Ptaki stymfalijskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ptaki stymfalijskie
Στυμφαλίδες ὄρνιθες
ptaki
Ilustracja
Herakles za pomocą procy (!) zabija ptaki stymfalijskie (amfora z VI w. p.n.e., British Museum)
Występowanie mitologia grecka

Ptaki stymfalijskie, stymfalidy (gr. Στυμφαλίδες ὄρνιθες, Stymphalídes órnithes, łac. Aves Stymphalides) – w mitologii greckiej poświęcone Aresowi ptaki o dziobach, szponach i skrzydłach z żelaza, które zasiedliły okolice bagien nad jeziorem Stymfalos w peloponeskiej Arkadii. Żywiące się mięsem stwory zabijały ludzi i stada dziobami[1] i wyrzucanymi jak strzały żelaznymi piórami, a ich odchody były trujące. Wskutek tego, ludna i bogata okolica zaczęła zamieniać się w pustkowie.

Szósta praca[2] Heraklesa zlecona przez króla Myken Eurysteusza, polegała na wytrzebieniu stada tych morderczych ptaków. W tym celu Atena obdarzyła go wykonanymi przez Hefajstosa kołatkami (bądź grzechotkami) ze spiżu, których dźwięk wypłoszył ptactwo, tak by heros mógł je powystrzelać z łuku[3]. Według wersji odnotowanej przez Pauzaniasza w ślad za epicznym poetą Pizandrem z Kamiros, przyjęto, że Herakles nie pozabijał ptaków, tylko przepędził je dźwiękiem kołatek krotala[4]. Resztki stymfalidów znalazły schronienie na Wyspie Aresa (Aretias) na Morzu Czarnym, skąd ostatecznie zostały przepędzone przez Argonautów w ich drodze do Kolchidy.

Świadectwem upamiętnienia tego mitu przez starożytnych są monety z podobiznami Heraklesa i ptaków bite w IV w. p.n.e. przez peloponeskie miasto Stymfalia. Scena walki herosa z morderczymi ptakami występuje już w greckim malarstwie wazowym; później wyobrażali ją twórcy różnych epok: od Albrechta Dürera do Gustawa Moreau.

Przypisy

  1. Uderzeniem dzioba miały przebijać wykuty z brązu pancerz (M. Pietrzykowski, dz. cyt. w bibliografii).
  2. Kolejność różna w rozmaitych przekazach; niekiedy podawana jako piąta z prac bohatera (np. Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław: Ossolineum, 2008, s. 166).
  3. Tak również w swym zbiorze ujmuje to mitograf Pseudo-Apollodoros (Bibliotheke II, 5, 6).
  4. Periegesis tes Hellados, VIII.

Bibliografia[edytuj]