Rachcin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rachcin
Rachcin
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat lipnowski
Gmina Bobrowniki
Liczba ludności (2015) 357
Strefa numeracyjna 54
Kod pocztowy 87-617
Tablice rejestracyjne CLI
SIMC 0858579
Położenie na mapie gminy Bobrowniki
Mapa lokalizacyjna gminy Bobrowniki
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie powiatu lipnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lipnowskiego
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Rachcin
Rachcin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rachcin
Rachcin
Ziemia 52°44′06″N 19°02′05″E/52,735000 19,034722
Strona internetowa miejscowości
Tablica pod krzyżem upamiętnia Kazimierza Ziemniewicza i pozostałych Druhów OSP Rachcin Żołnierzy Wojny Obronnej Polski 1939 r. Miejsce pamięci powstało w pobliżu placu po remizie, której budową kierował Ziemniewicz. Zginął w niemieckim obozie śmieci Mauthausen, a jego miejsce pochówku nie jest znane.

Rachcinwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Bobrowniki (chociaż podejmowano działania na rzecz powrotu Rachcina do Gminy Fabianki), 10 km na północny zachód od centrum Włocławka, 16 km od Lipna, 9 km od Bobrownik, 7 km od Fabianek.

Wieś Rachcin graniczy z gruntami wsi Stary Bógpomóż, Polichnowo, Brzustowa, Stara Rzeczna (sołectwo Brzustowa), Lisek, Łochocin, Cyprianka, Wilczeniec Fabiański, Stary Witoszyn, Winduga.

Sołectwo Rachcin obejmuje dwie wsie: Rachcin i Windugę. Przez Windugę sołectwo Rachcin graniczy z wsiami Nowy Witoszyn i Łęg oraz posiada dostęp do Wisły.

Przyroda[edytuj]

Wieś Rachcin obejmuje powierzchnię 15 km², z czego aż 11 km² stanowią lasy, które w większości są własnością Skarbu Państwa. Na gruntach między szkołą podstawową i przystankiem PKS (przy fragmencie drogi Rachcin-Cyprianka zwanym „Olenderką”) znajdują się pokłady rudy darniowej. Na tych gruntach występują skrawki gleby klasy IVa i IV b. Pozostałe grunty to gleby klasy V i VI, które przeważają w tej okolicy.

Układ osadniczy wsi[edytuj]

Według wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części wieś Rachcin składa się z następujących części (w nawiasie numery - identyfikatory miejscowości z krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju TERYT) i liczba mieszkańców (dane USC Bobrowniki z 20.01.2015 r.):

  • Rachcin - wieś (0858579) - 140 mieszk.,
  • Parcele Łochockie - część wsi Rachcin (0858591) - 83 mieszk.
  • Rachcinek – część wsi Rachcin (0858600) - 73 mieszk.,
  • Okrągła – część wsi Rachcin (0858585) - 61 mieszk.

17 września 2013 r. Rada Gminy Bobrowniki wystąpiła do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Rumunek (część wsi Rachcin) i Kelerka (część wsi Rachcin). Miejscowej ludności nie są znane te nazwy.

Historia[edytuj]

Najstarsze ślady osadnictwa w Rachcinie znaleziono przy wschodniej części doliny zwanej miejscowo "parową". Znajdował się tam punkt osadniczy kultury łużyckiej. Według Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Toruniu Delegatura we Włocławku nie ma obecnie możliwości ustalenia miejsca, w którym dokładnie utworzono wieś. Wiemy jedynie, że w Rachcinie i niektórych sąsiednich miejscowościach występowały różne stanowiska archeologiczne z okresu średniowiecznego.

Rachcin to stara osada nadana cystersom w 1236 roku przez komesa Boguszę Miecławica z rycerskiego rodu Doliwów, wojewodę na dworze księcia Konrada Mazowieckiego. Dokumentem poświadczającym nadanie komesa jest bulla papieża Innocentego IV z 22 czerwca 1244 r., która wymienia villa Raccino pośród posiadłości zniszczonego przez pogańskich Prusów opactwa cystersów w Szpetalu.

Po 1258 r. spadkobiercy Boguszy starali się o zwrot Rachcina.

Rachcin jest najstarszą osadą na terenie gminy Bobrowniki – starszą od gminnych Bobrownik, wzmiankowanych pod datą 1321. Według stanu z 1321 r. wieś podzielona była na dwie części: Radczyno/Rachczyno Jakubowe i Klasztorne. Należała wtedy do parafii szpetalskiej.

W 1564 r. Rachcin miał 2,5 łana gruntu i należał do Macieja Nasięgniewskiego. Z powierzchni i znalezisk archeologicznych wynika, że folwark istniał w sąsiedztwie dzisiejszej drogi Włocławek-Bobrowniki.

Polska mapa okolic Rachcina z połowy XIX wieku.jpg

W 2 poł. XIX w. do Rachcina zostali sprowadzeni uciekinierzy polityczni z Wielkopolski, którzy zbudowali zagrody na nowych siedliskach. Do nich należy zagroda, w której do dziś zachował się jedyny budynek zbudowany przez uciekinierów, tj. „Dom Uciekiniera”.

Po powstaniu styczniowym (1863-1864) prowadzono w Rachcinie tajne nauczanie, o którym wspomina kronika szkolna z 1938 roku: kiedy do wioski docierała władza rosyjska hasło trafiało najpierw do tajnej szkółki (...). Dzieci rozbiegały się po krzakach i parowach kryjąc drewniane tabliczki do pisania. Nauczyciel zajmował się jakąś pracą.

