Przygórze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przygórze
Widok od strony północnej z południowo-wschodniego zbocza Lirnika
Widok od strony północnej z południowo-wschodniego zbocza Lirnika
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Nowa Ruda
Wysokość 440-510 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 743[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-400
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0854417
Położenie na mapie gminy Nowa Ruda
Mapa lokalizacyjna gminy Nowa Ruda
Przygórze
Przygórze
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Przygórze
Przygórze
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Przygórze
Przygórze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przygórze
Przygórze
Ziemia50°36′25″N 16°33′30″E/50,606944 16,558333

Przygórze (do 1945 r. niem. Köpprich) - wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Nowa Ruda.

Położenie[edytuj]

Przygórze leży niedaleko Przełęczy Woliborskiej, w dolinie Piekielnicy, u stóp Gór Sowich, między Woliborzem a Jugowem, na wysokości około 440-510 m n.p.m.[2]

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie wałbrzyskim.

Historia[edytuj]

Ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z czasów neolitu, ale o obecnej wsi źródła wspominają dopiero w 1699 roku, kiedy Przygórze było kolonią Wolibórz[2]. Nieco wcześniej bo już w roku 1655 w okolicy istniała huta szkła[2]. Później wydobywano tu rudy żelaza i miedzi, a w 1793 roku powstała tu pierwsza kopalnia, dostarczająca węgiel kamienny wysokiej jakości[2]. W XIX wieku źródłem utrzymania mieszkańców oprócz górnictwa było tkactwo, w 1825 roku był tu 23 domy w tym młyn wodny i tartak, a w 1840 roku było 36 domów[2]. W połowie XIX wieku w Przygórzu powstała huta żelaza „Barbara-hűtte”, po wyczerpaniu złóż rudy zakład przekształcono w wytwórnie maszyn dla kopalni noworudzkich[2].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • budynki huty „Barbara”, z drugiej połowy XIX wieku:
    • trzy hale produkcyjne,
    • budynek rozdzielni elektrycznej,
    • budynek narzędziowni i stołówki,
    • hala wtryskarek,
    • kotłownia,
    • warsztaty i magazyn,
    • elewacja magazynu.

Inne zabytki[2]:

  • kilka zabytkowych domów tworzących zespół górniczego osiedla mieszkalnego z około 1910 roku,
  • kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego zbudowany w latach 1933–1935,
  • pomnik górnika postawiony w 1966 roku z okazji 1000-lecia Państwa Polskiego.

Przemysł[edytuj]

Na terenie wsi w latach dziewięćdziesiątych XX wieku stworzono największy zakład ziemi noworudzkiej, ZPAS S.A. (Zakład Produkcji Automatyki Sieciowej). Przedsiębiorstwo usytuowane jest na terenie dawnej kopalni węgla kamiennego „Rudolf” (po 1945 r. kopalnia węgla kamiennego „Bolesław”) oraz byłej huty „Barbara”.

Przypisy[edytuj]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c d e f g Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-Bis, 1994, s. 315-318. ISBN 83-85773-12-6.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2 sierpnia 2012]. s. 79.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]