Puchacz japoński
| Bubo blakistoni | |||
| Seebohm, 1884 | |||
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
puchacz japoński | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
| |||
Puchacz japoński[3], ketupa japońska[4], sowa japońska (Bubo blakistoni) – gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae), zamieszkujący wschodnią Azję. Jest to jeden z największych[5] przedstawicieli rzędu sów. Jest on narażony na wyginięcie głównie ze względu na karczowanie lasów.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Takson ten jako pierwszy opisał Henry Seebohm, nadając mu nazwę Bubo blakistoni. Opis ukazał się w 1884 roku na łamach czasopisma „Ibis”. Holotypem był okaz z Hakodadi na japońskiej wyspie Hokkaido. Wcześniej przedstawicieli tego gatunku identyfikowano jako puchacze zwyczajne (Bubo bubo, syn. Bubo maximus)[6]. Często gatunek ten umieszczany jest w rodzaju Ketupa[7][8][9][10].
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[8] i autorzy HBW[7] wyróżniają 2 podgatunki B. blakistoni:
- B. b. doerriesi Seebohm, 1895 – puchacz mandżurski[3]
- B. b. blakistoni Seebohm, 1884 – puchacz japoński[3]
Proponowany podgatunek piscivorus (północno-wschodnie Chiny) zsynonimizowany z doerriesi, a karafutonis (Sachalin) z podgatunkiem nominatywnym[7].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Poszczególne podgatunki zamieszkują:
- B. b. doerriesi – północno-wschodnie Chiny i Rosyjski Daleki Wschód po granicę z Koreą Północną[7]
- B. b. blakistoni – Sachalin, północna Japonia (Hokkaido) oraz południowe Wyspy Kurylskie[7].
Środowiskiem życia puchaczy japońskich są gęste lasy, zarówno liściaste jak i mieszane[7], z dużymi starymi drzewami (miejscami gniazdowania) w pobliżach jezior, rzek wielokorytowych, strumieni i niezamarzających zimą wybrzeży[11].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]
- Wygląd zewnętrzny
- Duży ptak, praktycznie wielkości puchacza. Upierzenie sute, ciemnobeżowe, pióra na skrzydłach szare z czarnymi i brązowymi paskami na każdym piórze. Tułów pokryty krótkimi, czarnymi paskami. Upierzenie zachodzi na szpony. Charakterystyczne dla rodzaju Bubo „uszy” z piór u tego ptaka są stosunkowo szerokie. Widoczny dymorfizm płciowy w wielkości (samice są o ok. 25% cięższe od samców).
- Dane liczbowe
- Długość ciała: 60–71 cm[7]
- Rozpiętość skrzydeł: 178–190 cm[7]
- Masa ciała: u 3 samców podgatunku nominatywnego 3150–3450 g, u 4 samic tegoż podgatunku: 3360–4600 g; podgatunek doerriesi: samce średnio 3100 g, samice średnio 3250 g[7].
- Pożywienie
- Ptak ten żywi się głównie rybami i innymi słodkowodnymi zwierzętami. Może on też jeść ptaki[7].
- Głos
- Na co dzień puchacz japoński wydaje niskie huu - huuu. W okresie godów, samiec wzywa samicę głośnym huu - huu, huuu - huuuu, na co samica odpowiada: huu[potrzebny przypis].
Status, zagrożenia i ochrona
[edytuj | edytuj kod]IUCN od 2025 roku uznaje puchacza japońskiego za gatunek narażony (VU, Vulnerable); wcześniej, od 1994 roku klasyfikowany był jako gatunek zagrożony (EN, Endangered). Liczebność światowej populacji szacuje się na 900–1700 dorosłych osobników. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy. Zagrożeniem dla puchaczy japońskich jest wycinka lasów nadrzecznych, przekształcanie terenów leśnych w uprawy, rozwój sieci dróg przy brzegach rzek i konstruowanie tam. Szczególnie w Rosji i Japonii na niekorzyść tych sów działa nadmierny połów ryb, zwłaszcza łososiokształtnych. Gatunek ten jest objęty ochroną we wszystkich krajach, w których występuje[2][11].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d D. Lepage, Blakiston's Fish-Owl Bubo blakistoni, [w:] Avibase [online] [dostęp 2025-02-22] (ang.).
- ↑ a b Bubo blakistoni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Strigidae Leach, 1819 - puszczykowate - Owls (wersja: 2025-04-21). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-11-23].
- ↑ P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40, zeszyt specjalny, s. 129, 1999.
- ↑ Krzysztof Jędrzejewski, Niezwykły Świat Zwierząt – Sowy
- ↑ H. Seebohm. Contributions to the Ornithology of Japan. „Ibis”. ser. 5, v. 2, s. 42, 1884. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j Holt, D.W., Berkley, R., Deppe, C., Enríquez Rocha, P., Petersen, J.L., Rangel Salazar, J.L., Segars, K.P., Wood, K.L., Sharpe, C.J. & Marks, J.S.: Blakiston's Eagle-owl (Bubo blakistoni). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
- ↑ Ketupa blakistoni, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2025-02-22] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ a b Species factsheet: Blakiston's Eagle-owl Bubo blakistoni [online], BirdLife International, 2025 [dostęp 2025-11-23].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).