Rachcin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rachcin
Rachcin
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina Bobrowniki
Liczba ludności (2015) 357 osób
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 87-617
Tablice rejestracyjne CLI
SIMC 0858579
Położenie na mapie gminy Bobrowniki
Mapa lokalizacyjna gminy Bobrowniki
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rachcin
Rachcin
Ziemia 52°44′06″N 19°02′05″E/52,735000 19,034722
Strona internetowa miejscowości

Rachcinwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Bobrowniki (chociaż podejmowano działania na rzecz powrotu Rachcina do Gminy Fabianki), 10 km na północny zachód od centrum Włocławka, 16 km od Lipna, 9 km od Bobrownik, 7 km od Fabianek.

Wieś Rachcin graniczy z gruntami wsi Stary Bógpomóż, Polichnowo, Brzustowa, Stara Rzeczna (sołectwo Brzustowa), Lisek, Łochocin, Cyprianka, Wilczeniec Fabiański, Stary Witoszyn, Winduga.

Sołectwo Rachcin obejmuje dwie wsie: Rachcin i Windugę. Przez Windugę sołectwo Rachcin graniczy z wsiami Nowy Witoszyn i Łęg oraz posiada dostęp do Wisły.

Przyroda[edytuj]

Wieś Rachcin obejmuje powierzchnię 15 km², z czego aż 11 km² stanowią lasy, które w większości są własnością Skarbu Państwa. Na gruntach między szkołą podstawową i przystankiem PKS (przy fragmencie drogi Rachcin-Cyprianka zwanym „Olenderką”) znajdują się pokłady rudy darniowej. Na tych gruntach występują skrawki gleby klasy IVa i IV b. Pozostałe grunty to gleby klasy V i VI, które przeważają w tej okolicy.

Układ osadniczy wsi[edytuj]

Według wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części wieś Rachcin składa się z następujących części (w nawiasie numery - identyfikatory miejscowości z krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju TERYT) i liczba mieszkańców (dane USC Bobrowniki z 20.01.2015 r.):

  • Rachcin - wieś (0858579) - 140 mieszk.,
  • Parcele Łochockie - część wsi Rachcin (0858591) - 83 mieszk.
  • Rachcinek – część wsi Rachcin (0858600) - 73 mieszk.,
  • Okrągła – część wsi Rachcin (0858585) - 61 mieszk.

17 września 2013 r. Rada Gminy Bobrowniki wystąpiła do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Rumunek (część wsi Rachcin) i Kelerka (część wsi Rachcin). Miejscowej ludności nie są znane te nazwy.

Historia[edytuj]

Najstarsze ślady osadnictwa w Rachcinie znaleziono przy wschodniej części doliny zwanej miejscowo "parową". Znajdował się tam punkt osadniczy kultury łużyckiej. Według Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Toruniu Delegatura we Włocławku nie ma obecnie możliwości ustalenia miejsca, w którym dokładnie utworzono wieś. Wiemy jedynie, że w Rachcinie i niektórych sąsiednich miejscowościach występowały różne stanowiska archeologiczne z okresu średniowiecznego.

Rachcin to stara osada nadana cystersom w 1236 roku przez komesa Boguszę Miecławica z rycerskiego rodu Doliwów, wojewodę na dworze księcia Konrada Mazowieckiego. Dokumentem poświadczającym nadanie komesa jest bulla papieża Innocentego IV z 22 czerwca 1244 r., która wymienia villa Raccino pośród posiadłości zniszczonego przez pogańskich Prusów opactwa cystersów w Szpetalu.

Po 1258 r. spadkobiercy Boguszy starali się o zwrot Rachcina.

Rachcin jest najstarszą osadą na terenie gminy Bobrowniki – starszą od gminnych Bobrownik, wzmiankowanych pod datą 1321. Według stanu z 1321 r. wieś podzielona była na dwie części: Radczyno/Rachczyno Jakubowe i Klasztorne. Należała wtedy do parafii szpetalskiej.

W 1564 r. Rachcin miał 2,5 łana gruntu i należał do Macieja Nasięgniewskiego. Z powierzchni i znalezisk archeologicznych wynika, że folwark istniał w sąsiedztwie dzisiejszej drogi Włocławek-Bobrowniki.

W 2 poł. XIX w. do Rachcina zostali sprowadzeni uciekinierzy polityczni z Wielkopolski, którzy zbudowali zagrody na nowych siedliskach. Do nich należy zagroda, w której do dziś zachował się jedyny budynek zbudowany przez uciekinierów, tj. „Dom Uciekiniera”.

Po powstaniu styczniowym (1863-1864) prowadzono w Rachcinie tajne nauczanie, o którym wspomina kronika szkolna z 1938 roku: kiedy do wioski docierała władza rosyjska hasło trafiało najpierw do tajnej szkółki (...). Dzieci rozbiegały się po krzakach i parowach kryjąc drewniane tabliczki do pisania. Nauczyciel zajmował się jakąś pracą.

