RMS Empress of Britain (1930)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
RMS Empress of Britain

Ns22046 Empress of Britain.jpg
RMS Empress of Britain w 1931 roku

Służba British Red Ensign
Bandera brytyjska
Właściciel: Canadian Pacific Steamship Company Canadian Pacific house flag.svg
Zamówiony: 1927
Położenie stępki: John Brown & Company
Dnia: 28 listopada 1928
Wodowanie: Clydebank, Szkocja
Dnia: 8 czerwca 1930
Chrzest statku: 11 czerwca 1930
 przez Edwarda VIII
Podróż dziewicza: 27 maja 1931
Aktualny status statku: zatonął 28 października 1940 roku po zbombardowaniu i ataku torpedowym
Podstawowe dane techniczne
Pojemność rejestrowa brutto: 42,348 BRT
Długość: 231,8 m (760,6 stóp angielskich)
Szerokość: 29,7 m (97,6 stóp angielskich)
Zanurzenie: 9,7 m (32 stopy angielskie)
Moc silnika: 62500 KM
Napęd: 4 turbiny parowe
Prędkość: 25,5 węzłów
Liczba pasażerów i załogi: 1,195 pasażerów
714 oficerów i członków załogi
RMS Empress of Britain w 1937 roku

RMS[1] Empress of Britain – kanadyjski liniowiec pasażerski Canadian Pacific Steamship Company zbudowany w 1931 roku przez szkocką stocznię John Brown & Company w Clydebank, obsługujący linię SouthamptonQuébec. Podczas II wojny światowej statek został wcielony jako transportowiec do brytyjskiej marynarki handlowej, zatopiony 28 października 1940 roku przez niemiecki okręt podwodny, po uszkodzeniu w ataku lotniczym.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Statek „Empress of Britain” został zamówiony przez kanadyjskiego armatora Canadian Pacific Steamship Company dla zastąpienia poprzedniego, znacznie mniejszego statku o tej nazwie (przemianowanego w 1924 na „Montroyal”), na trasie transatlantyckiej do Wielkiej Brytanii[2]. Stępkę pod budowę położono 28 listopada 1928 roku w szkockiej stoczni John Brown & Company w Clydebank. Kadłub wodowano 11 czerwca 1930 roku, z udziałem księcia Walii, a uroczystość była po raz pierwszy transmitowana przez radio do Kanady i USA[2]. Wbrew panującym trendom konstrukcyjnych późnych lat 20. statek zachował staroświecki wygląd z trzema charakterystycznymi wysokimi kominami, i wystrój wewnętrzny w konserwatywnym stylu staroangielskim. Na skutek rozwiązań konstrukcyjnych, okazał się jednak najbardziej ekonomicznym w eksploatacji z ówczesnych dużych liniowców[2]. Mógł pomieścić 465 pasażerów w I klasie, 260 w klasie turystycznej i 470 w III klasie[2]. Używany był przez większość roku na trasie z Southampton do Quebecu, a w zimie, gdy Rzeka Świętego Wawrzyńca zamarzała, eksploatowany był zgodnie z projektem jako luksusowy wycieczkowiec dla 700 pasażerów I klasy[2]. Był on najszybszym liniowcem na tej trasie, z przeciętną prędkością 24 węzły[2]. Dla rejsów wycieczkowych, w których prędkość nie była istotna, demontowane były dla zwiększenia ekonomiki dwie zewnętrzne śruby napędowe[2]. Był on pierwszym statkiem zaprojektowanym specjalnie z myślą o używaniu jako luksusowy wycieczkowiec, m.in. szerokość jego kadłuba umożliwiała przechodzenie przez Kanał Panamski[2].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

W dziewiczy rejs do Kanady statek wyruszył 27 maja 1931 roku, do końca roku odbył jeszcze 8 rejsów. Przed końcem 1931 roku wyruszył z Nowego Jorku w pierwszy rejs wycieczkowy na wschód, dookoła świata, przez m.in. Morze Śródziemne, Indie, Chiny, Japonię, Hawaje i Karaiby[2]. Jego eksploatacja jako liniowca jednak nie była rentowna, m.in. z powodu większej popularności linii transatlantyckiej z Nowego Jorku[3]. W czerwcu 1939 statkiem podróżował z Halifaxu do St. John's król Jerzy VI Windsor, w ramach jego podróży po Kanadzie[2].

