Prusy (kraina historyczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy krainy historycznej. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Krainy historyczne dawnych Prus
Pomorze i Prusy w XII wieku, rozgraniczała je dolna Wisła
Najstarszy opis ziem pruskich w duńskim kodeksie Liber Census Daniae (ok. 1210-1231 r.)
Prusy w XIII wieku
Nowa Mapa Królestwa Prus Johna Carry’ego z 1799. Podział Prus na okręgi po rozbiorach Polski
Mapa Prus Wschodnich z polskimi nazwami (lata 20. XX wieku).

Prusy (łac. Borussia, Prutenia, Prussia; niem. Preußen; prus. Prūsa), również Stare Prusy[1]region historyczny położony pomiędzy dolnym Niemnem a dolną Wisłą.

Region Prusy dzieli się na mniejsze krainy. Część z nich sięga korzeniami plemion pruskich, a część z nich ma granice historyczne z czasów państwa krzyżackiego. Istnieją również krainy etnograficzne. Ich obszary nie zawsze się ze sobą pokrywają.

Krainy plemion pruskich:

Krainy historyczne:

Krainy etnograficzne:

Historia[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu Prusy zasiedlone były przez lud Prusów i blisko spokrewnionych z nimi Jaćwingów.

W XIII wieku Prusy zostały podbite przez zakon krzyżacki, a w następnych stuleciach uległy przekształceniom etnicznym: mieszkańcy składali się z ludności napływowej z Niemiec, Polski i Litwy (także w małym stopniu Ślązacy, Czesi, Rusini, Holendrzy, Szwedzi, Duńczycy, Szwajcarzy, Francuzi, Salzburczycy i inni) oraz resztek zasymilowanych autochtonów. Język pruski przetrwał najdłużej do 1627 roku na Sambii.[potrzebny przypis]

Prusy dzieliły dzieje państwa zakonnego: w 1466 (pokój toruński) część zachodnią (Warmia i północne Powiśle) wcielono do Korony, a reszta (Prusy Zakonne, od 1525 Prusy Książęce) stała się jej lennem. W 1701 Fryderyk I uzyskał tytuł króla w Prusach. W 1772 całość weszła w skład monarchii Hohenzollernów (prowincja Prusy Wschodnie). W 1923 Kłajpeda została przyłączona do Litwy, a w 1945 pozostałą część podzielono między Polskę a Rosję (wówczas republikę ZSRR).

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie znajduje się w granicach 3 państw: Polski, w województwach: głównie w warmińsko-mazurskim oraz częściowo pomorskim i kujawsko-pomorskim (1 600 000 mieszk., 24 000 km²)[potrzebny przypis], Rosji: cały obwód kaliningradzki (900 000 mieszk., 15 000 km²)[potrzebny przypis] oraz częściowo Litwy (200 000 mieszk., 2000 km²)[potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tak np. w traktacie w Tylży, dla odróżnienia od państwa pruskiego

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]