Rachcin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rachcin
Rachcin
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina Bobrowniki
Liczba ludności (2015) 357
Strefa numeracyjna 54
Kod pocztowy 87-617[1]
Tablice rejestracyjne CLI
SIMC 0858579
Położenie na mapie gminy Bobrowniki
Mapa lokalizacyjna gminy Bobrowniki
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie powiatu lipnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lipnowskiego
Rachcin
Rachcin
Ziemia52°44′06″N 19°02′05″E/52,735000 19,034722
Strona internetowa miejscowości
Tablica pod krzyżem upamiętnia Kazimierza Ziemniewicza i pozostałych Druhów OSP Rachcin Żołnierzy Wojny Obronnej Polski 1939 r. Miejsce pamięci powstało w pobliżu placu po remizie, której budową kierował Ziemniewicz (zmarł w obozie śmierci Mauthausen).

Rachcinwieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Bobrowniki, 10 km na północny zachód od centrum Włocławka, 16 km od Lipna, 9 km od Bobrownik, 7 km od Fabianek.

Wieś (obręb ewidencyjny) Rachcin graniczy z obrębami ewidencyjnymi Stary Bógpomóż, Polichnowo, Brzustowa (w tym wieś Stara Rzeczna w sołectwie Brzustowa), Lisek, Łochocin, Cyprianka, Wilczeniec Fabiański, Stary Witoszyn, Winduga.

Sołectwo Rachcin obejmuje dwie wsie: Rachcin i Windugę. Przez Windugę sołectwo Rachcin graniczy z wsiami Nowy Witoszyn i Łęg oraz posiada dostęp do Wisły.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Rachcin[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0858585 Okrągła część wsi
0858591 Parcele Łochockie część wsi
0858600 Rachcinek część wsi

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Wieś Rachcin obejmuje powierzchnię 15 km², z czego aż 11 km² stanowią lasy - w większości należące do Lasów Państwowych. Na gruntach między budyniem punktu przedszkolnego i przystankiem autobusowym (przy fragmencie drogi Rachcin-Cyprianka zwanym „Olenderką”) znajdują się pokłady rudy darniowej[4].

Układ osadniczy wsi[edytuj | edytuj kod]

Według wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części wieś Rachcin składa się z następujących części (w nawiasie numery – identyfikatory miejscowości z krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju TERYT) i liczba mieszkańców (dane USC Bobrowniki z 30.06.2017 r.):

  • Rachcin – wieś (0858579) – 162 mieszk.,
  • Parcele Łochockie – część wsi Rachcin (0858591) – 65 mieszk.
  • Rachcinek – część wsi Rachcin (0858600) – 72 mieszk.,
  • Okrągła – część wsi Rachcin (0858585) – 47 mieszk.

17 września 2013 r. Rada Gminy Bobrowniki wystąpiła do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Rumunek (część wsi Rachcin) i Kelerka (część wsi Rachcin). Miejscowej ludności nie są znane te nazwy. Na obszarze sołectwa Rachcin występowały również nazwy Działy, Błotkowo, Kotowskie Rachcińskie, Jesionki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa w Rachcinie, 3 fragmenty naczyń, znaleziono przy wschodniej części doliny zwanej miejscowo „parową”. Znajdował się tam punkt osadniczy - Kultura łużycka. Bliższa chronologia HaC - Okres halsztacki[5].

Najstarsze pewne zapisy o wsi Rachcin pochodzą z pierwszej połowy XIII wieku. Rachcin był wtedy jedną z włości komesa Boguszy[6]. Po 1230 r. Bogusza wraz z księciem Konradem I mazowieckim zaczęli tworzenie klasztoru cystersów w Szpetalu. Bogusza darował temu klasztorowi 11 swoich posiadłości, w tym Rachcin[7].

Dokumentem poświadczającym nadanie komesa jest bulla papieża Innocentego IV z 22 czerwca 1244 r., która wymienia villa Raccino pośród posiadłości zniszczonego przez pogańskich Prusów opactwa cystersów w Szpetalu[8]

Rachcin jest najstarszą osadą na terenie gminy Bobrowniki – starszą od gminnych Bobrownik, wzmiankowanych pod datą 1321. Według stanu z 1321 r. należąca do parafii szpetalskiej wieś podzielona była na dwie części: Radczyno/Rachczyno Jakubowe i Klasztorne[9].

W 1564 r. Rachcin miał 2,5 łana gruntu i należał do Macieja Nasięgniewskiego[10].

Polska mapa okolic Rachcina z połowy XIX wieku.jpg

W 2 poł. XIX w. do Rachcina zostali sprowadzeni uciekinierzy polityczni z Wielkopolski, którzy zbudowali zagrody na nowych siedliskach. Do nich należy zagroda, w której do dziś zachował się jedyny budynek zbudowany przez uciekinierów, tj. „Dom Uciekiniera”[11].

