Pustułka maskareńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pustułka maskareńska
Falco punctatus[1]
Temminck, 1821
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Plemię Falconini
Rodzaj Falco
Gatunek pustułka maskareńska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Pustułka maskareńska[3] (Falco punctatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny sokołowatych (Falconidae). Występuje endemicznie na wyspie Mauritius w archipelagu Maskarenów. Jest zagrożona wyginięciem.

Charakterystyka
Trochę mniejsza od pustułki, nieznacznie większa od pustułeczki. Samce są nieco mniejsze od samic. Brzuch jasnokremowy w czarne, zwężające się ku dołowi plamki. Nogi żółte z czarnymi pazurami. Spód ogona jasnokremowy w czarne, poprzeczne pasy. Cały wierzch ciała w poprzeczne, grube, czarnobrązowe pasy. Jasne policzki i szary dziób z białą woskówką.
Wymiary[4]
  • długość ciała: 25–29 cm
  • rozpiętość skrzydeł: 49–56 cm
  • masa ciała: samce 123–178 g, samice 173–231 g
Biotop
Lasy. Z powodu ich niszczenia gatunek jest zagrożony.
Pożywienie
Gekony, ważki, cykady, świerszczowate i małe ptaki.
Zachowanie[5]
Żyją samotnie. 89% piskląt znajdowanych jest ponad 5 km od gniazda, w którym się wykluły.
Lęgi[6]
Lęgnie się głównie w listopadzie i grudniu. Jest monogamiczna. Gniazdo umieszcza na drzewie. Składa 4–5 jaj, których inkubacja trwa 28–35 dni. Młode pozostają w gnieździe przez ok. 35 dni.
Status, zagrożenia i ochrona
W 1974 roku liczebność pustułki maskareńskiej spadła do zaledwie 4 osobników – była najrzadszym ptakiem świata. Przyczyniło się do tego wylesianie wyspy, stosowanie pestycydów oraz drapieżnictwo ze strony introdukowanych ssaków. W 1973 roku zainicjowany został program rozmnażania tych ptaków w niewoli. W szczytowym okresie pod koniec lat 90. udało się zwiększyć liczebność populacji do 350–500 osobników (szacunki mówiące o wyższej liczbie, nawet o 1000 osobników, uważa się obecnie za przesadzone). Obecnie (2013) populacja liczy 170–200 dorosłych osobników[2]. Jest to wystarczająca liczba, by uznać pustułkę maskareńską za uratowaną. Nadal jest najrzadszym sokołem na Ziemi.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2014 roku uznaje pustułkę maskareńską za gatunek zagrożony (EN – endangered), gdyż jej populacja ponownie zaczęła spadać; wcześniej – od 2000 roku miała ona status gatunku narażonego (VU – vulnerable), a od roku 1994 – gatunku zagrożonego (EN)[2].
W podobnej sytuacji znalazła się także w latach 90. XX w. synogarlica rdzawosterna – żyło wtedy tylko 10 osobników.
Filatelistyka
Poczta na Mauritiusie wydała 5 znaczków z wizerunkiem tego ptaka[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Falco punctatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Falco punctatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Falconinae Leach, 1820 - sokoły (wersja: 2019-04-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-02-08].
  4. Kemp, A.C., de Juana, E., Sharpe, C.J., Boesman, P. & Marks, J.S.: Mauritius Kestrel (Falco punctatus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2015. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-29)].
  5. a b T. Mizera. Sokoły Falconinae na znaczkach pocztowych. „Stud. Mater. Ośr. Kult. Leśn.”. 6, s. 19–26, 2007. 
  6. Falco punctatus Mauritius kestrel (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. [dostęp 2020-02-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Encyklopedia Ptaki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15733-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]