Przejdź do zawartości

Pułk im. Konstantego Kalinowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Pułk im. Konstantego Kalinowskiego
Полк імя Кастуся Каліноўскага
Wyzwolenie Białorusi poprzez wyzwolenie Ukrainy
(Вызваленне Беларусі праз вызваленне Украіны)[1]
Ilustracja
Flaga jednostki
Historia
Państwo

 Ukraina

Sformowanie

marzec 2022

Nazwa wyróżniająca

kalinowcy

Patron

Konstanty Kalinowski

Komendanci
Pierwszy

Dzianis Prachoraŭ („Kit”)

Konflikty zbrojne
inwazja Rosji na Ukrainę (2022)
Organizacja
Podległość

Siły Zbrojne Ukrainy

Strona internetowa

Pułk im. Konstantego Kalinowskiego (biał. Полк імя Кастуся Каліноўскага, trb. Połk imia Kastusia Kalinoŭskaha, ukr. Полк імені Кастуся Калиновського)[1], wcześniej Batalion im. Konstantego Kalinowskiego – ochotnicza jednostka w ramach Sił Zbrojnych Ukrainy złożona z Białorusinów, utworzona w marcu 2022 roku w celu obrony Ukrainy podczas rosyjskiej inwazji[2].

Pułk składa się z dwóch batalionów – „Wołat” i „Litwin”[1], a jego dowódcą jest Dzianis Prachoraŭ (ros. Denis Prochorow), pseudonim „Kit”[3]. Członkowie pułku są żołnierzami kontraktowymi Sił Zbrojnych Ukrainy[3].

Jednostka nosi imię Wincentego Konstantego Kalinowskiego (biał. „Kastuś” Kalinoŭski), jednego z przywódców powstania styczniowego na Litwie i Białorusi. Pułk nosi w godle znak Pogoni, datę roczną wybuchu powstania styczniowego (1863) i sformowania jednostki (2022), skrzyżowane miecz i kosę bojową oraz barwy biało-czerwono-białe (białoruskie) i niebiesko-żółte (ukraińskie)[1].

Szacuje się, że po stronie ukraińskiej walczy około 1500 ochotników z Białorusi, lecz według samego dowódcy, walczy w nim prawie 5 tysięcy ochotników (dane na rok 2022 i 2024)[4]. Większość z nich skupiona jest w Pułku im. Kalinowskiego. Oprócz tego w wojnie biorą udział Białoruski pułk „Pahonia” („Pogoń”, związany ze środowiskiem politycznym Swiatłany Cichanoŭskiej) oraz samodzielny batalion „Terror” (odłączył się od Pułku Kalinowskiego)[5][6].

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Białoruscy ochotnicy na Ukrainie, 8 marca 2022
Dzianis Prachoraŭ („Kit”), dowódca Pułku Kalinowskiego
Iwan Marczuk („Brest”), dowódca jednego z batalionów, poległy pod Lisiczańskiem
Zestaw naszywek noszony przez żołnierzy pułku

Pierwsze zagraniczne grupy ochotnicze na Ukrainie powstały już podczas wojny w Donbasie w 2014 roku. Były to m.in. oddział „Pahonia” („Pogoń”) oraz grupa taktyczna „Białoruś”, utworzona w 2015 roku[7]. Białorusini walczyli m.in. w ramach Pułku „Azow”. Członkowie tych grup uczestniczyli w walkach po stronie Ukrainy od samego początku rosyjskiej inwazji z 24 lutego 2022 roku. Dołączyli do nich inni białoruscy ochotnicy, min. uczestnicy protestów z 2020 roku[8][9][10].

Już 3 marca 2022 roku w trakcie bitwy o Kijów w pobliżu Buczy zginął pierwszy białoruski bojownik Ilja Chrenaŭ (ros. Ilja Chrenow), pseudonim „Litwin”[10][11].

