Psioliczek

Psioliczek
	Cynomops
	O. Thomas, 1920
	; Psioliczek cynamonowy (C. abrasus), okaz z kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	molosowate
Podrodzina	molosy
Rodzaj	psioliczek
	Typ nomenklatoryczny
	Molossus cerastes O. Thomas, 1901 (= Vespertilio abrasus Temminck, 1827)
Synonimy
	Cynops: Podtiaguin, 1944; Cinomops: Esbérard & Bergallo, 2005;
	Cynops: Podtiaguin, 1944; Cinomops: Esbérard & Bergallo, 2005;
Gatunki
	9 gatunków – zobacz opis w tekście
	9 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Psioliczek^[4] (Cynomops) – rodzaj ssaków z podrodziny molosów (Molossinae) w obrębie rodziny molosowatych (Molossidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące od Meksyku przez Amerykę Centralną do Ameryki Południowej^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 51–88 mm, długość ogona 20–44 mm, długość ucha 10–20 mm, długość tylnej stopy 5–15 mm, długość przedramienia 29–51,2 mm; masa ciała 9–54,8 g^[6]^[8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1920 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Dalsza kolekcja ssaków z Jujuy, opublikowanym na łamach ”The Annals and magazine of natural history”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) psioliczek cynamonowy (C. abrasus).

Etymologia

Cynomops (Cynops, Cinomops): gr. κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’; rodzaj Mops Lesson, 1842 (mops)^[1].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[9]^[8]^[5]^[4]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[4]	Podgatunki^[6]^[5]^[8]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[5]^[8]	Podstawowe wymiary^[6]^[8]^[b]	Status IUCN^[10]
Cynomops freemani	L.M. Moras, Gregorin, Sattler & V. da C. Tavares, 2018		gatunek monotypowy	endemit Panamy; pacyficzne wybrzeża obszaru Kanału Panamskiego; zakres wysokości: 22–55 m n.p.m.	DC: 5,6–6,2 cm DO: 2,6–3,3 cm DP: 3,3–3,6 cm MC: 13–19 g	NE
Cynomops mexicanus	(J.K. Jones & Genoways, 1967)	psioliczek meksykański	gatunek monotypowy	endemit Meksyku: rozproszone miejsca na pacyficznym wybrzeżu i półwysep Jukatan; zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.	DC: 6,1–7,4 cm DO: 2,8–3,4 cm DP: 3,3–3,7 cm MC: 11–18,3 g	LC
Cynomops planirostris	(W.C.H. Peters, 1866)	psioliczek płaskolicy	gatunek monotypowy	na wschód od Andów w Kolumbii, Wenezueli, regionie Gujana, Peru, Boliwii, Brazylii, Paragwaju i północnej Argentyny; zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.	DC: 5,1–7,5 cm DO: 2–3,1 cm DP: 2,9–3,7 cm MC: 9–15 g	LC
Cynomops abrasus	(Temminck, 1827)	psioliczek cynamonowy	gatunek monotypowy	na wschód od Andów od południowego Peru przez Boliwię, Paragwaj i północną Argentynę do wschodniej i południowo-wschodniej Brazylii; zakres wysokości: 0–1100 m n.p.m.	DC: 7,1–8,6 cm DO: 3,3–4,2 cm DP: 4,1–4,9 cm MC: 24–44 g	DD
Cynomops kuizha	Arenas-Viveros, Sánchez-Vendizú, Giraldo & Salazar-Bravo, 2021		gatunek monotypowy	niziny w dolinie rzeki Cauca w Kolumbii, zachodnie zbocza Andów w Ekwadorze i północno-zachodnim Peru; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.	DC: około 7,6 cm DO: około 2,3 cm DP: 3,7–4,2 cm MC: brak danych	NE
Cynomops greenhalli	G.G. Goodwin, 1958	psioliczek leśny	gatunek monotypowy	rozproszony w Belize, północnym Hondurasie, Kostaryce, Panamie, południowej Kolumbii, Wenezueli, Trynidadzie i Tobago (Trynidad), Ekwadorze i północnej Brazylii; zakres wysokości: 0–975 m n.p.m.	DC: 5,5–7,8 cm DO: 2,4–3,4 cm DP: 3,3–4 cm MC: 10,8–24 g	LC
Cynomops mastivus	(O. Thomas, 1911)		gatunek monotypowy	rozproszony na wschodnich zboczach Andów w Ekwadorze, wschodniej Wenezueli, regionie Gujana i amazońskiej Brazylii; zakres wysokości: 0–535 m n.p.m.	DC: 7,4–8,8 cm DO: 3,2–4,4 cm DP: 4,2–5,1 cm MC: 27–55 g	NE
Cynomops milleri	(Osgood, 1914)		gatunek monotypowy	rozproszony w Wenezueli, regionie Gujana, północnego Peru i amazońskiej Brazylii; zakres wysokości: 25–240 m n.p.m.	DC: 5,5–8 cm DO: 2,4–3,1 cm DP: 3–3,7 cm MC: 12–20 g	LC
Cynomops tonkigui	Moras, Gregorin, Sattler & Tavares, 2018		gatunek monotypowy	wschodnie zbocza Andów w Kolumbii i Ekwadorze; zakres wysokości: 195–530 m n.p.m.	DC: 5,5–6,4 cm DO: 2,5–3 cm DP: 3,1–3,5 cm MC: 12,8–15,3 g	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ ^a ^b Niepoprawna późniejsza pisownia Cynomops O. Thomas, 1920.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

