Rab szake

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rab szake (akad. rab šāqê, sum. gal.kaš.lul)[1] – jedna z najważniejszych godności urzędniczych w starożytnej Asyrii, której nazwa tłumaczona jest zazwyczaj jako „wielki podczaszy”[2] lub „naczelny podczaszy”[3]. Biblijny rabsak z 2 Księgi Królewskiej (2 Krl 18:17–37)[4] i Księgi Izajasza (Iz 36:1–22)[5].

Rab szake w Asyrii[edytuj]

Osoba nosząca tytuł rab szake pochodziła najczęściej z najbliższego otoczenia władcy. Odpowiedzialna była za napoje przygotowywane dla króla i jako taka odznaczać się musiała całkowitą lojalnością. Pełniący urząd wielkiego podczaszego należał do najwyższych urzędników dworskich i brał udział w podejmowaniu najważniejszych decyzji na szczeblu państwowym. Wzorem innych urzędników asyryjskich mógł łączyć swój urząd ze stanowiskiem gubernatora jednej z nadgranicznych prowincji[2]. W trakcie działań wojennych pełnił czasem w zastępstwie króla funkcję głównodowodzącego armii asyryjskiej[6]. Jak każdy urzędnik z najbliższego otoczenia króla wielki podczaszy pobierał wynagrodzenie w postaci ubrań i kruszców. Z zachowanej listy dostaw dla urzędników królewskich za panowania Sargonidów wiadomo, iż należały mu się 4 miny srebra i 3 sztuki odzieży wysokiej jakości. Pod względem wysokości wynagrodzenia plasowało go to na czwartym miejscu po głównodowodzącym wojsk, pierwszym ministrze i ministrze domu królewskiego[7].

W asyryjskich listach i kronikach eponimów wielki podczaszy wymieniany jest z reguły po królu i naczelnym dowódcy wojsk (turtānu), po lub przed heroldem pałacu (nāgir ekalli) i przed intendentem pałacu (abarakku)[8].

Z imion znani są następujący rab szake:

Rab szake w Biblii[edytuj]

W dwóch miejscach w Biblii (2 Księga Królewska 18:17–37 i Księga Izajasza 36:1–22) został wymieniony nieznany z imienia rab szake (biblijny rabsak, rabszak, rabszake) asyryjskiego króla Sennacheryba (704–681 p.n.e.). Według przekazu biblijnego wysłany on został, wraz z dwoma innymi dostojnikami (turtanu i rab sza reszi) do Ezechiasza, króla Judy, z misją przekonania go do poddania Jerozolimy. Słynna jest jego szydercza mowa wygłoszona do wysłanników Ezechiasza i ludu jerozolimskiego, w której wzywa on ich do podporządkowania się Asyrii.

W Kodeksie Leningradzkim, Septuagincie i Wulgacie tytuł rab szake (hebrajskie רַב־שָׁקֵה w Kodeksie Leningradzkim[17], greckie Ραψάκης w Septuagincie[18], łacińskie Rabsaces w Wulgacie[19]) uznany został za imię asyryjskiego wysłannika, ale w komentarzach i leksykonach biblijnych znaleźć można często informację, że chodzi tu w rzeczywistości o urząd „naczelnego podczaszego”[20][21][5]. W polskich przekładach Biblii tytuł ten czasem występuje jako imię własne, a czasem jako – tłumaczona lub nie – nazwa urzędu:

polskie przekłady Biblii miejsce w Biblii
2 Księga Królewska
(2 Krl 18:17)[22]
Księga Izajasza
(Iz 36:2)[23]
Biblia gdańska „Rabsaces” „Rabsaces”
Biblia poznańska „wielki podczaszy” „Rab-Szaq”
Biblia warszawsko-praska „rabsak” „rabsak”
Biblia Tysiąclecia „rabsak” „rabsak”
Biblia warszawska „Rabszake” „Rabszake”
Przekład Nowego Świata „rabszak” „rabszak”

W niektórych starszych pracach z zakresu historii starożytnego Bliskiego Wschodu słowo rabsak używane jest zamiennie ze słowem rab szake[6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. hasło šāqû, The Assyrian Dictionary, tom 17 (Š/2), The Oriental Institute, Chicago 1992, s. 30.
  2. a b Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, s. 187.
  3. Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, s. 65.
  4. Biblia Tysiąclecia, 2 Krl 18:17-37
  5. a b Biblia Tysiąclecia, Iz 36:1-22 (uwaga do Iz. 36,2)
  6. a b H. W. F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii, s. 233.
  7. G. Contenau, Życie codzienne w Babilonie i Asyrii, s. 119.
  8. Grayson A.K., Assyrian..., s. 23.
  9. a b c d Grayson A.K., Assyrian..., s. 40.
  10. a b Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 167.
  11. a b Grayson A.K., Assyrian..., s. 33.
  12. Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin - Samug), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2006-2008, s. 53.
  13. Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 169.
  14. Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 171.
  15. a b Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 173.
  16. Assyrian Eponym List (ang.). oracc.museum.upenn.edu. [dostęp 2015-09-22].
  17. Westminster Leningrad Codex (WLC), Isaiah - Chapter 36 – Księga Izajasza, rozdział 36 z Kodeksu Leningradzkiego
  18. The Greek Old Testament (Septuagint), ESAIAS / ΗΣΑΪΑΣ - Księga Izajasza, rozdział 36 z Septuaginty
  19. The Latin Vulgate Old Testament Bible, Isaias - Chapter 36 – Księga Izajasza, rozdział 36 z Wulgaty
  20. hasło Rabshakeh na stronie www.bible-history.com
  21. hasło Rabshaqeh na stronie www.blueletterbible.org
  22. Biblia Internetowa - porównanie 2 Krl 18:17 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2012-04-19].
  23. Biblia Internetowa - porównanie Iz 36:2 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2012-04-19].

Bibliografia[edytuj]