  3. a b c d e Justyna Grochal, Iran. 22-letnia Mahsa zginęła, bo odsłoniła włosy. Kobiety w proteście palą hidżaby na ulicach, www.wysokieobcasy.pl, 21 września 2022 [dostęp 2022-09-22].
  4. a b c d Reuters, Iran protests spread, death toll rises as internet curbed, „Reuters”, 21 września 2022 [dostęp 2022-09-22] (ang.).
  5. a b Cora Engelbrecht, Farnaz Fassihi, Protests Intensify in Iran Over Woman Who Died in Custody, „The New York Times”, 21 września 2022, ISSN 0362-4331 [dostęp 2022-09-22] (ang.).
  6. AFP, Rights group says at least 31 killed in Iran crackdown on protests, www.timesofisrael.com [dostęp 2022-09-22] (ang.).
  7. AFP-Agence France Presse, At Least 31 Killed In Iran Protest Crackdown: NGO, www.barrons.com [dostęp 2022-09-22] (ang.).
  8. Christina Lu, Protests Erupt in Iran, Foreign Policy [dostęp 2022-09-22] (ang.).