Pułkownik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stopnia oficerskiego. Zobacz też: półkownik.
Pułkownik
Wojska Lądowe
Aktualne oznaczenie stopnia
naramiennik
naramiennik
kurtka nieprzemakalna
kurtka nieprzemakalna
Oznaczenie stopnia – przedwojenny
naramiennik
naramiennik

Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr.colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

Znaczenie historyczne[edytuj | edytuj kod]

Pułkownik – w wojsku polskim w XVII w. dowódca pułku będący jednocześnie rotmistrzem podstawowej chorągwi wchodzącej w skład jego pułku. Począwszy od 2 połowy XVII w. mianem pułkownika określa się również porucznika chorągwi pułkownikowskiej, który często faktycznie dowodził pułkiem. W wojsku polskim cudzoziemskiego autoramentu odpowiednikiem pułkownika był oberszter (od XVIII w. zwany już pułkownikiem). W XVII–XVIII w. potocznie "pułkownikami" nazywano zbiorowość dowódców wojskowych i starszych oficerów, niezależnie od rzeczywistego stopnia i funkcji, a wchodzących w skład rady wojennej hetmana czy regimentarza[potrzebne źródło].

Znaczenie współczesne[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w SZ RP oficerowie w stopniu pułkownika pełnią najczęściej służbę na stanowiskach: dowódcy pułku i niektórych brygad, szefów oddziałów sztabów różnych szczebli. Oznaczeniem kodowym stopnia wojskowego w NATO jest OF-5.

W Marynarce Wojennej odpowiada mu stopień komandora. Stopień pułkownika występuje również w Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Biurze Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Odpowiednikiem tego stopnia w Państwowej Straży Pożarnej jest starszy brygadier a w Policji inspektor.

Oznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Oznaczeniem stopnia w Wojsku Polskim są dwie belki i trzy gwiazdki.

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919: na naramiennikach kurtki i płaszcza w odległości 1 cm od wszycia, w poprzek naramiennika, naszyte równolegle prosto w odległości 1,5 cm jeden od drugiego dwa płaskie sznureczki srebrne oksydowane szerokości 5 mm. Na środku naramiennika wzdłuż trzy gwiazdki haftowane oksydowanymi nićmi lub wytłaczane pięciopromienne, o ostrych promieniach[a].

Na wierzchu czapki wzdłuż szwów wierzchu na krzyż od otoka z jednej strony do otoka z drugiej i wzdłuż górnej krawędzi otoka dokoła, naszyty 1 płaski sznurek szerokości 5 mm, srebrny, oksydowany, dookoła otoku naszyte dwa takie same sznurki w odległości 0,5 cm jeden od drugiego. Z przodu pod orzełkiem trzy takież gwiazdki jak na naramiennikach[1].

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku pułkownik nosił trzy gwiazdki umieszczone na środku taśmy otokowej w linii równoległej do krawędzi taśmy; odległość między ramionami gwiazdek wynosiła 2 mm. Na daszku czapki garnizonowej – dwa galony szerokości 6 mm naszyte obok siebie w odstępie 2 mm; zewnętrzny naszyty w odległości 6 mm od krawędzi daszka na całej długości jego łuku. Na beretach i furażerkach – dwa paski na lewej stronie beretu (furażerki) długości 3 cm szerokości 5 mm w odstępie 4 mm, umieszczone pod kątem 45° w stosunku do dolnej krawędzi beretu (furażerki) oraz trzy gwiazdki rozmieszczone w linii prostej nad środkiem paska – prostopadle do jego położenia. Pierwszą gwiazdkę umieszczano w odległości 5 mm od paska do podstawy jej ramion, drugą gwiazdkę i następną – w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego ramion drugiej gwiazdki. Na naramiennikach – dwa paski i trzy gwiazdki. Paski szerokości 6 mm umieszczone były w poprzek naramiennika: pierwszy pasek w odległości 1 cm od wszycia rękawa, drugi – 4 mm od pierwszego. Pierwsza gwiazdka umieszczona była na środku naramiennika, w odległości 1 cm od drugiego paska, a druga w odległości 5 mm od wierzchołka ramienia pierwszej gwiazdki do kąta wklęsłego ramion drugiej gwiazdki; trzecia podobnie jak druga[2].

Stopień pułkownika w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

  • Afganistan: Dagarwal
  • Arabia Saudyjska i inne kraje arabskie: Aqid (عقيد)
  • Armenia: Gndapet (գնդապետ)
  • Austria: Oberst
  • Brazylia: Coronel
  • Bułgaria: Połkownik (Полковник)
  • Chiny: shang xi(上校)
  • Czechy: Plukovník
  • Dania: Oberst
  • Finlandia: Eversti
  • Francja: Colonel
  • Grecja: Syntagmatarkhis (Συνταγματάρχης)
  • Gruzja: Polkovniki (პოლკოვნიკი)
  • Hiszpania: Coronel
  • Holandia: Kolonel
  • Iran: Sarhang (سرهنگ)
  • Izrael: Aluf Mishneh
  • Japonia: Taisa
  • Korea Południowa: Taeryong
  • Korea Północna: Sangjwa
  • Litwa: Pulkininkas
  • Łotwa: Pulkvedis
  • Mongolia: Хурандаа
  • Niemcy: Oberst
  • Norwegia: Oberst
  • Portugalia: Coronel
  • Rosja: Połkownik (Полковник)
  • Serbia: Pukovnik
  • Słowenia: Polkovnik
  • Stany Zjednoczone: Colonel
  • Szwajcaria: Oberst
  • Szwecja: Överste
  • Turcja: Albay
  • Ukraina: Połkownyk (Полковник)
  • Węgry: Ezredes
  • Wietnam: Đại tá
  • Włochy: Colonnello
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło pułkownik w Wikisłowniku

Uwagi

  1. długość promienia od środka — 1 cm

Przypisy

  1. Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. s. 17-18.
  2. Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku. s. 49-55.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. Warszawa: Zakłady Graficzno-Wydawnicze "Książka", 1919.
  • Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego; sygn. Mund. 45/71/III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972.