Protoneura
| Protoneura[1] | |||
| Selys in Sagra, 1857[2] | |||
 Para Protoneura cara w trakcie kopulacji | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Protoneura | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Agrion capillare Rambur, 1842 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Protoneura – rodzaj ważek z rodziny Protoneuridae[4]. Obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Południowej[5].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj ten utworzył w 1857 roku belgijski arystokrata, polityk i zoolog Edmond de Sélys Longchamps. Za gatunek typowy uznał Agrion capillare opisany w 1842 roku przez Rambura[2]. Początkowo rodzaj został zaliczony do rodziny Agrionidae[2][a], później umieszczano go w Protoneuridae[6]. W 2014 roku Klaas-Douwe B. Dijkstra i współpracownicy na podstawie badań filogenetycznych wydzielili z Protoneuridae szereg rodzajów i obniżyli jej rangę do podrodziny Protoneurinae w obrębie rodziny łątkowatych (Coenagrionidae)[7]. W 2025 roku Pessacq et al. na podstawie kompleksowych badań filogenetyki molekularnej wspartych badaniami morfologii przywrócili Protoneuridae w randze rodziny i na nowo ją zdefiniowali[8].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]Protoneura: gr. πρῶτος prōtos „pierwszy, pierwotny, najwcześniejszy”[9][10]; gr. przyrostek -νευρος -neuros, od νεῦρον neuron – każda włóknista struktura organizmu, np. ścięgno, żyła, nerw, włókno roślin[9][11], w entomologii dotyczy żyłek skrzydeł[9].
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące gatunki[4]:
- Protoneura ailsa Donnelly, 1961
- Protoneura amatoria Calvert, 1907
- Protoneura aurantiaca Selys, 1886
- Protoneura caligata (Hagen in Selys, 1886)
- Protoneura calverti Williamson, 1915
- Protoneura capillaris (Rambur, 1842)
- Protoneura cara Calvert, 1903
- Protoneura corculum Calvert, 1907
- Protoneura cupida Calvert, 1903
- Protoneura dunklei Daigle, 1990
- Protoneura klugi Cowley, 1941
- Protoneura macintyrei Kennedy, 1939
- Protoneura paucinervis Selys, 1886
- Protoneura peramans Calvert, 1902
- Protoneura rojiza González-Soriano, 1992
- Protoneura romanae Meurgey, 2006
- Protoneura sanguinipes Westfall, 1987
- Protoneura scintilla Gloyd, 1939
- Protoneura sulfurata Donnelly, 1989
- Protoneura tenuis Selys, 1860
- Protoneura viridis Westfall, 1964
- Protoneura woytkowskii Gloyd, 1939
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Obecnie takson Agrionidae traktowany jest jako młodszy synonim Calopterygidae (zob. wpis w bazie ITIS).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Protoneura, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c Ramón de la Sagra, Histoire physique, politique et naturelle de l'ile de Cuba, t. 7, 1857, s. 470–471 (fr.).
- ↑ M. Olalla Lorenzo-Carballa, Yusdiel Torres-Cambas, Sonia Ferreira, Adrian D. Trapero-Quintana, Adolfo Cordero-Rivera, Microneura is a junior synonym of Protoneura (Zygoptera, Coenagrionidae), „International Journal of Odonatology”, 19 (1–2), 2016, s. 13–22, DOI: 10.1080/13887890.2016.1138692 (ang.).
- ↑ a b Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-08-26] (ang.).
- ↑ wynik wyszukiwania: Protoneura. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2022-03-12]. (ang.).
- ↑ M. Schorr, M. Lindeboom & D. Paulson: World Odonata List. wrzesień 2010. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-26)]. (ang.).
- ↑ Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic Entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. DOI: 10.1111/syen.12035.
- ↑ Pablo Pessacq, Danielle Anjos-Santos, Adolfo Cordero-Rivera, M. Olalla Lorenzo-Carballa, A reappraisal of the family status of Neotropical Protoneuridae (Odonata: Zygoptera) using morphological and molecular information, „Zoological Journal of the Linnean Society”, 203 (3), 2025, DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaf012 (ang.).
- ↑ a b c Heinrich Fliedner, Ian Endersby, The Scientific Names of North American Dragonflies, Montmorency, Victoria, Australia: Busybird Publishing, 2019, s. 191, ISBN 978-1-925949-08-7 (ang.).
- ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 209, OCLC 11069271 (ang.).
- ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 165, OCLC 11069271 (ang.).