Przestęp

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przestęp
Ilustracja
Przestęp biały
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

dyniowce

Rodzina

dyniowate

Rodzaj

przestęp

Nazwa systematyczna
Bryonia L.
Sp. Pl. 1012. 1 Mai 1753[3][4]
Typ nomenklatoryczny

Bryonia alba L.[4]

Przestęp (Bryonia L.) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych, obejmujący 12 gatunków bylin, występujących w Eurazji, Afryce Północnej (w tym na Wyspach Kanaryjskich) oraz na wyspach Pacyfiku[5]. Jako rośliny introdukowane przestęp biały i dwupienny rosną w Ameryce Północnej[6]. Oba te gatunki są także zadomowionymi antropofitami we florze Polski[7]. Rośliny o długiej tradycji zastosowań leczniczych, współcześnie jednak raczej tylko w homeopatii – brak potwierdzonych działań zdrowotnych[8]. Bulwy przestępu dwupiennego nosiły angielską nazwę „English mandrake” („angielskiej mandragory”) ze względu na podobieństwo i zakres dawnych zastosowań medycznych. Wszystkie organy tych roślin są trujące, a korzenie w stanie świeżym działają bardzo drażniąco na skórę[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny z zielnymi, rocznymi, pnącymi pędami wyrastającymi z trwałego, zwykle bulwiastego korzenia. Pędy nagie do owłosionych, z nierozgałęzionymi wąsami czepnymi[6].
Liście
Ogonkowe, o blaszce kształtu strzałkowatego, poprzez owalny do okrągłego, 3–5-krotnie klapowane lub pierzastodzielne. Brzeg blaszki jest nierówno ząbkowany[6].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe (rośliny zwykle dwupienne, rzadziej jednopienne), drobne. Wyrastają skupione w kątowych kwiatostanach. Kwiaty męskie w liczbie 4–16 w gronach i pęczkach, kwiaty żeńskie skupione zwykle po 2–6 w gronach i wierzchotkach. Hypancjum dzwonkowate. Działek kielicha jest 5, mają kształt trójkątny do lancetowatego. Płatków korony także jest 5, mają kolor biały, żółtozielonkawy do żółtawego. Ich długość wynosi od 3 do 7 mm. W kwiatach męskich znajduje się 5 pręcików, z czego cztery skupione w dwóch parach, przez co wydaje się, że pręciki są 3. W kwiatach żeńskich pojedyncza, jednokomorowa, owalna do elipsoidalnej zalążnia z jednym słupkiem zwieńczonym trzema rozwidlonymi znamionami[6].
Owoce
Kulista, pomarańczowa do czerwonej lub czarna jagoda zawierająca kilka nasion[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj z rodziny dyniowatych z podrodziny Cucurbitoideae i plemienia Benincaseae[10].

Wykaz gatunków[10]

W ujęciu Plants of the World online Bryonia dioica jest synonimem B. cretica subsp. dioica (Jacq.) Tutin[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-01-22] (ang.).
  3. C. Linnaeus: Species plantarum: exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas. T. 2. Holmiae: Impensis Laurentii Salvii, 1753, s. 1012. (łac.)
  4. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2016-01-22].
  5. S. Nazimuddin, S. Shaharyar, H. Naqvi: Bryonia Linn.. W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-01-22].
  6. a b c d e Bryonia Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-01-22].
  7. Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 45, ISBN 978-83-62975-45-7.
  8. Klaus Kubitzki: Flowering Plants. Eudicots: Sapindales, Cucurbitales, Myrtaceae. Springer Science & Business Media, 2010, s. 140. ISBN 3-642-14397-0.
  9. Deni Brown: Encyclopedia of herbs. London, New York, Melbourne, Dehli: The Royal Horticultural Society, 2014, s. 147. ISBN 978-0-2411-8402-8.
  10. a b Trichosanthes (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-03].
  11. Bryonia cretica subsp. dioica. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-05-07].