9 marca 2022 roku ochotnicy białoruscy poinformowali o utworzeniu batalionu walczącego w walkach o Kijów po stronie Ukrainy. Samodzielny batalion został nazwany imieniem Konstantego „Kastusia” Kalinowskiego, jednego z przywódców powstania styczniowego na Litwie i Białorusi[2].

Od 5 do 12 marca 2022 roku do batalionu dołączyło około 200 Białorusinów[12]. Jednostka rozpoczynała działalność w ramach Międzynarodowego Legionu Obrony Terytorialnej Ukrainy, a od 25 marca batalion jest częścią Sił Zbrojnych Ukrainy. Wizerunki żołnierzy batalionu zostały umieszczone na plakatach w Kijowie, aby zilustrować ukraińsko-białoruskie więzi wojskowe[potrzebny przypis].

13 marca 2022 roku batalion poinformował o poniesieniu pierwszej straty. Pierwszym zabitym członkiem oddziału był Alaksiej Skobla, pseudonim „Tur”[13], który zginął w walkach o Kijów, gdy jego oddział wpadł w zasadzkę[14].

Pod koniec marca 2022 kalinowcy zostali skierowani do Mariupola, w celu wzmocnienia sił obrońców[15].

21 maja batalion został rozszerzony do rozmiarów pułku złożonego z dwóch batalionów – „Wołat” (nazwanego na cześć ochotnika poległego 24 marca pod Irpieniem) i „Terror” (nazwanego na cześć ochotnika poległego 15 maja podczas wyzwalania jednej z ukraińskich wsi)[16][17][8].

W sierpniu 2022 członkowie batalionu „Terror” opuścili pułk Kalinowskiego w ramach protestu przeciwko zmianie swojego dowódcy i odtąd walczą jako oddzielna jednostka pod tą samą nazwą. 23 sierpnia został ostatecznie sformowany batalion „Litwin” (nazwany na cześć ochotnika poległego 3 marca pod Buczą)[11][8].

Pułk brał udział m.in. w obronie Siewierodoniecka i Lisiczańska oraz walkach na południowym odcinku frontu[3][18]. Na początku lipca 2022 pod Lisiczańskiem śmierć poniósł min. dowódca batalionu „Wołat” Iwan Marczuk, pseudonim „Brest”[19]. Podczas walk w 2023 oba bataliony walczyły m.in. w obronie Bachmutu[20].

25 sierpnia 2022, w 31. rocznicę ogłoszenia przez Białoruś niepodległości, ochotnicy z Pułku Konstantego Kalinowskiego złożyli przysięgę na sztandar przekazany im 9 sierpnia w wileńskiej katedrze przez Radę Białoruskiej Republiki Ludowej, spadkobierców pierwszego białoruskiego rządu na uchodźstwie[21][22][23].

22 października w skład Pułku Kalinowskiego wszedł pluton rozpoznania lotniczego, wcześniej wchodzący w skład Pułku „Pahonia”, również złożonego z ochotników białoruskich[24]. W grudniu kalinowcy otrzymali pojazd opancerzony BWP-2, a w styczniu 2023 zdobyczny czołg T-72. Pułk poinformował o utworzeniu pierwszego pododdziału zmechanizowanego[25][26].

W lutym 2023 w szeregach pułku utworzony został oddział „Atam” („Atom”), złożony z byłych białoruskich milicjantów (oddział nazwany na cześć ochotnika poległego pod Lisiczańskiem)[27].

Reakcje i rola polityczna

[edytuj | edytuj kod]

Utworzenie batalionu zostało zauważone przez przebywającą na emigracji byłą kandydatkę na urząd prezydenta Białorusi Swiatłanę Cichanoŭską, która 13 marca 2022 w serwisie Twitter podała Batalion Kalinowskiego jako przykład, że „w ramach naszego Ruchu Antywojennego coraz więcej osób z Białorusi dołącza, aby pomóc Ukraińcom w obronie ich kraju”[28][29].

W tym samym czasie prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka, sojusznik prezydenta Rosji Władimira Putina, nazwał ochotników „szalonymi obywatelami”[13].

