Przemienienie Pańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy transfiguracji w teologii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Przemienienie Pańskie
Transfigurationraffaelo.jpg
Fragment obrazu "Przemienienie Pańskie" Rafaela Santiego (1517-1520).
Dzień 6 sierpnia[a]
19 sierpnia[b]
Typ święta chrześcijańskie
Religie katolicyzm, prawosławie
Upamiętnia objawienie skierowane przez Jezusa do trzech wybranych uczniów: Piotra, Jakuba i Jana
Podobne święta Objawienie Pańskie

Przemienienie Pańskie, Transfiguracja – wydarzenie z życia Jezusa, opisane w Biblii przez trzech ewangelistów synoptycznych. Obchodzone w liturgii chrześcijańskiej jako ważne święto.

Nowy Testament[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenie to opisują trzej ewangeliści synoptyczni: Mateusz, Marek i Łukasz. Jezus zabrał trzech wybranych uczniów: Piotra, Jakuba i Jana na górę, gdzie zobaczyli go w nieziemskiej chwale, rozmawiającego z Mojżeszem i Eliaszem. Ewangelie nie podają nazwy góry, przyjmuje się, że była to góra Tabor.

Uważna egzegeza pozwala dostrzec, że każda z Ewangelii opisuje przemienienie pod innym kątem, ukazując inne aspekty tajemnicy Chrystusa objawionej przez to wydarzenie.

Ewangelia Mateusza[edytuj | edytuj kod]

Ewangelista Mateusz opisuje Przemienienie Jezusa w rozdz. 17,1-8. Ukazuje Go w tym wydarzeniu jako nowego Mojżesza. Dwa elementy, odwołujące się do typologii[1] Starego Testamentu, ukazują Tabor jako nowy Synaj: obłok (w. 5 – por. Wj 24,15–18) oraz jaśniejące oblicze Jezusa (w. 2 – por. Wj 34,29–35; por. 2 Kor 3,7–4,6). Głos z nieba polecający słuchać Jezusa nawiązuje do zapowiedzi, którą sam Mojżesz dał Izraelowi w Księdze Powtórzonego Prawa 18,15:

Quote-alpha.png
Pan Bóg wzbudzi dla ciebie proroka spośród twoich braci, podobnego do mnie. Jego będziesz słuchał.

Jezusowi towarzyszą Mojżesz i Eliasz. Obydwaj oni otrzymali objawienie na Synaju (por. Wj rozdz. 19 oraz 33–34; 1 Krl 19,9-13), uosabiają oni Torę i proroków. Ich obecność przy Jezusie wskazuje, że te dwa filary Starego Przymierza wypełniają się w Jezusie. Uczniowie padają na ziemię adorując Chrystusa, podobnie jak później przy wniebowstąpieniu w Mt 28,17 – jest to pokłon natury religijnej, mający wymiar czci boskiej. Po skończeniu widzenia Jezus pozostaje sam (w. 8) – gdyż jest On nauczycielem doskonałego Prawa w sposób pełny, całkowity. Chrystus zapowiada swoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie (Mt 17,9-13), gdyż ma umrzeć podobnie jak Mojżesz, by następnie wejść przez zmartwychwstanie do chwały wiecznej. Zanim do tego dojdzie, oprócz chwały, którą objawił w Przemienieniu, jest Jezus także cierpiącym Sługą Pana (w.5), zapowiadanym przez Izajasza (Iz 42,1; Mt 3,16n)[2].

Ewangelia Marka[edytuj | edytuj kod]

Ewangelista Marek w rozdz. 9, 2–8 opisuje to wydarzenie jako chwalebną epifanię, objawienie ukrytego Mesjasza. Chwilowe ukazanie chwały mówi o tym, kim jest i kim się ukaże wszystkim ten, który przez jakiś czas ma wypełniać misję Sługi cierpiącego[3].