Po wybuchu II wojny światowej, 25 listopada 1939 roku statek został zarekwirowany przez Admiralicję brytyjską i przystosowany do roli transportowca wojennego[3]. Otrzymał uzbrojenie w postaci armaty 152 mm i działa przeciwlotniczego 76 mm na rufie, oraz 4 karabinów maszynowych Lewis[3]. 10 grudnia 1939 r. po raz pierwszy w tej roli wyruszył z 1303 żołnierzami kanadyjskimi z Halifaxu do Wielkiej Brytanii, w konwoju TC-1[3]. Od 30 stycznia do 7 lutego brał udział w konwoju TC-3, po czym został skierowany do Wellington w Nowej Zelandii, skąd w dniach 2 maja − 16 czerwca 1940 r. przetransportował ponad 2000 żołnierzy do Wielkiej Brytanii w składzie konwoju US-3, składającego się z innych dużych liniowców[3]. Między 6 sierpnia a połową września „Empress of Britain” brał udział w konwoju WS-2 do Suezu, a następnie SW-1 do Durbanu, skąd samotnie popłynął do Kapsztadu[3].

Zatopienie[edytuj | edytuj kod]

12 października 1940 r. statek opuścił Kapsztad, płynąc samotnie do Wielkiej Brytanii, zabierając 419-osobową załogę i tylko 224 pasażerów − w większości cywili, w tym kobiety i dzieci. Oprócz tego zabierał ładunek, m.in. 300 ton cukru[3]. Kapitanem był wówczas Charles H. Sapsworth[3]. 26 października 1940 roku o 9.30 czasu lokalnego, 50 mil na północny-zachód od zatoki Donegal w Irlandii, płynący na Wyspy Brytyjskie liniowiec został zbombardowany przez niemiecki samolot Focke-Wulf Fw 200, należący do dywizjonu II./KG40. Pilotem był por. Bernhard Jope, którego był to pierwszy lot bojowy nad Atlantykiem[3]. Trafiona dwoma 250-kilogramowymi bombami i paląca się jednostka została opuszczona przez załogę i pasażerów – zginęło tylko 25 członków załogi (dwóch dalszych zmarło z ran) i 20 pasażerów[4]. Rozbitkowie zostali uratowani przez dwa niszczyciele, odłączone od konwoju płynącego z Gibraltaru, które dotarły na miejsce ok. godz. 16 – brytyjski HMS „Echo” i polski ORP „Burza”, który przejął 254 rozbitków[4]. Przypłynęły też w dalszej kolejności trzy trawlery uzbrojone („Drangey”, „Cape Agona”, „Paynter”) oraz dwa starsze niszczyciele HMS „Broke” i „Sardonyx” z Londonderry, po czym niszczyciele z rozbitkami odeszły do Greenock[4]. Ponieważ płonący statek nie tonął, rano 27 października rozpoczęto jego holowanie do Wielkiej Brytanii przez holowniki „Marauder” i „Thames”[4]. Mimo osłony dwóch niszczycieli, o 2.05 w nocy 28 października, celna torpeda wystrzelona z prześladującego zespół U-Boota U-32 zatopiła statek[5] w ciągu niespełna 4 minut z 45 członkami załogi.

"Empress of Britain" był największym statkiem storpedowanym podczas wojny.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

RMS Empress of Britain - schemat boczny
  • długość: 231,8 m
  • szerokość: 29,7 m
  • zanurzenie: 9,7 m
  • pojemność: 42 348 BRT
  • 1195 miejsc pasażerskich
  • 714 osób załogi
  • napęd parowy o mocy 62.500 KM
  • maksymalna prędkość eksploatacyjna: 26 węzłów
  • 4 śruby

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (RMS – ang. Royal Mail Steamer lub Royal Mail Ship)
  2. a b c d e f g h i j Holicki 2010 ↓, s. 44.
  3. a b c d e f g h i Holicki 2010 ↓, s. 45.
  4. a b c d Holicki 2010 ↓, s. 47.
  5. Holicki 2010 ↓, s. 49.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Holicki. Zdarzyło się 70 lat temu (10). Dwaj panowie J. i „Cesarzowa”. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 10/2010. XV (106), październik 2010. ISSN 1426-529X.