We wrześniu 2022 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Białorusi uznało strony i profile internetowe pułku za ekstremistyczne[30].

11 października 2022 Główny Wydział Śledczy Białorusi poinformował, że wszczął sprawę karną wobec założycieli i członków Pułku Kalinowskiego. Ochotników oskarżono o ekstremizm i chęć „stawiania zbrojnego oporu podczas specjalnej operacji wojskowej, a następnie zbrojnego przejęcia władzy w Republice Białoruś”[31].

Przedstawiciele pułku odmówili udziału w zorganizowanej przez demokratyczną opozycję konferencji „Nowa Białoruś”, która odbyła się w dniach 8–9 sierpnia 2022 w Wilnie i nie poparli emigracyjnego Zjednoczonego Gabinetu Przejściowego sformowanego przez Swiatłanę Cichanoŭską[32].

Jednocześnie w tym samym czasie (9 sierpnia 2022) jednostkę poparła Rada Białoruskiej Republiki Ludowej (spadkobiercy pierwszego białoruskiego rządu) oraz jej przewodnicząca Iwonka Surwiłła (formalnie głowa państwa na uchodźstwie), a przedstawiciele pułku na uroczystości w wileńskiej katedrze odebrali sztandar ofiarowany im przez Radę BRL[22][23].

W październiku 2022 część parlamentarzystów ukraińskich złożyła wniosek, by Pułk Kalinowskiego, a nie tymczasowy gabinet Cichanoŭskiej, był traktowany przez władze Ukrainy jako oficjalny „przedstawiciel narodu białoruskiego”[33].

W lutym 2023 białoruski polityk opozycyjny Zianon Pazniak poinformował o negocjacjach z Pułkiem Kalinowskiego w sprawie utworzenia struktury wojskowo-politycznej, która ma nosić nazwę Rady Bezpieczeństwa[34].

