Puławianie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Puławianie – potoczna nazwa frakcji powstałej w kierownictwie PZPR w 1956. Nazwa pochodzi od zespołu modernistycznych kamienic przy ul. Puławskiej 24 i 26 w Warszawie, które przetrwały II wojnę światową, zasiedlonych po wojnie głównie przez wysokich funkcjonariuszy partyjnych, w których mieszkali niektórzy ze zwolenników tej frakcji.

Członkowie[edytuj | edytuj kod]

Do najbardziej prominentnych przedstawicieli puławian należeli Roman Zambrowski i Leon Kasman. Orientacja „puławska” skupiała głównie inteligentów, działaczy czynnych w pierwszym dziesięcioleciu Polski Ludowej. Do związanych z „puławianami” zaliczano również działaczy takich jak:

a także byli PPS-owcy, jak:

Część z nich było pochodzenia żydowskiego, co natolińczycy wykorzystywali w propagandzie, nazywając puławian „Żydami”. W czasach stalinowskich oprócz stanowisk w partii zajmowali wysokie stanowiska głównie w prasie partyjnej i w instytutach związanych z kierownictwem PZPR.

Przeciwnicy[edytuj | edytuj kod]

Frakcja puławian była opozycyjna wobec frakcji natolińczyków, którzy byli przeciwnikami liberalizacji systemu komunistycznego, głosili instrumentalnie hasła nacjonalistyczne i antysemickie w celu zdobycia władzy w PZPR.

„Puławianie” mieli wcześniej opinię „dogmatyków i stalinowców[1]. Jednak po śmierci Stalina zaczęli dążyć do liberalizacji systemu komunistycznego. Zmiana ich orientacji była oceniana jako nieszczera i nieprawdziwa, służąca zachowaniu stanowisk i pozycji w państwie[1]. Z czasem za „puławianami” opowiedział się ówczesny I sekretarz KC PZPR Edward Ochab[1].

Po wydarzeniach Poznańskiego Czerwca poparli kandydaturę Władysława Gomułki na I sekretarza KC PZPR.

Walkę między „natolińczykami” a „puławianami” opisał Witold Jedlicki, działacz proreformatorskiego Klubu Krzywego Koła w Warszawie[4]. Wyjechał on z Polski do Izraela i w 1962 roku zamieścił w paryskiej „Kulturze” artykuł pod tytułem „Chamy i Żydy”[5]. Jedlicki opisywał w nim toczoną w 1956 roku zakulisową walkę na szczytach władz partyjnych koterii „konserwatywnej” (cieszącej się poparciem sowieckiej ambasady) zwanej „natolińczykami” oraz „proreformatorskiej” zwanej „puławianami”[4]. Według Antoniego Zambrowskiego Jedlicki określał zwolenników Mieczysława Moczara jako „chamów”, czyli „przedstawicieli polskiego ludu”, zaś „puławian” jako „Żydów”[4] i była to korzystna dla Moczara manipulacja propagandowa, gdyż jego przeciwnicy polityczni określeni zostali jako „Żydy”[4]. Broszura ta, zdaniem Zambrowskiego, była elementem przygotowań sowieckich służb do zmian kadrowych w PRL[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Jerzy Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa: BGW, 1992, s. 61-63, ISBN 83-7066-208-0, OCLC 834077717.
  2. Wojciech Roszkowski, Najnowsza historia Polski 1914-1993, Warszawa 1995.
  3. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 62. ISBN 83-7066-208-0.
  4. a b c d e „Ten Żyd kogo Partia wskaże (rzecz o początkach kariery tow. gen. LWP Wojciecha Jaruzelskiego)” – Antoni Zambrowski
  5. Witold Jedlicki, Chamy i Żydy, Paryż 1962, s. 3-41, Kultura nr 12/1962.