Puławy (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°29′45″N 21°54′30″E
- błąd 39 m
WD 49°31'N, 21°54'E
- błąd 2335 m
Odległość 2529 m
Puławy
osada
Ilustracja
Rzeka Wisłok – widok z mostu w Puławach Dolnych
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Rymanów
Liczba ludności (2018) 162[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-483[2]
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 0359008[3]
Położenie na mapie gminy Rymanów
Mapa konturowa gminy Rymanów, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Puławy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Puławy”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Puławy”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Puławy”
Ziemia49°29′45″N 21°54′30″E/49,495833 21,908333

Puławyosada w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Rymanów[3][4]. Leży nad Wisłokiem, oraz w bocznej dolinie niewielkiego potoku (Puławy Górne), na stoku Bukowicy.

Wieś prawa wołoskiego w latach 1551–1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[5], w drugiej połowie XVII wieku wieś Poława należała do tenuty Besko starostwa sanockiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawny cmentarz łemkowski – lokalni łemkowie byli wyznania greckokatolickiego i skupieni byli wokół powstałej w połowie XIX wieku cerkwi. Po wysiedleniu łemków w okresie powojennym, cmentarz podupadł. Odnowiony częściowo w latach 90. XX w. przez lokalnych sympatyków historii i tradycji obecnie jest również miejscem pochówków dla obecnych mieszkańców Puław (potomkowie repatriantów z Zaolzia). Na zdjęciu widoczna kwatera z współczesnymi grobami mieszkańców Puław.

Wieś lokowana była na prawie wołoskim w 1572 roku na terenie, gdzie wydobywano karpacką niskoprocentową rudę żelaza (darniówkę), przetapianą metodą dymarkową i przekuwaną w miejscowych kuźniach, zwanych hamrami. W 1831 r. wybudowano tu cerkiew.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Puławy z Wierniejówką był Józef Kłopotowski[7]. Pod koniec XIX wieku właścicielem tabularnym dóbr we wsi był August ks. Czartoryski[8]. Na początku XX wieku obszar dóbr książąt Czartoryskich (głównie leśny) we wsi wynosił 491 ha[9].

Do 1914 r. powiat sądowy w Sanoku, gmina Bukowsko[10]. Parafia łacińska w Nowotańcu. W 1898 r. wieś liczyła 782 mieszkańców oraz 125 domów, powierzchnia wsi wynosiła wtedy 11,54 km². Częścią wsi była również wólka Wernejówka. Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska.

21 sierpnia 1944 r. patrol plutonu majora Adama Winogrodzkiego dowodzony przez kaprala Polano zaskoczył Niemców w szkole w Puławach, zdobywając: broń, 5 koni, i 2 wozy z żywnością, z obuwiem i sprzętem wojskowym.

Wieś dzieli się na Puławy Dolne oraz Puławy Górne. Obecnie we wsi znajdują się gospodarstwa agroturystyczne, a zimą i latem w Puławach Górnych czynna jest popularna w regionie kolej linowa w Ośrodku Sportów Zimowych KiczeraSki na wzgórzu Kiczera (640 m n.p.m.).

Do lat 40. XX w. była to wieś o ludności łemkowskiej wyznania greckokatolickiego. Po jej wysiedleniu w ramach Akcji „Wisła” opustoszała. W 1969 roku na terenie wsi osiedlili się mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego, którzy utworzyli Ewangeliczną Wspólnotę Zielonoświątkową. Zbór znajduje się w Puławach Górnych[11].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona gminy, ludność
  2. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  3. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  6. Lustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 249.
  7. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 176.
  8. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 168.
  9. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406.
  10. Konrad Orzechowski, Przewodnik statystyczno topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeższych skazówek urzędowych, 1872, s. 67 [dostęp 2020-05-13].
  11. Kościół Zielonoświątkowy Zbór „FILADELFIA” w Bielsku-Białej

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]