Po powstaniu styczniowym (1863-1864) prowadzono w Rachcinie tajne nauczanie, o którym wspomina kronika szkolna z 1938 roku: kiedy do wioski docierała władza rosyjska hasło trafiało najpierw do tajnej szkółki (...). Dzieci rozbiegały się po krzakach i parowach kryjąc drewniane tabliczki do pisania. Nauczyciel zajmował się jakąś pracą[12].

Mnich z 1930 r. do regulowania przepływu wody – pozostałość po nieistniejących już stawach między dzisiejszą szkołą a starym pierścieniem zabudowy wsi

Podczas II wojny światowej ta położona na uboczu wieś nie była miejscem walk. Jednak w szeregach Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r. walczyli również mieszkańcy Rachcina i tutejsi strażacy, spośród których trzech nie przeżyło II wojny światowej i okupacji . W 2015 r. druhowie OSP Rachcin otrzymali Nagrodę Marszałka Województwa kujawsko-pomorskiego na najlepsze inicjatywy społeczne realizowane przez organizacje pozarządowe za "Upamiętnienie Druhów OSP Rachcin Żołnierzy Polskich Wojny Obronnej 1939 r. "[13].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Zabytki i miejsce pamięci narodowej[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajdują się następujące zabytki:

  • Szkoła powszechna – murowany budynek z 1926 r. objęty ścisłą ochroną konserwatorską,
  • Dom Uciekiniera – drewniany dom zbudowany w 1865 r. przez uciekiniera politycznego z Wielkopolski,
  • Zespół dworski: dwór (ok. 1920 r., przebudowany w latach 70. XX w.) i park (pocz.XX w.) – pozostałość majątku Okrągła. Wpisany do Rejestru Zabytków pod numerem 325/A z 5.11.1993.
  • Krzyż Druhów – Żołnierzy Polskich 1939 r.: krzyż z żelaza postawiony w miejscu wcześniejszych w formie sprzed 1939 r. z tablicą zawierającą napis: „DRUHOM OSP RACHCIN / ŻOŁNIERZOM WOJNY OBRONNEJ POLSKI 1939 R. / Kazimierz Ziemniewicz – Naczelnik – zm. 9.03.1941 r. w obozie Mauthausen / Czesław Misterski – Strażak – zm. 17.09.1939 r. broniąc Warszawy / Józef Mizak – Strażak – poległ walcząc z najeźdźcą / W 75. rocznicę aresztowania Kazimierza Ziemniewicza / kładą w sąsiedztwie placu po remizie, której budową kierował / Rachcin, 18 października 2014 r. / Druhowie, Organizacje, Mieszkańcy”[14]

Organizacje społeczne i instytucje[edytuj | edytuj kod]