W 1919 r. utworzono szkołę powszechną, której pierwszym kierownikiem został Jan Byra. Murowany obiekt szkolny zbudowano w 1926 r. Od 1927 r. rozpoczęła swoją działalność OSP, która posiadany sprzęt strażacki gromadziła w szkole. Od 1928 r. OSP posiadała dzwon alarmowy, a w 1932 r., po pożarze majątku hr. Aleksandrowicza, pozyskano dla niej ręczną pompę. W latach 1937–1938 zbudowano murowaną remizę strażacką. Wcześniej - w 1935 roku - przy straży zorganizowano orkiestrę.

Podczas II wojny światowej ta położona na uboczu wieś nie była miejscem walk. Jednak w szeregach Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r. walczyli również mieszkańcy Rachcina i tutejsi strażacy, spośród których trzech nie przeżyło wojny i okupacji. Fakt ten upamiętnia tablica pod krzyżem przydrożnym stojącym w sąsiedztwie placu po przedwojennej murowanej i nieistniejącej już remizie OSP. Położenie na uboczu nie ustrzegło oczywiście tutejszej społeczności przed najeźdźcą. Skutkiem wszczętej przez Niemcy hitlerowskie wojny było zamknięcie szkoły na czas okupacji, a przede wszystkim utrata elit (śmierć założyciela straży Kazimierza Ziemniewicza, opuszczenie przez Jerzego Aleksandrowicza majątku Okrągła). Gospodarstwa z murowanymi budynkami wyznaczono do przejęcia niemieckim rodzinom.

Z dokumentów Gminnej Rady Narodowej Gminy Szpetal wynika, że w 1950 r. na terenie gm. Szpetal istniało 7 szkół powszechnych. Spośród nich własnego lokum nie posiadały tylko szkoły w Rachcinie i Łęgu, ponieważ do ich kosztów utrzymania dochodziła opłata za komorne.

W „Wykazie podziału gminy Szpetal na obwody i rejony spisowe” z 1950 r. gromada Rachcin obejmowała Rachcin wieś, Rachcinek kol, Okrągła, Działy kol. Mieszkało tu łącznie 210 osób.

W 1969 r. rozpoczęto budowę nowej remizy strażackiej z obszerną salą, zapleczem kuchennym i garażem, którą zakończono w 1973 r. W 1977, z okazji 50. rocznicy powstania, OSP otrzymała nowy sztandar (pierwszy zaginął podczas niemieckiej okupacji). Pierwszy samochód bojowy Żuk (wyprodukowany w 1984 r.) został jednostce przydzielony w 1985 roku. W 2006 remiza spłonęła - po obiekcie pozostał tylko garaż i syrena elektryczna. 21 grudnia 2010 r. zakończono budowę nowej remizy, obejmującej salę o pow. 198 m², zaplecze kuchenne i sanitarne, kotłownię, garaż i poddasze użytkowe[1].

Od średniowiecza wieś należała do parafii Szpetal, przeniesionej do Szpetala Górnego ze Szpetala Dolnego w czasach Księstwa Warszawskiego. W 1818 r. Rachcin został przyłączony do parafii w Chełmicy. Macierzystą gminą dla Rachcina pozostaje Gmina Szpetal z władzami mającymi siedzibę w Fabiankach. W wyniku zniesienia gmin jesienią 1954 r. wprowadzony został podział na mniejsze jednostki zwane gromadami. Rachcin znalazł się wtedy w granicach Gromady Witoszyn Stary. Wraz z likwidacją tej gromady w 1959 r. został przyłączony do Gromady Fabianki. Po przywróceniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 r. Rachcin został przyłączony do Gminy Szpetal Górny, która w 1979 r. została przekształcona w Gminę Fabianki. Wraz z odtworzeniem w 1982 r. nieistniejącej od 1976 r. Gminy Bobrowniki nastąpiło włączenie Rachcina w jej granice.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Zabytki i miejsce pamięci narodowej[edytuj]

W miejscowości znajdują się następujące zabytki:

  • Dom Uciekiniera – drewniany dom zbudowany w 1865 r. przez uciekiniera politycznego z Wielkopolski (uczestnika Wiosny Ludów w Wielkopolsce). W zagrodzie Domu znajduje się drewniana stodoła z początków XX w. (stodoła na zjeździe), w której Władysław i Antonina Krazińscy mimo niemieckiego terroru II wojny światowej ukrywali z narażeniem życia książki należące do biblioteki Szkoły Powszechnej w Rachcinie.
  • Zespół dworski: dwór (ok. 1920 r., przebudowany w latach 70. XX w.) i park (pocz.XX w.) – pozostałość majątku Okrągła. Wpisany do Rejestru Zabytków pod numerem 325/A z 5.11.1993.
  • Krzyż Druhów - Żołnierzy Polskich 1939 r.: krzyż z żelaza postawiony w miejscu wcześniejszych w formie sprzed 1939 r. z tablicą zawierającą napis: DRUHOM OSP RACHCIN / ŻOŁNIERZOM WOJNY OBRONNEJ POLSKI 1939 R. / Kazimierz Ziemniewicz - Naczelnik - zm. 9.03.1941 r. w obozie Mauthausen / Czesław Misterski - Strażak - zm. 17.09.1939 r. broniąc Warszawy / Józef Mizak - Strażak - poległ walcząc z najeźdźcą / W 75. rocznicę aresztowania Kazimierza Ziemniewicza / kładą w sąsiedztwie placu po remizie, której budową kierował  / Rachcin, 18 października 2014 r. / Druhowie, Organizacje, Mieszkańcy

