Pszczelnik (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pszczelnik
Ilustracja
Dracocephalum moldavica
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj pszczelnik
Nazwa systematyczna
Dracocephalum 'L.
Sp. Pl. 594. 1753
Typ nomenklatoryczny
Dracocephalum moldavicum L.)[2]

Pszczelnik (Dracocephalum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny jasnotowatych. Należy do niego około 75 gatunków[3][4]. Występują one głównie w Azji (na wschodzie sięgając po Japonię), w Europie rodzime są trzy gatunki, jeden w Afryce Północnej i jeden w Ameryce Północnej[4][5][6]. W Polsce rodzimym gatunkiem jest tylko pszczelnik wąskolistny D. ruyschiana, kilka innych gatunków jest uprawianych lub zawlekanych i przejściowo dziczeje (pszczelnik drobnokwiatowy D. parviflorum, pszczelnik macierzankowy D. thymiflorum i pszczelnik mołdawski D. moldavicum)[7]. Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne ze względu na okazałe kwiaty. Są też wykorzystywane jako rośliny miododajne i lokalnie w ziołolecznictwie[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny, rośliny jednoroczne i niewielkie krzewy osiągające do 0,9 m wysokości[6].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście zwykle aromatyczne, pojedyncze i całobrzegie, karbowane, ząbkowane lub wcinane[6].
Kwiaty
Zebrane w nibyokółkach skupionych w szczytowej części pędu. Kielich zrosłodziałkowy, dwuwargowy – z górną wargą z trzema ząbkami i dolną z dwoma. Korona fioletowoniebieska, biała lub różowa. U nasady zrośnięte płatki tworzą rurkę rozszerzającą się ku gardzieli. Warga górna zakończona jest dwiema łatkami, a dolna trzema, z których środkowa jest największa. Cztery pręciki w dwóch parach, z których górna jest dłuższa. Wystają z rurki korony, ale zwykle schowane są pod górną wargą. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, z dwudzielnym znamieniem o równych ramionach[6].
Owoce
Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne

Moldavica Fabricius[2], Fedtschenkiella Kudr.[8]

Pozycja taksonomiczna

Rodzaj z podplemienia Nepetinae, z plemienia Mentheae z podrodziny Nepetoideae z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.)[8].

Wykaz gatunków[3][9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  3. a b Dracocephalum. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-03-08].
  4. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 310. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 281. ISBN 0-333-74890-5.
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. a b Genus: Dracocephalum L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-03-08].
  9. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 72-73. ISBN 978-83-925110-5-2.