Przedświt (czasopismo socjalistyczne)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przedświt
Częstotliwość tygodnik miesięcznik
Państwo  Polska
Wydawca Socjalno-Rewolucyjna Partia "Proletariat", Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich PPS
Rodzaj czasopisma polityczno-społeczna, ekonomiczna,
Pierwsze wydanie 15 sierpnia 1881 r.
Ostatnie wydanie 1920 r.
Średni nakład 1000-2300 egz. egz.
Odręczny list Józefa Piłsudskiego do redakcji Przedświtu z 1893 roku.

"Przedświt" − pismo socjalistyczne wychodzące w latach 1881−1920, początkowo jako pismo Socjalno-Rewolucyjnej Partia "Proletariat", a następnie Polskiej Partii Socjalistycznej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy numer pisma, założonego przez Stanisława Mendelsona, Szymona Diksztajna i Witolda Piekarskiego, ukazał się 15 sierpnia 1881 roku w Genewie w nakładzie 1000 egzemplarzy[1]. Pismo zastąpiło wychodzące od 1880 roku pismo "Równość".

Wskutek sporów wewnętrznych i problemów finansowych pismo zawieszono w październiku 1883 roku[2], zostało jednak ponownie wznowione w 1884 i podporządkowane krajowemu kierownictwu Socjalno-Rewolucyjnej Partii "Proletariat". Od 1884 (nr 3) nosiło podtytuł: wydawnictwo „Walki Klas", zaś od 1888 roku wychodziło z podtytułem: organ "Polskiej Partii Socjalno-Rewolucyjnej". Ponownie zawieszono wydawanie w 1890[3].

Od lipca 1891 roku pismo zaczęło wychodzić w Londynie i ponownie je zawieszono z braku środków w marcu 1892 roku. Kolejny numer ukazał się w styczniu 1893 z podtytułem czasopismo społeczno-ekonomiczne. Faktycznym redaktorem stał się wówczas Witold Jodko-Narkiewicz. Drukowała go drukarnia będąca własnością Stanisława Mendelsona.

Od numeru 5 w 1893 roku pismo stało się formalnie organem Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich[4]. Od 1895 pieczę nad pismem kierowanym przez Jodko-Narkiewicza, sprawowała komisja redakcyjna złożona z Kazimierza Kelles-Krauza i Romualda Mielczarskiego[5].

Od 1897 roku reakcję pisma objął Leon Wasilewski. W styczniu 1899 r. na V Zjeździe ZPPS w Paryżu postanowiono przekazać „Przedświt” krajowej PPS tym samym od 1900 roku pismo stało się miesięcznikiem i organem PPS.

Od 1903 roku pismo wychodziło w Krakowie. W wyniku rozłamu w PPS od 1907 roku pismo wychodziło jako organ dyskusyjny Polskiej Partii Socjalistycznej (Frakcji Rewolucyjnej), zaś od 1908 jako miesięcznik polityczno-społeczny organ Frakcji Rewolucyjnej Polskiej Partii Socjalistycznej.

Od 1913 roku pismo wychodziło we Lwowie, zaś w latach 1916−1920 w Warszawie pod redakcją Mieczysława Niedziałkowskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Myśliński: Polska prasa socjalistyczna w okresie zaborów. Warszawa: 1982.