Przenicowany świat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przenicowany świat
Обитаемый остров
Autor Arkadij i Boris Strugaccy
Typ utworu Fantastyka naukowa
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania ZSRR
Język rosyjski
Data wydania 1969
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1971
Wydawca Iskry
Przekład Tadeusz Gosk

Przenicowany świat (ros. Обитаемый остров) – powieść science fiction wydana w 1969 roku, napisana przez braci Arkadija i Borysa Strugackich, stanowi pierwszą część trylogii.

Powieść ukazująca działanie totalitarnej antyutopii, widzianej oczami ziemskiego pilota, który rozbił się na obcej planecie.

Wydania[edytuj | edytuj kod]

Powieść ukazała się najpierw w 1969 roku w odcinkach w miesięczniku "Newa". Pierwsza wersja książkowa ukazała się w 1971. W ZSRR powieść w wersji książkowej opublikowano jeszcze w 1983 i 1989 r. W Rosji (od 1992 roku) ponad dwadzieścia razy.

Polski tytuł nie nawiązuje do tytułu oryginalnego ("Zamieszkała/zaludniona wyspa").

W Polsce książka ukazała się w następujących wydaniach:

  • 1971 – przełożył Tadeusz Gosk, wydawnictwo "Iskry", wersja okrojona (brak ok. 20% oryginalnego tekstu w stosunku do oryginału z 1971 r.).
  • 1987 – wydawnictwo "Iskry", wydanie II zmienione i rozszerzone
  • 1996 – wydawnictwo S.R. (Kraków)
  • 2008 – wydawnictwo Prószyński i s-ka

Treść książki[edytuj | edytuj kod]

Maksym Kammerer wciąż posiada duszę dziecka. Nie chce podjąć obowiązków dorosłego życia. Aby ich uniknąć zgłosił się do jednostki Kosmicznego Zwiadu. Tutaj korzystając z najnowszych zdobyczy ziemskiej cywilizacji, może włóczyć się po kosmosie wedle własnej fantazji.

Niespodziewana kosmiczna katastrofa przerywa jego beztroskie życie. Rozbija się na planecie, gdzie ideały w których się wychował: humanizm, wolność, człowieczeństwo i wiedza, nic nie znaczą. Tu liczy się tylko brutalna siła i poddana technologicznej perfekcji – manipulacja. Wszystko ma inne oblicze. Mimo wysokiego rozwoju technologii na planecie nie zdają sobie sprawy z kulistości planety. Jest to spowodowane przez silną refrakcję światła w atmosferze, przez co powierzchnia planety wydaje się być wklęsła (autorzy korzystają tutaj prawdopodobnie z ówczesnych hipotez o refrakcji w atmosferze Wenus). Maksym będzie musiał porzucić beztroski stan Piotrusia Pana, w którym dotychczas żył. Pomogą mu w tym genetyczne zmiany, jakim został poddany gatunek ludzki na Ziemi, niosące za sobą dużą sprawność fizyczną, odporność na urazy i zabójcze toksyny.

Pomimo swojej początkowej naiwności, stanie twardo do walki w obronie swoich ideałów, broniąc dyskryminowanych pariasów zwanych wyrodkami i pewnej kobiety, która skradła mu serce. Jednak stawanie się mężczyzną nie jest bezbolesne i nigdy nie trwa chwilę. Maksym przekona się o tym podczas ostatniej walki.

Odbiór powieści utrudnia nawiązywanie autorów do komunizmu[potrzebne źródło], co wynikało z oficjalnego stanowiska władz, że w przyszłości zapanuje bezklasowy ustrój (zwany komunizmem) oparty o społeczną własność środków produkcji.

Ekranizacja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Przenicowany świat (film).

W 2008 roku rosyjski aktor i reżyser Fiodor Bondarczuk nakręcił dwuczęściowy film, pod analogicznym tytułem (Обитаемый остров). Film zyskał nieoficjalną aprobatę Borysa Strugackiego. Na ekrany rosyjskich kin pierwsza część weszła w styczniu 2009 roku, zaś druga w kwietniu 2009. W filmie w dużym zakresie stosowane są efekty specjalne, co nie pozostało bez wpływu na koszty produkcji (obie części), które wyniosły 36,3 mln dolarów. W scenach masowych wystąpiło do 7 tys. statystów, wykorzystano 300 modeli pojazdów i obiektów, oraz 3 tys. specjalnych kostiumów. Dla potrzeb filmu przebudowano 13 pojazdów opancerzonych, a także stworzono 300 szt. broni.