Budynek Szkoły Podstawowej i Punktu Przedszkolnego w Rachcinie
  • Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin (założona w 2007 r.) – pierwsza organizacja pozarządowa w powiecie lipnowskim, która 11 grudnia 2008 r. otrzymała nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego w konkursie „Rodzynki z pozarządówki” na najlepsze inicjatywy realizowane przez organizacje pozarządowe[15]. Największymi sukcesami małej szkółki były bardzo dobre wyniki egzaminów szóstoklasisty, zawsze w pierwszej dziesiątce wszystkich 31 szkół podstawowych w powiecie lipnowskim[16]. Obecnie jedyną placówką oświaty i wychowania prowadzoną przez Stowarzyszenie jest Punkt Przedszkolny. Rachcin to pierwsza wieś w powiecie lipnowskim, w której mieszkańcy powołali własne placówki oświatowe, tworząc stowarzyszenie[17].
Budynek Remizy, w której OSP Rachcin prowadzi ogólnodostępną świetlicę
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Rachcinie – jest pierwszą jednostką ochrony przeciwpożarowej w powiecie lipnowskim, która samodzielnie pozyskiwała środki unijne na wyposażenie ogólnodostępnej świetlicy – dziś miejsca integracji społeczności lokalnej[18]. Stała się powiatowym liderem OSP w pozyskiwaniu funduszy z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki i Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich[19].
  • Koło Kobiet Rachcin / KGW Rachcin – organizacja społeczna skutecznie promująca Rachcin na dożynkach i festiwalach smaku. W 2017 r. wieniec Koła Kobiet z Rachcina zajął II miejsce w konkursie wieńców tradycyjnych dożynek powiatowych[20]. Podczas Festiwalu smaku zorganizowanego w Lipnie latem 2018 r. przez Team Roberta Sowy znanego z ogólnopolskiego programu TVN 24. Koło Kobiet Rachcin zajęło III miejsce w kategorii „Danie główne” za „uda z gęsi faszerowane gruszką i brzoskwinią”[21]. Jesienią 2018 r. Koło Kobiet Rachcin zdobyło pierwsze miejsce w konkursie kulinarnym - kategoria "danie główne" oraz trzecie w kategorii "napoje" w Festiwalu Smaku Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej w Łochocinie[22]. W 2019 r. Koło Kobiet Rachcin zajęło II miejsce zdobywając "Srebrny Talerzyk Nowego Centrum Lipno" i czek o wartości 1000 zł za potrawę "Terrina z kaczki"[23].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. K. Zawidzki, Bobrowniki - przeszłość i stan dzisiejszy [w:] "Z dziejów ziemi dobrzyńskiej". Materiały z sesji popularnonaukowej, Bobrowniki 20 listopada 1996 r., pod redakcją Zenona Góździa, Dobrzyń nad Wisłą 1997, s. 65.
  5. J. Dąbrowska, P. Sobczyk, Karta ewidencji stanowiska archeologicznego (Rachcin, obszar AZP 46-48, nr stanowiska w miejscowości -2, na obszarze-2). 14 października 1981 r. stanowisko zbadali i chronologię określili J. Dąbrowska i P. Sobczyk., 14 października 1986, s. 1 [dostęp 2019-08-15].
  6. J. Nowacki, Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Wocławkiem Zakonu Cysterskiego (ok. 1228 - 1285 - 1358), Gniezno 1934, s. 119.
  7. M.S. Szacherska, Opactwo cysterskie w Szpetalu a misja pruska. Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, s. 68.
  8. F. Sikora, Upadek fundacji cysterskiej w Szpetalu i początki odnowionego klasztoru byszewskiego [w:] "Zapiski historyczne", t. XL, 1975, z. 2, s. 208.
  9. F. Sikora, Upadek fundacji cysterskiej w Szpetalu i początki odnowionego klasztoru byszewskiego [w:] "Zapiski historyczne", t. XL, 1975, z. 2, s. 91.
  10. Z. Guldon, Mapy ziemi dobrzyńskiej w drugiej połowie XVI w., Toruń 1967, s. 34.
  11. E. Kraszewska, Rachcin - zabytkowa chałupa nr 9, Biuletyn Przewodnicki ZW PTTK Włocławek, Nr 37: 1986, s. 15 - 16.
  12. K. Ziemniewicz, Kronika Szkolna (rękopis), 1938 r., s. 1.
  13. Wykaz organizacji pozarządowych nagrodzonych w konkursie Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego (2015), http://www.ngo.kujawsko-pomorskie.pl/upload/file/Rodzynki_2015/Rodzynki_nagrody.pdf.
  14. Wieś Rachcin na stronie Gminy Bobrowniki, http://www.ugbobrowniki.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=285:dom-uciekiniera-w-rachcinie&catid=23&Itemid=140.
  15. POMORSKA, https://pomorska.pl/przedszkole-w-rachcinie-ma-juz-10-lat-to-pierwsza-wies-w-powiecie-ktora-powolala-wlasne-placowki-tworzac-stowarzyszenie/ga/13561313/zd/31615131.
  16. UG BOBROWNIKI, http://ugbobrowniki.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=911:10-lat-ze-stowarzyszeniem-rozwoju-solectwa-rachcin&catid=9&Itemid=104.
  17. l, https://lipno.naszemiasto.pl/przedszkole-w-rachcinie-ma-juz-10-lat-zdjecia/ar/c8-4834683.
  18. E. Fuminkowska, Druhowie z Rachcina dla innych [w:] "Tygodnik Lipnowski", nr 4 (14) z 27 stycznia 2015 r., s. 7.
  19. M. Jaworski, Młodzi, prężnie działający druhowie z OSP w Rachcinie [w:] "Tygodnik Lipnowski", Nr 25 (25): 23 czerwca 2015 r., s. 6.
  20. CLI, https://lipno-cli.pl/artykul/dozynki-powiatowe-za/268091.
  21. PUK, https://www.puklipno.pl/index.php/aktualnosci/83-i-festiwal-smaku.
  22. M. Jaworski, Smak Kujaw oraz ziemi dobrzyńskiej w Łochocinie [w:] "Tygodnik Lipnowski", Nr 229 (21 314): 02.10.2018 r., s. 4.
  23. PUK, https://www.puklipno.pl/index.php/aktualnosci/126-ii-festiwalu-smaku-podsumowanie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowacki J., Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Włocławkiem Zakonu Cysterskiego (ok. 1228 – 1285 – 1358), Gniezno 1934, s. 66, 91, 92, 98, 122, 129.
  • Szacherska S. M., Opactwo cysterskie w Szpetalu a misja pruska, Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, s. 56-117.
  • Kraszewska E., Rachcin-Zabytkowa chałupa nr 9, Biuletyn Przewodnicki ZW PTTK Włocławek, nr 37: 1986, s. 15-16.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo włocławskie, 46, Warszawa 1993, s. 13.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]