Purchawka norweska
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
purchawka norweska |
| Nazwa systematyczna | |
| Lycoperdon norvegicum Demoulin Norw. Jl Bot. 18(3-4): 166 (1971) | |
Purchawka norweska (Lycoperdon norvegicum Demoulin) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lycoperdon, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go Vincent Demoulin w 1971 r., który wskazał holotyp[1]. Brak synonimów[2]. Polską nazwę nadała Wanda Rudnicka-Jezierska w 1994 r.[3]
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Średnica do 4,5 cm, wysokość do 3 cm, kształt odwrotnie stożkowaty, rzadko odwrotnie gruszkowaty, powierzchnia o barwie od żółtawej do jasnobrązowej. Egzoperydium z dość niskimi, kanciastymi kolcami, które zbiegają się szczytami, a każda taka grupa kolców otoczona jest wieńcem brodawek. Po odpadnięciu po brodawkach tych pozostaje aureola. Endoperydium matowe, kremowe, otwierające się na szczycie. Podglebie komorowate, brązowofioletowe. Jest kolumella[4].
- Cechy mikroskopowe
Bazydiospory z bardzo krótką sterygmą, prawie gładkie, kuliste, o średnicy 3,3–3,9 μm. Włośnia elastyczna, złotobrązowa, ze ściankami o grubości 0,7–1,5 μm, nieco septowana, z licznymi i dużymi jamkami. Nibywłośnia w peryferyjnej części owocnika silnie rozwinięta[4].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Występuje w Ameryce Północnej, Azji i Europie, podano jego stanowisko także na jednej z wysp Oceanu Spokojnego. W Europie znany jest z kilku tylko krajów: Danii, Norwegii, Szwecji, Finlandii, Włoch, Austrii i Polski[5]. W Polsce do 2003 r. jedyne stanowisko podała Wanda Rudnicka-Jezierska w 1994 r. w Legnicy[3], ale w późniejszych latach podano nowe stanowiska[6].
Grzyb naziemny, saprotrof[3]. Występuje w lasach[4]. Vincent Demoulin uważa go za gatunek borealno-kontynentalny[4].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Młode owocniki purchawek dopóki są białe są jadalne, nie mają jednak większych walorów smakowych. Można sporządzić z nich omlet, nadają się do zupy lub do smażenia. Przed przyrządzeniem ich do spożycia należy usunąć skórkę[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2026-03-20] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-03-20] (ang.).
- ↑ a b c Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 686, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d Wanda Rudnicka-Jezierska, Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales), Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991, s. 31, ISBN 83-85444-01-7.
- ↑ Występowanie Lycoperdon norvegicum na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 0256-03-20] (ang.).
- ↑ Lycoperdon norvegicum'(purchawka norweska) [online], grzyby.pl [dostęp 2014-04-07].
- ↑ Lycoperdon pratense Pers. – Meadow Puffball [online] [dostęp 2014-04-07].