Przyjaźń (rzeźba)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przyjaźń
Ilustracja
Rzeźba wystawiona przed aukcją w siedzibie domu aukcyjnego Desa Unicum przy ul. Pięknej 1A w Warszawie (2019)
Autor Alina Szapocznikow
Czas powstania 1953–1954
Technika brąz
Wysokość 2,78 m

Przyjaźń[1][2], także pomnik Przyjaźni Polsko-Radzieckiej[3][4]socrealistyczna rzeźba dłuta Aliny Szapocznikow[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba powstała w ramach ogłoszonego w 1953 konkursu na pomnik Przyjaźni Polsko-Radzieckiej dla Pałacu Kultury i Nauki (PKiN) w Warszawie, po powrocie artystki z Paryża. Pierwsze miejsce zajęła praca Magdaleny Więcek, ale zrealizowano projekt Szapocznikow[1].

Odlana w 1954 z patynowanego brązu rzeźba ma wysokość 2,78 mw[2]. Przedstawia dwóch mężczyzn w przyjacielskim uścisku trzymających w rękach nierozwinięty sztandar[5].

W 1955 rzeźbę ustawiono w holu głównym gmachu (od strony ul. Marszałkowskiej), na wprost wejścia[6][1]. Została umieszczona pod ścianą na niewysokim cokole[1]. Pierwotnie w holu planowano ustawienie posągu Mikołaja Kopernika, ale ostatecznie, wraz z posągiem Adama Mickiewicza, został on ustawiony przed wejściem do gmachu[1].

W 1992 dyrektor PKiN Waldemar Sawicki podjął decyzję o zezłomowaniu Przyjaźni, która była kojarzona z poprzednim systemem[1][5]. Ponieważ rzeźba nie mieściła się w drzwiach, odłączono od niej ręce mężczyzn ze sztandarem[1]. Została przekazana nieodpłatnie właścicielowi przedsiębiorstwa, które przeprowadzało demontaż, zamiast pieniędzy za wykonaną usługę[5] Ten nie zezłomował jej jednak, ale ustawił na terenie swojej posesji w podwarszawskim Józefowie[1][5].

Po wpisaniu Pałacu Kultury i Nauki do rejestru zabytków (2007) stołeczny konserwator zabytków zwrócił się do niego o zwrot rzeźby będącej częścią oryginalnego wystroju gmachu; chciał ją również odzyskać zarząd miejskiej spółki zarządzającej PKiN[5]. Odkupieniem dzieła było z kolei zainteresowane Muzeum Sztuki Nowoczesnej[5]. Jednak jej właściciel odmówił[5]. Według innego źródła przez lata nikt nie był zainteresowany rzeźbą; nie upomniało się o nią ani żadne muzeum, ani Pałac Kultury i Nauki[6].

W marcu 2019 właściciel zdecydował się na wystawienie niekompletnej rzeźby (bez rąk i sztandaru, których nie udało się odnaleźć) na aukcji zorganizowanej przez dom aukcyjny Desa Unicum[2][5]. Zarząd PKiN żądał wycofania Przyjaźni ze sprzedaży i jej zwrotu, jednak Desa Unicum uznała te żądania za bezpodstawne[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Jerzy S. Majewski, Tomasz Urzykowski: Spacerownik: Pałac Kultury i Nauki. Warszawa: Agora, 2015, s. 48. ISBN 978-83-268-2252-0.
  2. a b c „Przyjaźń”, 1954 r. (pol.). desa.pl. [dostęp 2019-03-15].
  3. Waldemar Baraniewski: Pałac w Warszawie. Warszawa: Fundacja Raster, 2014, s. 62. ISBN 978-83-938244-3-4.
  4. Pomnik Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, 1953-1954 (1-5/5). W: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie [on-line]. artmuseum.pl. [dostęp 2019-03-23].
  5. a b c d e f g h Tomasz Urzykowski: Słynna rzeźba z Pałacu Kultury odnaleziona po latach. Trafiła na aukcję za ogromne pieniądze. warszawa.wyborcza.pl, 13 marca 2019. [dostęp 2019-03-22].
  6. a b c Monika Kuc: Spór o socjalistyczną rzeźbę. rp.pl, 21 marca 2019. [dostęp 2019-03-24].
  7. Tomasz Urzykowski: Spór o „Przyjaźń”. Desa powinna wstrzymać sprzedaż rzeźby. warszawa.wyborcza.pl, 20 marca 2019. [dostęp 2019-03-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]