Przełęcz Użocka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przełęcz Użocka
Państwo  Polska /  Ukraina
Wysokość 853 m n.p.m.
Pasmo Bieszczady Zachodnie, Karpaty
Położenie na mapie Bieszczadów Zachodnich
Mapa lokalizacyjna Bieszczadów Zachodnich
Przełęcz Użocka
Przełęcz Użocka
Ziemia49°00′13″N 22°53′17″E/49,003611 22,888056
Widok na Przełęcz Użocką z punktu widokowego po polskiej stronie
Ukraiński punkt kontrolny na Przełęczy Użockiej
Pomnik poległych żołnierzy armii austro-węgierskiej i rosyjskiej z I wojny światowej znajdujący się na cmentarzu na przełęczy

Przełęcz Użocka (ukr. Ужоцький перевалUżoćkyj perewał, węg. Uzsoki-hágo, słow. Užocké sedlo[1], niem. Uzsoker-Pass) – przełęcz w Bieszczadach (Karpaty Wschodnie), na obszarze Ukrainy, u południowo-wschodniego krańca Polski (dokładnie sama przełęcz znajduje się ok. 200 m poza granicami Polski). Wysokość 853 m n.p.m. (niektóre ukraińskie źródła podają 889 m n.p.m.).

Przełęcz Użocka oddziela Bieszczady Zachodnie od Wschodnich[2][3]. Po północnej stronie przełęczy znajdują się źródła Sanu, a po południowej – Użu. Od strony północnej podejście na przełęcz jest (względnie) łagodne, natomiast od strony południowej zbocza stromo opadają w dolinę Użu. Z przełęczy rozpościera się panorama polskich i ukraińskich Bieszczadów.

Przez Przełęcz Użocką przebiega mało uczęszczana droga regionalna H13 ze Lwowa przez Użok do Użhorodu. W 1905 władze Austro-Węgier przeprowadziły przez przełęcz strategiczną linię kolejową łączącą Użhorod z Samborem i dalej ze Lwowem i Przemyślem. Jest to do dziś jedna z najpiękniej położonych linii kolejowych w Karpatach. Droga i linia kolejowa schodzą w dolinę ostrymi serpentynami. Linia kolejowa pokonuje cały szereg wiaduktów i tuneli.

Biegnie stąd ukraiński szlak turystyczny na Opołonek i Kińczyk Bukowski – szczyty leżące na granicy polsko-ukraińskiej, niedostępne dla turystów ze strony polskiej ze względu na położenie na terenie Bieszczadzkiego PN :

Na przełęczy toczyły się ciężkie walki w czasie I i II wojny światowej. Przed Przełęczą Użocką stworzono potężny węzeł obrony tzw. Linię Arpada. Na zboczach gór zbudowano w tym celu wiele kilometrów okopów oraz rozmieszczono 30 betonowych і 60 drewniano-ziemnych bunkrów, użytych podczas operacji karpackiej. Ich pamiątką są cmentarz wojenny z I wojny, pomnik Strzelców Siczowych i pomnik żołnierzy radzieckich poległych przy forsowaniu Karpat w październiku 1944. 20 marca 1939 na Przełęczy Użockiej miała miejsce uroczystość z okazji ustanowienia granicy polsko-węgierskiej po zajęciu Zakarpacia przez Węgry. Wojska radzieckie przekroczyły przełęcz 18 października 1944[4].

Poprzednią (patrząc od zachodu) przełęczą w głównym grzbiecie Karpat jest Żydowski Beskid, a następną – Ruski Put.

Przypisy

  1. KVH (Klub Historii Wojskowej) Beskidy
  2. PiotrP. Szechyński PiotrP., Podział Bieszczadów, Pisowania: Z Bieszczad czy z Bieszczadów? / Twoje Bieszczady, www.twojebieszczady.net [dostęp 2016-10-30].
  3. Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2009, ISBN 9788389188854 [dostęp 2016-10-30] (pol.).
  4. ВОВ-60 - Сводки