Ptolemeusz VI Filometor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ptolemeusz VI Filometor
ilustracja
Pierścień z wizerunkiem Ptolemeusza VI, III–II wiek p.n.e., Luwr
władca starożytnego Egiptu
Okres panowania od 180 p.n.e.
do 145 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia Ptolemeusze
Data urodzenia 186 p.n.e.
Data śmierci 145 p.n.e.
Ojciec Ptolemeusz V Epifanes
Matka Kleopatra I
Żona Kleopatra II
Dzieci Ptolemeusz Eupator,
Ptolemeusz VII Neos Filopator,
Kleopatra III,
Kleopatra Thea

Ptolemeusz VI Filometor (ur. 186 p.n.e., zm. 145 p.n.e.) – szósty władca Egiptu z dynastii Ptolemeuszy, panował w latach 180-145 p.n.e., syn Ptolemeusza V Epifanesa i Kleopatry I, mąż swojej siostry Kleopatry II, ojciec Ptolemeusza Eupatora, Ptolemeusza VII Neosa Filopatora, Kleopatry III i Kleopatry Thei[1].

W chwili śmierci ojca miał zaledwie 6 lat, w związku z tym faktyczne rządy w kraju jako regentka sprawowała jego matka, a po jej śmierci w 176 roku p.n.e. dworzanie Eunaios i Lenaios. W 170 p.n.e. proklamowane zostały trójrządy Ptolemeusza VI, Kleopatry II i Ptolemeusza VIII. W tym samym roku wszczęta została przez regentów szósta wojna syryjska z Seleucydami, która miała dla Egiptu tragiczne skutki - po klęskach na polach bitew większość kraju dostała się w ręce Antiocha IV. Jedynie Aleksandria sprzeciwiła się porozumieniu Ptolemeusza VI z władcą kraju Seleucydów, proklamując królem Ptolemeusza VIII i stawiając twardy opór najeźdzcy. Obrona Aleksandrii, a także rozpoczynający się wylew Nilu i problemy wewnętrzne w jego własnym kraju, skłoniły Antiocha do wycofania się z Egiptu.

Przywrócenie trójwładzy Antioch IV uznał za złamanie porozumienia z Ptolemeuszem VI, najechał więc ponownie Egipt i zajął Deltę z Fajum i Memfis z myślą stworzenia protektoratu Seleucydów nad Egiptem. Interwencja Rzymu, który postawił Antiochowi ultimatum, zmusiła tego ostatniego do opuszczenia Egiptu.

Następne dziesięciolecie charakteryzuje spór Ptolemeusza VI z Ptolemeuszem VIII o władzę, w który to spór włączony został także Rzym, odgrywający coraz większą rolę w basenie Morza Śródziemnego. Zmuszony do oddania władzy Ptolemeusz VI przebywał początkowo w Egipcie, a następnie na Cyprze, by latem 163 roku p.n.e. ponownie wrócić do Aleksandrii. Pod wpływem Rzymu doszło do porozumienia między braćmi: Ptolemeusz VIII otrzymał Cyrenajkę, Ptolemeusz VI trzon kraju i pozostałe posiadłości.

Od tego czasu datują się wspólne rządy Ptolemeusza VI i Kleopatry II nad Egiptem. Roszczenia Ptolemeusza VIII do Cypru zostały odrzucone, a on sam, pojmany w 153 p.n.e. musiał potwierdzić podział kraju ze 163 roku p.n.e.

Końcowy okres panowania Ptolemeusza VI to udział w sporach wewnętrznych w kraju Seleucydów z dalekosiężnym zamiarem odzyskania ptolemejskiej niegdyś Celesyrii. Początkowe wsparcie dla uzurpatora Aleksandra Balasa, a następnie dla jego przeciwnika Demetriusza II, pozwoliło Egiptowi odzyskać te tereny, ale wplątało Ptolemeusza w wojnę, która dla władcy Egiptu zakończyła się tragicznie - zmarł z powodu ran odniesionych w bitwie pod Antiochią.

Władca ten był oceniany przez współczesnych mu i późniejszych starożytnych dziejopisarzy pozytywnie. Podkreśla się jego dobrotliwość i humanitaryzm. Okres jego rządów, przeplatany licznymi wojnami, sporami wewnętrznymi i narastającym kryzysem gospodarczym, nie był jednak udany.

Lata panowania[edytuj | edytuj kod]

  • 180-170 p.n.e. - jedyny władca
  • 170-164 p.n.e. - wspólnie z Ptolemeuszem VIII i Kleopatrą II
  • 163-145 p.n.e. - wspólnie z Kleopatrą II
  • 164-163 p.n.e. - na wygnaniu

Tytulatura[edytuj | edytuj kod]

  • gr. - basileus Ptolemaios VI Theos Philometor - król Ptolemeusz Bóg Miłujący Matkę
  • egip. - Ptulmis Anchdżetmeriptah - Ptolemeusz żyjący wiecznie ukochany przez Ptaha
G39 N5
<
Q3
X1
V4 E23
Aa15
M17 M17 S29 S34 D&t&tA Q3
X1
V28 U6
>
  • Juaenneczeruiperui Setepenptahchepri Irimaatenamonre - Spadkobierca Boskich Domów Wybrany przez Ptaha-Chepri Ten,który ustanawia porządek Amona-Re
M23
X1
L2
X1
<
R8
N8
R8 F44 Q3
X1
U21 L1 D21
N35
C1 C12 D4 H6 X1
H8
>

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Walbank 1984 ↓, s. 482, 488.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]