Puławianie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Puławianie – potoczna nazwa frakcji powstałej w kierownictwie PZPR w 1956. Nazwa pochodzi od zespołu modernistycznych kamienic przy ul. Puławskiej 24 i 26 w Warszawie, które przetrwały wojnę, zasiedlonych po wojnie głównie przez wysokich funkcjonariuszy partyjnych, w których mieszkali niektórzy ze zwolenników tej frakcji.

Do najbardziej prominentnych przedstawicieli puławian należeli Roman Zambrowski i Leon Kasman. Orientacja „puławska” skupiała głównie inteligentów, działaczy czynnych w pierwszym dziesięcioleciu Polski Ludowej. Do związanych z „puławianami” zaliczano również działaczy takich jak Jerzy Albrecht, Antoni Alster, Celina Budzyńska, Tadeusz Daniszewski, Ostap Dłuski, Edward Gierek, Romana Granas, Piotr Jaroszewicz, Helena Jaworska, Julian Kole, Wincenty Kraśko, Stanisław Kuziński, Władysław Matwin, Jerzy Morawski, Marian Naszkowski, Roman Nowak, Mateusz Oks, Józef Olszewski, Mieczysław Popiel, Jerzy Putrament, Mieczysław Rakowski, Adam Schaff, Artur Starewicz, Stefan Staszewski, Jerzy Sztachelski, Michalina Tatarkówna-Majkowska, Roman Werfel, Janusz Zarzycki[1], a także byli PPS-owcy, jak Tadeusz Dietrich, Henryk Jabłoński, Oskar Lange, Lucjan Motyka, Adam Rapacki[2], Andrzej Werblan[3]. Część z nich było pochodzenia żydowskiego, co natolińczycy wykorzystywali w propagandzie, nazywając puławian „Żydami”. W czasach stalinowskich oprócz stanowisk w partii zajmowali wysokie stanowiska głównie w prasie partyjnej i w instytutach związanych z kierownictwem PZPR.

Frakcja puławian była opozycyjna wobec natolińczyków, którzy mieli poparcie ze strony Nikity Chruszczowa[4], I sekretarza KC KPZR. „Natolińczycy” - zwani według tej samej nomenklatury "Chamami" - wyrobili sobie wcześniej opinię „dogmatyków i stalinowców[1]. Jednak po śmierci Stalina zaczęli dążyć do liberalizacji systemu realnego socjalizmu. Zmiana ich orientacji była oceniana jako nieszczera i nieprawdziwa, służąca zachowaniu stanowisk i pozycji w państwie[1]. Z czasem za „puławianami” opowiedział się ówczesny I sekretarz KC PZPR Edward Ochab[1].

Po wydarzeniach Poznańskiego Czerwca poparli kandydaturę Władysława Gomułki na I sekretarza KC PZPR.

Walkę między „natolińczykami” a „puławianami” opisał Witold Jedlicki, działacz proreformatorskiego Klubu Krzywego Koła w Warszawie, który w 1962 wyjechał z Polski do Izraela i w grudniu tego roku zamieścił w emigracyjnej, paryskiej „Kulturze” tekst pod tytułem „Chamy i Żydy”[5]. Jedlicki opisywał Październik 1956 i zakulisową walkę na szczytach władz partyjnych frakcji „konserwatywnej” (cieszącej się poparciem sowieckiej ambasady) zwanej „natolińczykami” oraz „proreformatorskiej” zwanej „puławianami”. Jedlicki określał "natolińczyków"" jako „chamów”, czyli „przedstawicieli polskiego ludu”, zaś „puławian” jako „Żydów”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Jerzy Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989, Warszawa: BGW, 1992, s. 61-63, ISBN 83-7066-208-0, OCLC 834077717.
  2. Wojciech Roszkowski, Najnowsza historia Polski 1914-1993, Warszawa 1995.
  3. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 62. ISBN 83-7066-208-0.
  4. Witold Jedlicki, Chamy i Żydy, Paryż 1962, s. 3-41, „Kultura” nr 12/1962.
  5. Witold Jedlicki, Chamy i Żydy, Paryż 1962, s. 3-41, Kultura nr 12/1962.