Różyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Różyny
wieś
Ilustracja
Dom podcieniowy w Różynach
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat gdański
Gmina Pszczółki
Liczba ludności (2011) 1103[1]
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-031
Tablice rejestracyjne GDA
SIMC 0170268
Położenie na mapie gminy Pszczółki
Mapa konturowa gminy Pszczółki, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Różyny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Różyny”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Różyny”
Położenie na mapie powiatu gdańskiego
Mapa konturowa powiatu gdańskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Różyny”
Ziemia54°12′13″N 18°39′53″E/54,203611 18,664722
Strona internetowa

Różyny (niem. Rosenberg) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pszczółki przy drodze krajowej nr 91 i na trasie linii kolejowej GdańskTczewBydgoszcz.

Transport publiczny jest obsługiwany przez Przewozy Regionalne (przystanek kolejowy Różyny) oraz linie autobusowe 3/803 (Gdańsk – Pszczółki) i 50 (Gdańsk – Tczew).

W latach 1945–1998 miejscowość należała do województwa gdańskiego. Siedziba klubu sportowego GLKS Różyny.

Miejscowość posługuje się swoim herbem, przedstawiającym w tarczy dzielonej w pas, w polu górnym niebieskim: 3 złote księżyce, w polu dolnym srebrnym: 3 czerwone róże.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Różynach pochodzą z 1342 roku. Wieś została lokowana w 1347 na prawie chełmińskim. Aktu lokacji dokonał wielki mistrz krzyżacki Henryk Dusemer. Do 1454 była to własność krzyżacka wójtostwa tczewskiego, a następnie do 1773 Korony Polskiej. W latach 1773–1918 Różyny podlegały administracji zaboru pruskiego, w 1919 znalazły się na terenie Wolnego Miasta Gdańska, a 1 września 1939 wraz z nim zostały włączone do III Rzeszy. Wiosną 1945 roku Różyny po 172 latach znalazły się ponownie w Polsce.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków NID[2] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół filialny pw. św. Wawrzyńca z poł. XVIII w., nr rej.: 221 z 6.08.1962
  • dom mieszkalny nr 14-16 z 1905, nr rej.: 1100/92 z 6.03.1992
  • murowano-szachulcowy dom podcieniowy nr 17 (d. 32) z XVIII w., nr rej.: 21 z 29.01.1949.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Wawrzyńca

Pierwszy kościół w Różynach powstał dzięki oliwskim cystersom już w połowie XIV wieku; wtedy też powstała miejscowa parafia. W latach 1580-1596 kościół znajdował się w rękach protestantów, natomiast w 1614 stał się filialnym kościołem parafii katolickiej w Łęgowie, którym pozostawał aż do 1986 r.

Obecny kościół pw. Świętego Wawrzyńca z 1746 zbudowany został z inicjatywy opata oliwskiego Iwo Rowedera na fundamentach gotyckich w miejscu zrujnowanego kościoła drewnianego. Jest to budowla jednonawowa, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, które przykrywa drewniany strop z ażurowymi wspornikami pod belkami. Zachowało się barokowe wyposażenie wnętrza, w tym: obraz Ukrzyżowania w ołtarzu głównym, rokokowa chrzcielnica, ambona, dwa ołtarze pochodzące prawdopodobnie z katedry oliwskiej – ołtarz boczny św. Bernarda z 1720 i ołtarz szafkowy z 1800, srebrny relikwiarz z relikwiami św. Wawrzyńca z XVIII wieku oraz jedyne zachowane organy znanego oliwskiego organmistrza Friedricha Rudolfa Dalitza z 1787 roku[3][4]. W ołtarzu przy południowej ścianie znajduje się obraz przedstawiający opactwo oliwskie ze św. Bernardem z datą 1746, fundacji Iwo Rowedera. W murze kościelnym zachowała się kula armatnia z czasów kampanii napoleońskiej 1807 r. Obecnie parafia należy do dekanatu Pruszcz Gdański w archidiecezji gdańskiej.

Na terenie przykościelnym w 2020 roku objęto ochroną jako pomniki przyrody dwa drzewa z gatunku kasztanowiec zwyczajny. Pierwszy "Laurencjusz" o obwodzie 316 cm, drugi "Wawrzyniec" o obwodzie 325 cm[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Różyny w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2019-11-04] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2020-09-30. s. 35. [dostęp 2017-01-22].
  3. Dziennik Bałtycki, dodatek Alfabet Powiatu Gdańskiego, 29.02.2012
  4. Cysterski Trakt Rowerowy. [dostęp 2014-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-13)].
  5. Uchwała nr XXVII/164/20 Rady Gminy Pszczółki z dnia 27 sierpnia 2020 roku. [dostęp 24-10-2020].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]