Znani członkowie

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c d Пра палк імя Кастуся Каліноўскага | Про полк имени Кастуся Калиновского [online], www.kalinouski.org [dostęp 2022-11-01] (biał.).
  2. a b Putin Won’t Like This: Belarusian Volunteers Are Fighting Against Russia In Kyiv, 1945, 10 marca 2022.
  3. a b c Jak wygląda struktura białoruskiego Pułku im. Kalinowskiego? [online], Biełsat TV [dostęp 2022-11-01] (pol.).
  4. Lukashenko’s war Desperate to avoid direct involvement in Ukraine, Belarus is giving up more sovereignty to Russia [online], Meduza [dostęp 2022-12-19] (ang.).
  5. Patryk Michalski, Wielka mobilizacja na Białorusi. Łukaszenka już się boi pułku, który walczy w Ukrainie [online], wiadomosci.wp.pl, 6 czerwca 2022 [dostęp 2022-12-19] (pol.).
  6. u, Na Ukrainie zginął pierwszy ochotnik białoruskiego Pułku Pogoń [online], belsat.eu [dostęp 2023-03-07].
  7. РАДЫЁ РАЦЫЯ, Расея можа паўтарыць украінскі сцэнар у Беларусі [online], БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ, 10 lutego 2017 [dostęp 2022-03-21].
  8. a b c About the Kastuś Kalinoŭski Regiment [online], www.kalinouski.org [dostęp 2022-12-19] (ang.).
  9. Pułk Kalinowskiego, dlaczego Białorusini walczą o wolną Ukrainę?. Marcin Strzyżewski, youtube.com [dostęp 2023-03-07].
  10. a b [Tylko u nas] Za wolną Białoruś! Kim są Białorusini walczący z Putinem po stronie Ukrainy? [online], TYSOL.PL, 15 marca 2022 [dostęp 2023-03-07] (pol.).
  11. a b Batalion Litwin w składzie białoruskiego Pułku im. Kalinowskiego [online], belsat.eu [dostęp 2022-12-19].
  12. Belarusians From Kastus Kalinouski Battalion Sharpening Their Skills: Video Fact [online], charter97.org [dostęp 2022-03-21] (ang.).
  13. a b Лукашэнка адрэагаваў на ўтварэньне ва Ўкраіне беларускага батальёну імя Кастуся Каліноўскага [online], Радыё Свабода [dostęp 2022-03-21] (biał.).
  14. Под Киевом погиб один из основателей белорусского добровольческого движения в Украине.
  15. Sabotażyści mogą sparaliżować najważniejszego sojusznika Putina. 2022-03-24. [dostęp 2022-03-24].
  16. Makar Mysz: Batalion im. Kalinowskiego tworzy pułk złożony z dwóch batalionów. Biełsat TV, 2022-05-21. [dostęp 2022-05-23].
  17. Батальён Каліноўскага становіцца полкам. Nasza Niwa, 2022-05-21. [dostęp 2022-05-23]. (biał.).
  18. Wyzwalali Irpiń, bronili Mariupola i Siewierodoniecka. Białoruscy ochotnicy w obronie Ukrainy [ANALIZA] [online], defence24.pl [dostęp 2022-11-01] (pol.).
  19. „Wielka strata dla Białorusi i Ukrainy”. Nie żyje jeden z białoruskich dowódców [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2022-11-04] (pol.).
  20. u, Pułk Kalinowskiego podsumował tydzień obrony Bachmutu [online], belsat.eu [dostęp 2023-03-07].
  21. Pułk Kalinowskiego złożył przysięgę na białoruski sztandar [online], Biełsat TV [dostęp 2022-11-01] (pol.).
  22. a b Biełsat, W Wilnie poświęcono sztandar białoruskiego Pułku im. Kalinowskiego [online], belsat.eu [dostęp 2022-11-08].
  23. a b Зварот з нагоды асьвячэньня палкавога сьцягу Палка імя Каліноўскага – Рада Беларускай Народнай Рэспублікі [online] [dostęp 2022-11-08] (biał.).
  24. Папаўненне Палка [online], www.kalinouski.org [dostęp 2022-11-07] (biał.).
  25. Tanks in the Kalinouski Regiment [online], kalinouski.org [dostęp 2023-03-07] (ang.).
  26. u, Pułk Kalinowskiego rekrutuje czołgistów. Białoruscy ochotnicy pokazali swój T-72 [online], belsat.eu [dostęp 2023-03-07].
  27. u, ATAM. W Pułku Kalinowskiego powstał oddział byłych milicjantów [online], belsat.eu [dostęp 2023-03-07].
  28. HARDtalk – Svetlana Tikhanovskaya: Is the fate of Belarus tied to the fate of Ukraine? – BBC Sounds [online], bbc.co.uk [dostęp 2022-03-21] (ang.).
  29. This is the Kastus Kalinouski battalion – a volunteer group of Belarusians formed to defend Ukraine.
  30. МВД признало экстремистскими формированиями ресурсы Полка Калиновского, телеграм-каналы «Движ» и «Баста!» [online], reform.by [dostęp 2023-03-26] (ros.).
  31. Białoruski reżim oskarżył Pułk Kalinowskiego. Ochotnicy odpowiedzieli filmem z armatą [online], Biełsat TV [dostęp 2022-11-01] (pol.).
  32. „Nikt nie zaproponował konkretnego planu wyzwolenia spod okupacji”. Białoruscy ochotnicy o konferencji opozycji [online], belsat.eu [dostęp 2022-12-19].
  33. Ukraińscy parlamentarzyści chcą uznać Pułk Kalinowskiego za przedstawiciela Białorusinów [online], Biełsat TV [dostęp 2022-11-01] (pol.).
  34. Białoruska opozycja zapowiada utworzenie wspólnej siły politycznej z pułkiem Kalinowskiego [online], belsat.eu [dostęp 2023-02-16].
  35. Экс-гребец Шурмей о войне в Украине: «Каким бы не был этот путь, он закончится победой украинского и беларусского народов» [online], BY.Tribuna.com [dostęp 2022-03-21].