Ewangelia Łukasza[edytuj | edytuj kod]

Opis Łukasza (rozdz. 9, 28–36) wyraźnie nie jest wzorowany na tym samym źródle, co opis Marka. Łukasz akcentuje osobiste doświadczenie Jezusa, który zostaje przemieniony podczas żarliwej modlitwy. Przedmiotem jego rozmowy z Mojżeszem i Eliaszem jest Jego śmierć, dosł. wyjście /(gr.) ἡ ἔξοδος/ (por. Mdr 3,2 oraz 7,6; 2 P1,15). Przemienienie rzuca światło na śmierć, która ma się dokonać w Jerozolimie – mieście zabijającym proroków (por. Łk 13,33n). Dwóch mężów towarzyszących Jezusowi mogło w pierwotnym źródle, z którego czerpał Łukasz, oznaczać aniołów, analogicznych do tych przy grobie po zmartwychwstaniu (por. Łk 24,4; Dz 1,10), którzy tu na Taborze pouczali i umacniali Jezusa. Informacja o tym, że uczniowie byli zmorzeni snem, występuje jedynie u Łukasza i przywodzi na myśl zaśnięcie w Getsemani (Łk 22,45)[4]. "Zmorzenie snem" uczniów jednoznacznie wskazuje, że Przemienienie miało miejsce w nocy. Zgodnie ze swym zwyczajem bowiem wieczorami Jezus oddalał się na wzgórza, by się modlić (por. Łk 9,32–37; 6,12; 22,39–40)[5].

Przemienienie Chrystusa. Fresk z XIV w., szkoła florencka, kościół św. Antoniego w Pistoia we Włoszech.

Liturgia[edytuj | edytuj kod]

Przemienienie Pańskie jest obchodzone uroczyście jako święto chrześcijańskie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przemienienie Pańskie, jako święto, na Wschodzie znane było już w VI wieku i swą rangą dorównywało katolickiej Uroczystości Chrystusa Króla.

W Kościele Zachodu wprowadził je Papież Kalikst III, jako podziękowanie Bogu za odniesione zwycięstwo pod Belgradem w dniu 6 sierpnia 1456.

Obchody[edytuj | edytuj kod]

Katolicyzm
Obchody Święta Spasa w Sopivie, na Ukrainie. Cerkiew greckokatolicka.

Przemienienia Pańskie w Kościele katolickim obchodzone jest 6 sierpnia i ma rangę święta liturgicznego.

Luteranizm

W polskim luteranizmie Przemienienie Pańskie obchodzone jest 6 sierpnia, natomiast na świecie święto to wspominane jest w różnych terminach w zależności od tradycji:

Prawosławie

W Cerkwi prawosławnej Preobrażenije Hospodnie (cs.), zwane też Świętem Spasa, jest to jedno z 12 głównych świąt i obchodzone jest 6/19 sierpnia[10], tj. 6 sierpnia według liturgii prawosławnej, posługującej się kalendarzem gregoriańskim, a 19 sierpnia według kalendarza juliańskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. liturgia katolicka
  2. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Typologia odnosi się do słowa typ (po grecku typos), będącego terminem fachowym, używanym przez Ojców Kościoła na oznaczenie czegoś, np. wydarzeń, ludzi, przedmiotów, co było – najczęściej w ST – prorocką figurą, zapowiedzią tego, co się określa jako anty-typ (gr.anti-typos), wypełnienie. Tak w np. w 1 P 3,20–21 wody potopu były typem, zapowiedzią i figurą anty-typu wód chrztu (NB. Biblia Tysiąclecia tłumaczy greckie słowo anti-typos jako wzór, Wulgata jako forma). Por. Biblia Jerozolimska, przypis do 1 Kor 10:6.
  2. Por. Biblia Jerozolimska, przypis do Mt 17,1, s. 1383
  3. Por. Biblia Jerozolimska, przypis do Mk 9,2 s. 1415
  4. Por. Biblia Jerozolimska, przypisy do Łk 9,28-32, s. 1442-43.
  5. Por. X. Léon-Dufour: The Gospels and the Jesus of History. John Mc Hugh (tłumaczenie i redakcja). Garden City, New York: Image Books, 1970, s. 157.
  6. Letzter Sonntag nach Epiphanias (niem.). daskirchenjahr.de. [dostęp 2012-12-30].
  7. a b Sundays and Seasons (ang.). lcms.org. [dostęp 2012-12-30].
  8. Epiphany (ang.). elca.org. [dostęp 2012-12-30].
  9. J. Gordon Melton: Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations. ABC-CLIO, 2011, s. 866. ISBN 978-1-59884-205-0.
  10. podwójne datowanie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]