Puffinus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Puffinus[1]
Brisson, 1760[2]
Przedstawiciel rodzaju – burzyk północny (P. puffinus)
Przedstawiciel rodzaju – burzyk północny (P. puffinus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd rurkonose
Rodzina burzykowate
Rodzaj Puffinus
Typ nomenklatoryczny

Puffinus Brisson = Procellaria puffinus Brünnich

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Puffinus – rodzaj ptaka z rodziny burzykowatych (Procellariidae).

Zasięg występowania[edytuj]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące ww wszystkich oceanach świata[10].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała 25–40 cm; masa ciała 82–575 g; rozpiętość skrzydeł 58–93 cm[11][12].

Systematyka[edytuj]

Etymologia[edytuj]

  • Puffinus: angielskie nazwy Puffing (z 1502) lub Puffin (z 1508), początkowo stosowane do tuszy z pisklęcia burzyka, przysmaku angielskiego stołu do końca XVIII wieku. Przez zamieszanie i skojarzenia nazwy te stopniowo zaczęto stosować również na określenie maskonura, stając się nazwą tego gatunku w drugiej połowie XIX wieku, ale w ornitologii zachowano je jako ogólną nazwę dla burzyków[13].
  • Nectris: gr. νηκτρις nēktris – pływak, od νεω neō – pływać[14]. Gatunek typowy: Procellaria puffinus Brünnich.
  • Thyellas: gr. θυελλα thuella – huragan, burza, od θυω thuō – wściekać się[15]. Nowa nazwa dla Puffinus.
  • Rhipornis: gr. ῥιπη rhipē – szybki lot, gwałtowny ruch, od ῥιπτω rhiptō – rzucać się; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – ptak[16]. Nowa nazwa dla Puffinus.
  • Reinholdia: epitet gatunkowy Puffinus reinholdi Mathews, 1912 (obecnie syn. Puffinus gavia J.R. Forster, 1844); Johann Reinhold Forster (1729–1798), niemiecki przyrodnik podczas drugiej wyprawy Cooka[17]. Gatunek typowy: Puffinus reinholdi Mathews = Procellaria gavia J.R. Forster.
  • Alphapuffinus: gr. αλφα alpha – pierwszy; rodzaj Puffinus Brisson, 1760[18]. Gatunek typowy: Puffinus assimilis Gould.
  • Microzalias: gr. μικρος mikros – mały; rodzaj Zalias Heine & Reichenow, 1890[19]. Gatunek typowy: Puffinus nativitatis Streets.
  • Cinathisma: gr. κιναθισμα kinathisma, κιναθισματος kinathismatos – szelest skrzydeł, od κινεω kineō – ruszać[20]. Gatunek typowy: Cinathisma cyanoleuca Hull = Reinholdia reinholdi byroni Mathews = Procellaria gavia J.R. Forster.

Podział systematyczny[edytuj]

Takson ten jest polifiletyczny, dlatego część gatunków (pacifus, bulleri, griseus, tenuirostris, creatopus, carneipes i gravis) jest umieszczona w odrębnym rodzaju Ardenna[21][22]. Do rodzaju należą następujące gatunki[23]:

Przypisy

  1. Puffinus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 6. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 129–130. (fr. • łac.)
  3. H. Kuhl: Beiträge zur Zoologie und vergleichenden Anatomi. Frankfurt am Main: Verlag der Hermannschen Buchhandlung, 1820, s. 146. (niem.)
  4. C.W.L. Gloger. Etwas über einige ornithologische Gattungsbez nennungen. „Notizen aus dem Gebiete der Natur- und Heilkunde”. 16, s. kol. 279, 1827 (niem.). 
  5. G.J. Billberg: Synopsis Faunae Scandinaviae. T. 1. Cz. 2: Aves. Holmiae: Ex officina typogr. Caroli Deleen, 1828, s. Tab. A. (łac.)
  6. G.M. Mathwes. „Austral Avian Record”. 1, s. 107, 1912 (ang.). 
  7. G.M. Mathwes. New genera. „Austral Avian Record”. 2, s. 110, 1913 (ang.). 
  8. G.M. Mathews, T. Iredale. On some Petrels from the North-East Pacific Ocean. „The Ibis”. Tenth Series. 3, s. 597, 1915 (ang.). 
  9. A.F. Basset Hull. Avifauna of New South Wales Island. „Emu”. 15, s. 205, 1916 (ang.). 
  10. F. Gill, D. Donsker (red.): Loons, penguins, petrels (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-10-25].
  11. C. Carboneras: Family Procellariidae (Petrels and Shearwaters). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 254–257. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  12. J. Fjeldså: Species Accounts of New Species. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J.Sargatal, D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. Specjalna: New Species and Global Index. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 190. ISBN 978-84-96553-88-0. (ang.)
  13. Jobling 2016 ↓, s. Puffinus.
  14. Jobling 2016 ↓, s. Nectris.
  15. Jobling 2016 ↓, s. Thyellas.
  16. Jobling 2016 ↓, s. Rhipornis.
  17. Jobling 2016 ↓, s. Reinholdia.
  18. Jobling 2016 ↓, s. Alphapuffinus.
  19. Jobling 2016 ↓, s. Microzalias.
  20. Jobling 2016 ↓, s. Cinathisma.
  21. a b J. Penhallurick, M. Wink. Analysis of the taxonomy and nomenclature of the Procellariiformes based on complete nucleotide sequences of the mitochondrial cytochrom b gene. „Emu”. 104, s. 125-147, 2004 (ang.). 
  22. E.C. Dickinson (red.), J.V. Remsen, Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 9780956861108. (ang.)
  23. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Procellariidae Leach, 1820 - burzykowate - Petrels & Shearwaters (Wersja: 2016-05-15). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-10-25].
  24. a b c d e Jeremy J. Austin, V. Bretagnolle, E. Pasquet. A global molecular phylogeny of the small * Puffinus shearwaters and implications for systematics of the little-audubon's shearwater complex. „The Auk”. 121 (3), s. 847-864, 2004. DOI: 10.1642/0004-8038(2004)121%5B0847:AGMPOT%5D2.0.CO;2 (ang.). 
  25. a b c d e f D. Onley, P. Scofield: Albatrosses, petrels, and shearwaters of the world. New Jersey: Princeton University Press, 2007. ISBN 0691131325. (ang.)
  26. a b c M. Brooke: [Analysis of the taxonomy and nomenclature of the Procellariiformes based on complete nucleotide sequences of the mitochondrial cytochrom b gene Albatrosses and petrels across the World]. Oxford, USA: Oxford University Press, 2004. ISBN 0198501250. (ang.)
  27. G. Sangster, J.M. Collinson, A.J. Helbig, A.G. Knox, D.T. Parkin. Taxonomic recommendations for British birds: third report. „Ibis”. 147, s. 821-826, 2005. DOI: 10.1111/j.1474-919x.2005.00483.x (ang.). 
  28. Storss L. Olson. Stasis and turnover in small shearwaters on Bermuda over the last 400 000 years (Aves: Procellariidae: Puffinus lherminieri group). „Biological Journal of the Linnean Society”. 99 (4), s. 699-707, 2010. DOI: 10.1111/j.1095-8312.2010.01393.x (ang.). 
  29. Ch.G. Sibley, B.L. Monroe, Jr.: Distribution and Taxonomy of Birds of the World. New Haven & Londyn: Yale University Press, 1990. ISBN 9780300049695. Cytat: Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego (Kompletna lista ptaków świata).

Bibliografia[edytuj]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-10-25]. (ang.)