Różynka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Różynka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Świątki
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0489774
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Różynka
Różynka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Różynka
Różynka
Ziemia53°54′28″N 20°19′38″E/53,907778 20,327222

Różynka (niem. Rosengarth) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Świątki. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś położona w okolicy, charakteryzującej się różnorodnością form terenu i roślinność (tereny leśne Leśnictwa Różanka), które częściowo objęte są strefami ochrony. Szczególne walory podkreślają liczne gatunki roślin i zwierząt. Występują tu stanowiska orła bielika, bociana czarnego, żurawi, łabędzi, kaczek. Część południową porastają bory bagienne i torfowiska wysokie ze stanowiskami rosiczki i żurawiny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś założona była przez wójta krajowego Brunona Lutra. Lokację potwierdził w 1359 r. biskup warmiński Jan Stryprock. Podwaliny pierwszego kościoła powstały prawdopodobnie w XIV w., niestety ten fakt nie został potwierdzony żadnym dokumentem. Wieś została zniszczona podczas wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Późnogotycki kościół w Różynce.

Kościół pod wezwaniem św. Mateusza Apostoła powstał w 1604 r., natomiast konsekrował go 26 listopada 1606 r. biskup Szymon Rudnicki. Wieża kościelna pochodzi z XVIII w., a obecny dach wykonano po 1935 r., po spaleniu poprzedniego. W 1912 dobudowano do kościoła nowe prezbiterium z zakrystią oraz kruchtą.

Największym zabytkowym obiektem znajdującym się w Różynce jest późnogotycki kościół, murowany, orientowany, na rzucie prostokąta, z wydzielonym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium dobudowanym wtórnie. Szczyt wschodni uskokowo-sterczynowy z blendami, analogiczny szczyt zachodni przesłonięty wieżą. Wieża na rzucie kwadratu, drewniana, konstrukcji słupowej, szalowana. Remont kapitalny w 2014 roku ze środków MKiDN. Wyposażenie kościoła nie jest skromne, większość malowideł (ściennych i sufitu) pochodzi z XIX w. Ciekawym elementem jest stary cmentarz z licznymi grobami, w większości niemieckimi, z ciekawą roślinnością wysoką (głównie gatunki buka, dębu, lipy czy klonu) oraz liczne kapliczki przydrożne, drewniane i żeliwne krzyże. Zabytki: 1. Ołtarz główny, późnoklasycystyczny C. Biereichela z 1 poł.XIXw (ok.1830), rzeźby św. Jana Ewangelisty i św. Łukasza oraz obrazy Koronacja NMP i obraz św. Mateusza - późny barok. 2. Tabernakulum barokowe. 3. Ołtarz boczny płn. - barokowy z 1685 roku - rzeźby: św. Jakub Starszy i Jan Ewangelista, Michał Archanioł, obraz Zwiastowanie. 4. Ołtarz boczny płd. barokowy z 1715 roku - rzeźby: św. Mikołaj z Bari bp, św. Józef, obrazy św. Rocha i św. Antoniego. 5. Ambona, późny klasycyzm C. Biereichela z 1 poł.XIXw (ok.1830). 6. Krucyfiksy 1 poł XVIw, późny gotyk 1 poł. XVIIw, rokoko XVIIIw, barok XVIIIw, ok. 1700 rok. 7. Droga Krzyżowa neogotyk. 8. Obraz Matka Boska ze św. Katarzyną i św. Antonim, manierystyczny, warmiński, renesansowy (po częściowej renowacji), 1 poł. XVIIw. 9. Świeczniki cynowe połowa XVIIIw. 10. Anioły procesyjne, świeczniki, XVIIIw i 1830 rok. 11. Kropielnice kamienne, średniowieczne. 12. Kielich 1898 rok. 13. Monstrancja, 1746 rok. 14. Łódka na kadzidło, barok.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1656 r. na osiemdziesięciu włókach gospodarzyło ośmiu chłopów i dwóch sołtysów. W 1783 r. wieś liczyła 66 dymów. W 1818 r. zamieszkiwały ją 336 osoby, w 1939 – 766, a w 1998 – 262. Obecnie liczba mieszkańców nadal spada.

Bibliografia i źródła[edytuj | edytuj kod]


A. Boetticher IV
G. Dehio, E. Gall
KZS-ISPAN