RMS Laconia (1921)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
RMS Laconia
Ilustracja
Bandera  Wielka Brytania
Port macierzysty Liverpool
Armator Cunard Line
Dane podstawowe
Typ statek pasażerski
Historia
Stocznia Swan Hunter & Wigham Richardson
Data wodowania 9 kwietnia 1921
Data zatonięcia 12 września 1942
Dane techniczne
Liczba członków załogi 410
Liczba pasażerów 2180
Długość całkowita (L) 190 m
Szerokość (B) 22,3 m
Zanurzenie (D) 10 m
Pojemność brutto 19 680 RT
Napęd mechaniczny
Silnik turbiny parowe, 13 500 KM
Liczba śrub napędowych 2
Prędkość maks. 16 w

RMS Laconiabrytyjski oceaniczny statek pasażerski, należący do przedsiębiorstwa żeglugowego Cunard Line. Podczas II wojny światowej służył jako krążownik pomocniczy HMS Laconia, następnie transportowiec wojska, zatopiony przez U-Boota 12 września 1942.

Służba[edytuj]

Statek zbudowano w stoczni Swan Hunter & Wigham Richardson w Wallsend z przeznaczeniem na linię nowojorską, jako następcę statku "Laconia" zatopionego podczas I wojny światowej. Należał do serii pięciu statków, nazwanych od historycznych krain ("Scythia", "Franconia", "Carinthia", "Samaria"; nazwa "Laconia" oznaczała Lakonię). Statek miał pojemność 19 860 BRT i mógł zabrać 340 pasażerów w klasie I, 340 w klasie II i 1500 w klasie III[1].

"Laconia" została zwodowana 9 kwietnia 1921 roku (numer budowy 1125), a budowę ukończono w styczniu 1922. W swój pierwszy rejs wyruszyła 25 maja 1922 roku na trasie z Southampton do Nowego Jorku. Głównie pływała do Nowego Jorku z macierzystego portu Liverpoolu, a w 1923 roku – z Hamburga[1].

Wkrótce po wybuchu II wojny światowej, 5 września 1939 statek został zarekwirowany przez brytyjską Admiralicję i przekształcony w krążownik pomocniczy HMS "Laconia" (znak taktyczny F42). Przebudowa w Portsmouth trwała cztery i pół miesiąca, okręt otrzymał uzbrojenie składające się z ośmiu pojedynczych armat kalibru 152 mm Mk VII i dwóch armat przeciwlotniczych kalibru 76 mm (w późniejszym czasie został przezbrojony). Zapas paliwa wynosił 1895 ts[1]. Służył następnie do eskorty konwojów atlantyckich, głównie między Halifaksem a Wielką Brytanią, w składzie sił Halifax Escort Force, od czerwca 1940 do kwietnia 1941 – Bermuda and Halifax Escort Force, a od maja do września 1941 – North Atlantic Escort Force[1].

Zatopienie Laconii[edytuj]

 Osobny artykuł: Incydent Laconii.

W październiku 1941 roku "Laconia" zakończyła służbę w charakterze krążownika pomocniczego i została zaadaptowana do funkcji transportowca wojska, w czarterze Ministerstwa Transportu Wojennego. Jej uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 120 mm, sześć dział przeciwlotniczych kalibru 76 mm[1], oraz dodatkowo sześciolufową baterię pom-pomów, cztery pojedyncze armaty Bofors 40 mm oraz dwie baterie wyrzutni 2-calowych rakiet przeciwlotniczych typu Unrotated Projectiles. 1 września 1942 roku statek wypłynął samotnie z Kapsztadu, w rejsie z Suezu do Wielkiej Brytanii, wokół Afryki, z 2725 osobami na pokładzie (w tym 1793 włoskich jeńców, 286 żołnierzy brytyjskich, 103 żołnierzy polskich strzegącymi jeńców oraz 80 cywilów[a][2]. Dowódcą był kpt. mar. Rudolf Sharp. 12 września, znajdując się około 900 mil morskich na południe od Freetown, statek został trafiony dwiema torpedami przez niemiecki okręt podwodny U-156 i zatonął w rejonie pozycji 5°05′S 11°38′W/-5,083333 -11,633333[1].

Na skutek korespondencji radiowej z "Laconii" i zorientowania się w ilości i narodowości większości rozbitków przez U-156, z inicjatywy jego dowódcy Wernera Hartensteina niemieckie dowództwo U-Bootów podjęło szeroko zakrojoną akcję ratowniczą polecając znajdującym się w pobliżu okrętom U-156, U-506, U-507 i włoskiemu "Comandante Cappellini" ratowanie rozbitków[3]. Z powodu ograniczonej ilości miejsca na okrętach, brano pod uwagę holowanie szalup do brzegu francuskiego Wybrzeża Kości Słoniowej przez wynurzone okręty. Zaalarmowano także marynarkę francuskiego rządu Vichy, stacjonującą w Afryce. U-156 jako pierwszy podjął w nocy ratowanie rozbitków, biorąc ich na pokład 193, a następnie ubezpieczając szalupy. Podał też otwartym tekstem swoją sytuację przez radio, w celu uprzedzenia aliantów. U-506 i U-507 przybyły w nocy 14/15 września i również brały udział w holowaniu łodzi. Rankiem 16 września, mimo wywieszenia flagi Czerwonego Krzyża, U-156 został obrzucony bombami przez amerykański samolot B-24 Liberator, który spowodował niewielkie uszkodzenia[3].

U-156 i U-506 podczas akcji ratowniczej

16 września w nocy dowództwo niemieckie nakazało przerwać operację, mimo to uczestniczące już w niej U-Booty kontynuowały ją. W końcu 17 września rozbitków przejęły francuskie okręty "Annamite" i "Gloire"[3]. Konsekwencją akcji było wydanie przez dowódcę U-Bootów, admirała Dönitza wieczorem 17 września rozkazu zabraniającego załogom niemieckich okrętów podwodnych ratowania rozbitków ze storpedowanych statków nieprzyjaciela, jako sprzeciwiającego się elementarnej konieczności wojennej niszczenia statków i załóg (tzw. rozkaz Laconia-Befehl)[3]. Z całej załogi "Laconii" udało się uratować niewiele ponad 1000 rozbitków.

Uwagi

  1. W źródłach można spotkać różne, niewiele różniące się od siebie liczby dotyczące ilości osób na pokładzie "Laconii", książka Grossmitha jako jedyna podaje dokładną listę pasażerów, załogi oraz polskich żołnierzy.

Przypisy

  1. a b c d e f J. Jarosz, Brytyjskie..., s. 46-47
  2. F. Grossmith, The Sinking..., s. 21
  3. a b c d The U-Boat War in The Atlantic. Volume II. January 1942 - May 1943, London: HMSO, 1989, ISBN 0-11-772603-6, s.41-42 (rozdział 234)

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Jarosz, Brytyjskie krążowniki pomocnicze II wojny światowej w: Morza, Statki i Okręty nr 6/2005
  • R.M.S. Laconia 1921 (ang.). The Cunarders. [dostęp 2010-03-31].
  • Clay Blair: The Laconia Affair (ang.). Werner Hartenstein and the Laconia Incident. [dostęp 2010-03-31].
  • Frederick Grossmith: The Sinking of the "Laconia": A Tragedy in the Battle of the Atlantic. Paul Watkins Publishing. ISBN 1-871615-68-2.