↑ ^a ^b ^c O. Thomas. A Further Collection of Mammals from Jujuy. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 5, s. 189, 1920. (ang.).
↑ B. Podtiaguin. Contribuciones al conocimiento de los murcielagos del Paraguay. „Revista de la Sociedad Científica del Paraguay”. 6, s. 28, 1944. (hiszp.).
↑ C.E.L. Esbérard & H.G. Bergallo. Nota sobre a biologia de Cinomops abrasus (Temminck) (Mammalia, Chiroptera, Molossidae) no Rio de Janeiro, Brasil. „Revista Brasileira de Zoologia”. 22 (2), s. 514, 2005. (hiszp.).
↑ ^a ^b ^c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 111. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 196. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e P. Taylor, B. Lim, M. Pennay, P. Soisook, T. Kingston, L. Loureiro & L. Moras: Family Molossidae (Free-tailed Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 639–642. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Cynomops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-17]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 518. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-10]. (ang.).
↑ Taxonomy: Cynomops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-10]. (ang.).

[uwaga1-2] Niepoprawna późniejsza pisownia Cynomops O. Thomas, 1920.

[11] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Thomas-1] O. Thomas. A Further Collection of Mammals from Jujuy. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 5, s. 189, 1920. (ang.).

[pod-3] B. Podtiaguin. Contribuciones al conocimiento de los murcielagos del Paraguay. „Revista de la Sociedad Científica del Paraguay”. 6, s. 28, 1944. (hiszp.).

[esb&ber-4] C.E.L. Esbérard & H.G. Bergallo. Nota sobre a biologia de Cinomops abrasus (Temminck) (Mammalia, Chiroptera, Molossidae) no Rio de Janeiro, Brasil. „Revista Brasileira de Zoologia”. 22 (2), s. 514, 2005. (hiszp.).

[Cichocki&inni-5] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 111. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-6] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 196. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Taylor&inni-7] P. Taylor, B. Lim, M. Pennay, P. Soisook, T. Kingston, L. Loureiro & L. Moras: Family Molossidae (Free-tailed Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 639–642. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-8] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Cynomops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-17]. (ang.).

[amw-9] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 518. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-10] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-10]. (ang.).

[12] Taxonomy: Cynomops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-10]. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[b]

[10]