Przemysław Barthel de Weydenthal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przemysław Barthel de Weydenthal
Borucki
Ilustracja
Pułkownik Pułkownik
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1893
Bądkowo, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 7 kwietnia 1919
Odessa, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka
Przebieg służby
Lata służby od 1914 (regularne oddziały)
Jednostki Legiony Polskie, 1 pp Leg., 4 Dywizja Strzelców Polskich
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Award-star-bronze-3d.png
Krzyż Wojenny 1914-1918 z brązową gwiazdą (Francja)
FR CdG palm br.png
Krzyż Wojenny 1914-1918 z brązową palmą (Francja)

Przemysław Marian Antoni Barthel de Weydenthal (ur. 13 czerwca 1893 w Bądkowie na Kujawach, zm. 7 kwietnia 1919) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego.

Przemysław Barthel de Weydenthal (rys. ppor. Kazimierza Włodarkiewicza

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Syn Zdzisława i Anieli z Róźańskich. Pochodził z rodziny szlacheckiej. Początkowo naukę odbywał w domu, dopiero na 4 lata przed maturą rozpoczął naukę w polskiej szkole (obecnie I LO im. Ziemi Kujawskiej) we Włocławku gdzie w 1910 uzyskał maturę. Potem po półrocznej nauce w szkole Mechaniczno-Technicznej Wawelberga i Rotwanda w Warszawie zdał egzamin państwowy dający możliwość odbycia rocznej służby w armii rosyjskiej. W listopadzie 1911 wstąpił do konnej baterii w Suwałkach. Po roku uzyskał stopień chorążego rezerwy artylerii. W końcu 1912 wyemigrował do Galicji gdzie jeszcze w tym samym roku zaciągnął się do Polskich Drużyn Strzeleckich w Krakowie. Z wyróżnieniem ukończył najwyższy kurs tej organizacji uzyskując stopień podchorążego. Z Drużyn Strzeleckich został wydelegowany na stypendium do Akademii Wojskowo-Technicznej (Oficerska Szkoła Artylerii) w Mödling. Aby być przyjętym na uczelnię musiał przyjąć obywatelstwo austriackie.

I wojna światowa - Legiony Polskie, POW[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu wojny znalazł się w armii austro-węgierskiej. Jego wielokrotne starania o przeniesienie do tworzonych Legionów Polskich były odrzucane. Przemysław Barthel de Weydenthal zdezerterował i na początku 1914 zaciągnął się do Legionów pod pseudonimem Bogucki. Przydzielono go do 1 pułku piechoty Legionów. Do początku listopada był dowódcą 1 kompanii batalionu uzupełniającego A. Satyra-Fleszara. Przeniesiony do artylerii początkowo jako pierwszy oficer 5 baterii, a później objął jej dowództwo. Mianowany porucznikiem artylerii 20 czerwca 1915. W czasie walk na Wołyniu dowodził sformowanym przez siebie dywizjonem haubic. Mianowany kapitanem artylerii 1 grudnia 1916.

Po wycofaniu Legionów z frontu Przemysław Barthel de Weydenthal w kwietniu 1917 ukończył dwumiesięczny kurs Sztabu Generalnego i został mianowany szefem sztabu III Brygady. W czasie kryzysu przysięgowego odgrywał jedną z głównych ról. Zwolniony 20 sierpnia z Legionów jako obywatel monarchii został wcielony do armii austriackiej. Przydzielony do Specjalnej Grupy Artylerii przebywał w okolicach Hrubieszowa. Wkrótce wysłany na kurs artyleryjski na Węgry. Po ukończeniu kursu wysłano go na początku 1918 na front włoski, z którego w krótkim czasie zdezerterował.

Przedarł się do Krakowa i zameldował w Komendzie POW. Wkrótce został z misją na Ukrainę w celu skierowania przeciwko państwom centralnym tworzących się na wschodzie polskich formacji wojskowych. W kwietniu objął stanowisko szefa sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich na Ukrainie. Mianowany przez generała Aleksandra Osińskiego pułkownikiem dowodził III Korpusem Polskim w walkach pod Niemirowem i Gniewaniem. Po wiadomości o planach kapitulacji I Korpusu Polskiego przez generała Józefa Dowbor-Muśnickiego przybył do komendy I KP w Bobrujsku, aresztował generała i objął dowództwo korpusu. Akcja Przemysława Barthel de Weydenthala nie znalazła uznania w oczach oficerów i żołnierzy I KP, który opuścił Bobrujsk i udał się do Kijowa. Stąd przedostał się na Kubań, gdzie w 4 Dywizji Strzelców Polskich pułkownika Lucjana Żeligowskiego zorganizował pułk artylerii. Był inicjatorem szkolnictwa artyleryjskiego w Polsce[1].

W czasie odwrotu z Odessy, 5 kwietnia 1919 roku został ciężko ranny w walkach z Sowietami. Dwa dni później zmarł. Zwłoki pułkownika Przemysława Barthel de Weydenthala zostały sprowadzone do Polski i pochowane na cmentarzu w rodzinnym Bądkowie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie 29 maja 1920 został zatwierdzony w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 kwietnia 1920 w korpusie oficerów artylerii[2].

W dniu urodzin Barthela 13 czerwca 1932 jego zwłoki zostały ekshumowane w Odessie, a następnie przewiezione przez Warszawę (tam Marszałek Józef Piłsudski udekorował trumnę Krzyżem Orderu Virtuti Militari), Włocławek do Bądkowa, gdzie zostały pochowane[3].

Pamięć Barthela uczcił 19 pułk artylerii lekkiej, który przyjął jego szefostwo[3].

W gmachu Szkoły Podchorążych Artylerii 15 sierpnia 1932 została odsłonięta tablica pamiątkowa z płaskorzeźbą przedstawiającą podobiznę Przemysława Barthel de Weydenthal, którą wykonała Jadwiga Barthel de Weydenthal[3].

25 sierpnia 1938 Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki nadał koszarom Dywizjonu Artylerii Lekkiej KOP „Czortków” w Czortkowie nazwę „Koszary imienia pułkownika Barthla de Weydenthal-Boruckiego”[4].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szkoła Podchorążych Artylerii. Ku uczczeniu dziesięciolecia 1923-1933. Toruń: 1933, s. 11.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 21 z 09.06.1920 r.
  3. a b c d e f g M. Ars: Przemysław Barthel de Weydenthal. W: Szkoła Podchorążych Artylerii. Ku uczczeniu dziesięciolecia 1923-1933. Toruń: 1933, s. 116.
  4. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 25 sierpnia 1938 r., Nr 11, poz. 119.
  5. M.P. z 1931 r. Nr 111, poz. 163.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]