Przełomowe bitwy w historii świata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Gaugamelą (Arbelą)
Bitwa pod Tours
Oblężenie Orleanu
Bitwa pod Połtawą
Bitwa pod Valmy
Bitwa pod Waterloo

Przełomowe bitwy w historii świata – umowna lista bitew, które zaważyły na losie ludzkości. Można zatem zaliczyć do niej dane starcie, jeśli możliwy odwrotny jego przebieg dokonałby gruntownego przewrotu w dziejach świata. Listę 15 przełomowych bitew stworzył Edward Shepard Creasy w książce o takim tytule w 1851 roku, a o kolejne uzupełniali ją dalsi autorzy, m.in. o trzy bitwy uzupełnił ją brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, Edgar Vincent D'Abernon. Można dodać do niej także walki z okresu II wojny światowej.

Zdaniem D'Abernona, 18. przełomową bitwą była bitwa warszawska, podczas której polskie wojska zatrzymały ofensywę Armii Czerwonej i zmusiły ją do odwrotu. Dzięki zwycięstwu Polaków rewolucja komunistyczna nie rozprzestrzeniła się na południową i zachodnią Europę.

Wyliczenia przełomowych bitew w historii świata są subiektywne i zależą w dużej mierze od poglądów i stanu wiedzy historycznej poszczególnych autorów. Oryginalna lista Creasy'ego prezentuje typowy dla brytyjskiej epoki wiktoriańskiej eurocentryczny, a zwłaszcza anglocentryczny punkt widzenia, ze szczególnym uwzględnieniem bitew z czasów nowszych dla piszącego. Lista Creasy'ego stanowiła punkt wyjścia dla wielu innych autorów, publikujących dalsze zestawienia.

Przełomowe bitwy[edytuj | edytuj kod]

Podane przez Edwarda Sheparda Creasy'ego[edytuj | edytuj kod]

Według książki Edwarda Sheparda Creasy'ego The Fifteen Decisive Battles of the World: from Marathon to Waterloo (z ang. Piętnaście przełomowych bitew świata: od Maratonu do Waterloo) opublikowanej w 1851 roku.

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany znaczenie
1 Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e. Ateny, Plateje Persja zatrzymanie ekspansji Persów na Grecję
2. Wyprawa sycylijska 413 p.n.e. Syrakuzy Ateny udaremnienie ekspansji Aten na Sycylię
3. Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e. Macedonia Persja powstanie Imperium Aleksandra Wielkiego
4. Bitwa nad Metaurusem 207 p.n.e. Republika rzymska Kartagina hegemonia rzymska na Morzu Śródziemnym
5. Bitwa w Lesie Teutoburskim 9 września 9 Cheruskowie (Germanie) Cesarstwo rzymskie zatrzymanie ekspansji Rzymu w Germanii
6. Bitwa na Polach Katalaunijskich 20 czerwca 451 Cesarstwo zachodniorzymskie
Wizygoci
Hunowie
Ostrogoci
zatrzymanie ekspansji Hunów
7. Bitwa pod Poitiers 25 października 732 Frankowie Arabowie zatrzymanie ekspansji Kalifatu Arabskiego na Europę
8. Bitwa pod Hastings 14 października 1066 Normanowie Anglosasi Normanowie rządzą Anglią
9. Oblężenie Orleanu 12 października 1428
– 8 maja 1429
Francja Anglia Koniec ekspansji Anglików, przełom w wojnie stuletniej
10. Klęska Wielkiej Armady 8 sierpnia 1588 Anglia Anglia
 Zjednoczone Prowincje
 Hiszpania
 Portugalia
zakwestionowanie hegemonii hiszpańskiej na morzach
11. Bitwa pod Blenheim 13 sierpnia 1704 Wielka Koalicja:
Anglia Anglia,
Armoiries Charles VI de Habsbourg.svg Austria,
 Zjednoczone Prowincje
Blason France moderne.svg Francja,
Flag of Bavaria (striped).svg Bawaria
zatrzymanie ekspansji Francji Ludwika XIV
12. Bitwa pod Połtawą 8 lipca 1709 Flag of Tsar of Moscow.jpg Carstwo Rosyjskie  Szwecja punkt zwrotny w III wojnie północnej, koniec potęgi szwedzkiej, Rosja przejmuje inicjatywę
13. Bitwa pod Saratogą 17 września
– 8 października 1777
US flag 13 stars – Betsy Ross.svg Stany Zjednoczone  Wielka Brytania USA potwierdzają swoja niepodległość w wojnie z Wielką Brytanią
14. Bitwa pod Valmy 20 września 1792 Francja Francja  Królestwo Prus
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Austria-Habsburgowie
obrona rewolucyjnej Francji przed monarchiami interweniującymi
15. Bitwa pod Waterloo 18 czerwca 1815  Królestwo Prus
 Wielka Brytania
 Królestwo Zjednoczonych Niderlandów
Flag of Hanover 1837-1866.svg Królestwo Hanoweru
Francja Francja definitywny koniec panowania Napoleona Bonaparte, koniec I Cesarstwa Francuskiego

Dodane przez Edgara Vincentego D'Abernona[1][edytuj | edytuj kod]

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany znaczenie
16. Bitwa pod Sedanem 1 września 1870  Królestwo Prus Francja Francja upadek Napoleona III koniec II Cesarstwa Francuskiego, powstanie II Rzeszy Niemieckiej
17. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914  Francja
 Wielka Brytania
 Cesarstwo Niemieckie obrona Paryża, zatrzymanie ekspansji niemieckiej w I wojnie światowej
18. Bitwa warszawska 12–25 sierpnia 1920  II Rzeczpospolita  Rosyjska FSRR
 Ukraińska SRR
zatrzymanie ekspansji bolszewickiej na Polskę i Europę, Traktat ryski

Dodane przez Josepha Mitchella[edytuj | edytuj kod]

W 1964 amerykański historyk Joseph B. Mitchell opublikował książkę Twenty Decisive Battles of the World (z ang. Dwadzieścia decydujących bitew świata) z pięcioma dodatkami do listy Creasy'ego:

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany znaczenie
16. kampania na Missisipi luty 1862 –
lipiec 1863
Unia Unia (USA) Konfederacja Konfederacja (CSA) przełom w wojnie secesyjnej, upadek Stanów Południowych
17. Bitwa pod Sadową 3 lipca 1866  Królestwo Prus  Cesarstwo Austrii
Flag of Saxony.svg Saksonia
koniec dominacji Austrii w Związku Niemieckim, powstanie Związku Północnoniemieckiego pod hegemonią Prus
18. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914  Francja
 Wielka Brytania
 Cesarstwo Niemieckie obrona Paryża, zatrzymanie ekspansji niemieckiej w I wojnie światowej (także na liście d'Abernona)
19. bitwa o Midway 4–7 czerwca 1942  Stany Zjednoczone  Japonia koniec ekspansji japońskiej na Oceanie Spokojnym, USA przjemuje inicjatywę w II wojnie światowej
20. Bitwa stalingradzka 23 sierpnia 1942 –
2 lutego 1943
 ZSRR  III Rzesza
 Włochy
 Rumunia
 Węgry
 Chorwacja
definitywne zatrzymanie ekspansji niemieckiej, inicjatywę w wojnie z Osią przejmuje ZSRR


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Edgar Vincent D'Abernon "Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata – pod Warszawą 1920 r.", PWN Warszawa 1990, ISBN 83-01-10255-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]