Quinarian system

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Quinarian system – metoda klasyfikacji zwierząt z krótkim okresem popularności w połowie XIX wieku, szczególnie powszechna wśród brytyjskich przyrodników. W większości rozwinięta przez entomologa Williamsa MacLeaya w 1819[1]. System ten był następnie promowany w pracach Nicholasa Aylwarda Vigorsa, Williama Swainsona i Johanna Jakoba Kaupa. Prace Swainsona poświęcone ornitologii zwróciły uwagę szerszej publiki na to zagadnienie. Ta metoda klasyfikacji miała swoich przeciwników jeszcze przed publikacją O powstawaniu gatunków Darwina (1859), które utorowało drogę dla drzew filogenetycznych[2].

Metoda klasyfikacji[edytuj | edytuj kod]

Powiązania różnych grup ptaków ze sobą wg Swainsona

Quinarianism zyskał swoją nazwę dzięki kładzeniu nacisku na liczbę 5: według tego systemu każdy takson miał dzielić się na pięć podgrup, a jeśli znano ich mniej, to według zwolenników systemu, pozostałe czekały na odkrycie[2].

Klasyfikacja ptaków autorstwa Vigorsa. Brakujące pozycje reprezentowały według autora nieodkryte jeszcze taksony

Prawdopodobnie wynikło to z przypadkowych obserwacji dotyczących różnych grup, a później zostało podniesione do rangi zasady przez zwolenników systemu. Pomysłodawca tego systemu miał dostęp do dużych zbiorów entomologicznych ojca – Alexandra Macleay’a, sekretarza Towarzystwa Linneuszowskiego. Swoją pierwszą pracę poświęcił rodzajowi Scarabaeus w ujęciu Linneusza, w obrębie którego zauważył pewne skomplikowane zależności. Wnioski z badania nad rodzajem rozciągnął na inne taksony, tworząc quinarian system[3]. Później quinarian system stał się o wiele bardziej wymyślny. Zaproponowano, by każdą z pięciu grup reprezentować jako okrąg, zaś te znajdujące się bliżej siebie miały być ze sobą bliżej spokrewnione. Zazwyczaj w takim układzie grupy uznane za najbardziej rozwinięte znajdowały się u góry. Każde koło stykało się lub nakładało z innym; takie nakładanie się istniejące także w naturze nazywano stycznością.

Układ różnych grup insektów według Swainsona oraz ich analogie do kręgowców

Innym aspektem tego systemu było wyodrębnianie analogii wśród różnych grup (Swainson, 1835)[4]:

Quote-alpha.png
Powinniśmy uznać to za naturalny system, który dąży do wyjaśnienia różnorodnych relacji, jaki pewne obiekty mają z innymi, nie poprzez proste więzi, idąc jeden za drugim jak ogniwa bezkresnego łańcucha, ale poprzez odleglejsze związki [analogie], za pomocą których reprezentują inne obiekty, zupełnie od nich odmienne w swej strukturze i organizacji[5].

Quinarianism nie był popularny poza Wielką Brytanią (znaleźli się jednak zwolennicy w Kanadzie, np. William Hincks[6]); wyszedł z użycia do lat 40. XX wieku, kiedy bardziej zawiłe „mapy” tworzyli Hugh Edwin Strickland i Alfred Russel Wallace. Strickland i inni autorzy odrzucili używanie „analogii” w tworzeniu systemu naturalnego klasyfikacji organizmów[7]. Główna argumentacja Stricklanda przeciwko quinarian system pochodziła z jego doświadczenia jako geologa. Część aspektów budowy zwierząt miała być odzwierciedleniem panujących aktualnie warunków środowiska, stąd ze względu na nieciągły charakter warunków klimatycznych i geologicznych na ziemi odzwierciedlające je cechy zwierząt również nie mogły być ciągłe[3]. Quinarian system został w końcu odrzucony na rzecz rzeczywiście naturalnych systemów, głównie tych opartych na pokrewieństwie ewolucyjnym[2][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Macleay, WS: Horae entomologicae: or, Essays on the annulose animals. T. 1. Londyn: S. Bagster, 1819.
  2. a b c Diagrammatic classifications of birds, 1819–1901: views of the natural system in 19th-century British ornithology. W: O’Hara, Robert J.: Acta XIX Congressus Internationalis Ornithologici. Ottawa: National Museum of Natural Sciences, 1988, s. 2746–2759.
  3. a b Novick A.. On the Origins of the Quinarian System of Classification. „Journal of the History of Biology”. 49 (1), s. 95-133, 2016. 
  4. O’Hara, Robert J.. Representations of the natural system in the nineteenth century. „Biology and Philosophy”. 6 (2), s. 255–274, 1991. DOI: 10.1007/bf02426840. 
  5. Swainson, W.. A treatise on the geography and classification of animals. , 1835. Longman, Londyn. 
  6. Coggon, Jennifer. Quinarianism after Darwin’s Origin: The Circular System of William Hincks. „Journal of the History of Biology”. 35, s. 5–42, 2002. DOI: 10.1023/a:1014582710287. 
  7. Strickland, H.E.. On the true method of discovering the natural system in zoology and botany. „Annals and Magazine of Natural History”. 6, s. 184–194, 1841. DOI: 10.1080/03745484009443283. 
  8. Panchen, Alec L.: Classification, Evolution, and the Nature of Biology. Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-31578-6.