Przewodnik (publikacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy publikacji. Zobacz też: przewodnik.

Przewodnik, przewodnik turystycznypublikacja w formie książki, broszury, folderu albo ulotki lub nagrania audiowizualnego, przeznaczone dla turystów, zwiedzających/odwiedzających teren lub obiekt w niej opisywany według zaproponowanej trasy (lub wielu tras) zwiedzania. Zwykle wyposażona jest w mapę lub plan, przedstawiające przebieg opisywanej trasy (tras). Publikacje nie zawierające opisów tras wycieczkowych klasyfikowane są jako informatory turystyczne, monografie krajoznawcze, słowniki krajoznawcze i in.

Oprócz opisu trasy (tras) przewodniki zawierają zwykle również część wstępną z ogólną charakterystyką terenu (obiektu), „słowniczek krajoznawczy” z opisem najważniejszych obiektów fizjograficznych, miejscowości, zabytków itp. (tu często mapki, plany, szkice) lub słownik terminów specjalistycznych (np. z dziedziny architektury, historii sztuki, geologii), a także informator turystyczny (noclegi, komunikacja publiczna, stacje paliw, przystanie itp.). Przewodniki turystyki kwalifikowanej (np. górskiej, narciarskiej, kajakowej) podają często podstawowe informacje o niezbędnym sprzęcie i wyposażeniu turysty. Popularne przewodniki dla turystyki masowej posiadają z reguły bogatą szatę graficzną ze znaczną ilością fotografii, rysunków, mapek, profilogramów tras (dla terenów górskich). Dla serii przewodników uznanych wydawców stała zewnętrzna szata graficzna oraz logo wydawcy stanowią element wyróżniający.

Z punktu widzenia dziedziny uprawianej turystyki rozróżniamy przewodniki dla:

  • turystyki pieszej (górskiej, nizinnej);
  • turystyki narciarskiej (górskiej, nizinnej);
  • turystyki rowerowej;
  • mototurystyki;
  • turystyki żeglarskiej;
  • turystyki kajakowej;
  • turystyki konnej i in.

Często dana publikacja przeznaczona jest dla amatorów dwóch lub nawet więcej dziedzin turystyki (np. dla turystyki pieszej i narciarskiej, albo mototurystyki i turystyki rowerowej).

W zależności od charakteru przedmiotu opisu rozróżniamy przewodniki po terenach oraz po obiektach. Wśród tych pierwszych najczęściej spotykamy przewodniki po:

Specyficznym działem są przewodniki „liniowe”, z założenia ograniczające się do jednej trasy. Są to np.:

Osobną grupę stanowią przewodniki wspinaczkowe, ze względów praktycznych (objętość, a co za tym idzie i waga) ograniczające się często do jednego masywu lub grupy skał (np. Góry Sokole, Rzędkowickie Skały).

Wśród przewodników po obiektach najczęściej wydawane są przewodniki po muzeach, skansenach, zamkach, dużych ekspozycjach czasowych.

Przewodniki turystyczne wydają zarówno specjalistyczne wydawnictwa turystyczne jak i inne instytucje (organy administracji samorządowej, parki narodowe, muzea, organizacje turystyczne i in.).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze przewodniki nazywano różnie: Itinerarium, Diarium, Descripcio. W wieku XVII przewodnik nazywano Delicją (Deliciae), natomiast w wieku XIX Baedecker[1].

Pierwszy przewodnik turystyczny po Polsce Przewodnik dla podróżujących w Polsce i Rzeczypospolitej Krakowskiej Józefa Wawrzyńca Krasińskiego ukazał się w 1820 w Warszawie (w języku francuskim; w języku polskim wydany został w 1821, w języku rosyjskim w 1822)[2].

W ostatnich latach XX w. i na początku XXI w. rozpowszechniły się przewodniki internetowe, tj. strony i portale internetowe traktujące o tym samym co wyżej opisane przewodniki w formie drukowanej.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Antoni Mączak: Życie codzienne w podróżach po Europie w XVI i XVII wieku. Warszawa: PiW, 1978, s. 33.
  2. Mieczysław Orłowicz: Przewodnik po ziemiach dawnej Polski, Litwy i Rusi. Warszawa: Wydawnictwo Eugeniusza Starczewskiego, 1914, s. V.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]