Organizacje społeczne i instytucje[edytuj]

  • Szkoła Podstawowa w Rachcinie - placówka oświatowa powołana do istnienia w 1919 r. jako Szkoła Powszechna w Rachcinie. Z chwilą urzeczywistnienia się decyzji Rady Gminy Bobrowniki o likwidacji tej szkoły organem prowadzącym stało się założone w 2007 roku przez mieszkańców sołectwa Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin, które 11 grudnia 2008 r. otrzymało nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego w konkursie „Rodzynki z pozarządówki” na najlepsze inicjatywy realizowane przez organizacje pozarządowe za utworzenie niepublicznej Szkoły Podstawowej w Rachcinie w miejsce placówki zlikwidowanej przez Radę Gminy Bobrowniki. Szkoła podstawowa w Rachcinie jest pierwszą społeczną szkołą podstawową w powiecie lipnowskim. W latach 2010 - 2013 placówka wzięła udział w projekcie "Z małej szkoły w wielki świat". Budynek szkolny w każdą 3 niedzielę miesiąca z wyłączeniem okresu wakacyjnego służy także jako kaplica, w której msze święte sprawują duchowni z parafii p.w. św. Jakuba Apostoła w Chełmicy Dużej.
  • Punkt Przedszkolny w Rachcinie - placówka, której organem prowadzącym jest również Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin. 19 marca 2009 r. działalność Stowarzyszenia Rozwoju Sołectwa Rachcin w zakresie alternatywnych form edukacji przedszkolnej została zaprezentowana w trakcie obrad sejmowej Podkomisji stałej ds. jakości kształcenia i wychowania jako przykład dobrych praktyk. Po zakończeniu obrad delegacja z Rachcina spotkała się z ministrem edukacji narodowej Katarzyną Hall.
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Rachcinie - stowarzyszenie istniejące od 1927 r. Prowadzi świetlicę wiejską. Jednostka wyposażona jest w lekki samochód pożarniczy LDV, przekazany nieodpłatnie 16 listopada 2013 przez PSP (wcześniej znajdował się na wyposażeniu Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 1 w Bydgoszczy). Dzięki owocnej współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego i Lokalną Grupą Działania Gmin Dobrzyńskich Region Południe w l. 2008-2010 udało się odbudować remizę ze środków PROW z przeznaczeniem na świetlicę wiejską, ale nieposiadającą żadnego wyposażenia. Sytuację załagodziła skuteczność w pozyskiwaniu funduszy europejskich jednego z druhów OSP Rachcin, dzięki czemu stało się możliwe pozyskanie ponad 40 szt. krzeseł, laptopa, projektora multimedialnego i szafy metalowej jako przedmiotów niezbędnych do prawidłowej realizacji projektów współfinansowanych ze środków POKL w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, przy których 116 osób uczestniczyło w kursach podnoszących zdolność do zatrudnienia (w tym kursy prawa jazdy kat. B, C). OSP Rachcin zgłaszana była jako lider tych przedsięwzięć. Dodatkowo zrealizowano projekt "Wyposażenie świetlicy wiejskiej w Rachcinie" ze środków PROW wyposażając świetlicę m.in. w 3 stoły pingpongowe, 2 kolumny głośnikowe, wzmacniacz, mikrofony, lodówko-zamrażarkę, kuchnię gazowo-elektryczną. Przy wsparciu mieszkańców wyrażonej Funduszem Sołeckim, a zwłaszcza nieodpłatnie wyświadczoną przez druhów OSP Rachcin pracą wyrównano, uporządkowano i ogrodzono siatką zawieszoną na słupkach osadzonych w betonowym fundamencie teren przy świetlicy, zamontowano bramy wjazdowe, wybrukowano plac o powierzchni 120 m2.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Kronika szkolna (rękopis z 1938 r.).
  • Nowacki J., Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Włocławkiem Zakonu Cysterskiego (ok. 1228 – 1285 – 1358), Gniezno 1934, s. 66, 91, 92, 98, 122, 129.
  • Szacherska S. M., Opactwo cysterskie w Szpetalu a misja pruska, Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, s. 56-117.
  • Kraszewska E., Rachcin-Zabytkowa chałupa nr 9, Biuletyn Przewodnicki ZW PTTK Włocławek, nr 37: 1986, s. 15-16.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo włocławskie, 46, Warszawa 1993, s. 13.

Linki zewnętrzne[edytuj]