W 1919 r. utworzono szkołę powszechną, której pierwszym kierownikiem został Jan Byra. Murowany obiekt szkolny zbudowano w 1926 r. Od 1927 r. rozpoczęła swoją działalność OSP, która posiadany sprzęt strażacki gromadziła w szkole. Od 1928 r. OSP posiadała dzwon alarmowy, a w 1932 r., po pożarze majątku hr. Aleksandrowicza, pozyskano dla niej ręczną pompę. W latach 1937–1938 zbudowano murowaną remizę strażacką. Wcześniej - w 1935 roku - przy straży zorganizowano orkiestrę.

Mnich z 1930 r. do regulowania przepływu wody - pozostałość po nieistniejących już stawach między dzisiejszą szkołą a starym pierścieniem zabudowy wsi

Podczas II wojny światowej ta położona na uboczu wieś nie była miejscem walk. Jednak w szeregach Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r. walczyli również mieszkańcy Rachcina i tutejsi strażacy, spośród których trzech nie przeżyło wojny i okupacji. Fakt ten upamiętnia tablica pod krzyżem przydrożnym stojącym w sąsiedztwie placu po przedwojennej murowanej i nieistniejącej już remizie OSP. Położenie na uboczu nie ustrzegło oczywiście tutejszej społeczności przed najeźdźcą. Skutkiem wszczętej przez Niemcy hitlerowskie wojny było zamknięcie szkoły na czas okupacji, a przede wszystkim utrata elit (śmierć założyciela straży Kazimierza Ziemniewicza, opuszczenie przez Jerzego Aleksandrowicza majątku Okrągła). Gospodarstwa z murowanymi budynkami wyznaczono do przejęcia niemieckim rodzinom.

Z dokumentów Gminnej Rady Narodowej Gminy Szpetal wynika, że w 1950 r. na terenie gm. Szpetal istniało 7 szkół powszechnych. Spośród nich własnego lokum nie posiadały tylko szkoły w Rachcinie i Łęgu, ponieważ do ich kosztów utrzymania dochodziła opłata za komorne.

W „Wykazie podziału gminy Szpetal na obwody i rejony spisowe” z 1950 r. gromada Rachcin obejmowała Rachcin wieś, Rachcinek kol, Okrągła, Działy kol. Mieszkało tu łącznie 210 osób.

W 1969 r. rozpoczęto budowę nowej remizy strażackiej z obszerną salą, zapleczem kuchennym i garażem, którą zakończono w 1973 r. W 1977, z okazji 50. rocznicy powstania, OSP otrzymała nowy sztandar (pierwszy zaginął podczas niemieckiej okupacji). Pierwszy samochód bojowy Żuk (wyprodukowany w 1984 r.) został jednostce przydzielony w 1985 roku. W 2006 remiza spłonęła - po obiekcie pozostał tylko garaż i syrena elektryczna. 21 grudnia 2010 r. zakończono budowę nowej remizy, obejmującej salę o pow. 198 m², zaplecze kuchenne i sanitarne, kotłownię, garaż i poddasze użytkowe[1].

Od średniowiecza wieś należała do parafii Szpetal, przeniesionej do Szpetala Górnego ze Szpetala Dolnego w czasach Księstwa Warszawskiego. W 1818 r. Rachcin został przyłączony do parafii w Chełmicy. Macierzystą gminą dla Rachcina pozostaje Gmina Szpetal z władzami mającymi siedzibę w Fabiankach. W wyniku zniesienia gmin jesienią 1954 r. wprowadzony został podział na mniejsze jednostki zwane gromadami. Rachcin znalazł się wtedy w granicach Gromady Witoszyn Stary. Wraz z likwidacją tej gromady w 1959 r. został przyłączony do Gromady Fabianki. Po przywróceniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 r. Rachcin został przyłączony do Gminy Szpetal Górny, która w 1979 r. została przekształcona w Gminę Fabianki. Wraz z odtworzeniem w 1982 r. nieistniejącej od 1976 r. Gminy Bobrowniki nastąpiło włączenie Rachcina w jej granice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Zabytki i miejsce pamięci narodowej[edytuj]

W miejscowości znajdują się następujące zabytki:

  • Dom Uciekiniera – drewniany dom zbudowany w 1865 r. przez uciekiniera politycznego z Wielkopolski (uczestnika Wiosny Ludów w Wielkopolsce). W zagrodzie Domu znajduje się drewniana stodoła z początków XX w. (stodoła na zjeździe), w której Władysław i Antonina Krazińscy mimo niemieckiego terroru II wojny światowej ukrywali z narażeniem życia książki należące do biblioteki Szkoły Powszechnej w Rachcinie.
  • Zespół dworski: dwór (ok. 1920 r., przebudowany w latach 70. XX w.) i park (pocz.XX w.) – pozostałość majątku Okrągła. Wpisany do Rejestru Zabytków pod numerem 325/A z 5.11.1993.
  • Krzyż Druhów - Żołnierzy Polskich 1939 r.: krzyż z żelaza postawiony w miejscu wcześniejszych w formie sprzed 1939 r. z tablicą zawierającą napis: DRUHOM OSP RACHCIN / ŻOŁNIERZOM WOJNY OBRONNEJ POLSKI 1939 R. / Kazimierz Ziemniewicz - Naczelnik - zm. 9.03.1941 r. w obozie Mauthausen / Czesław Misterski - Strażak - zm. 17.09.1939 r. broniąc Warszawy / Józef Mizak - Strażak - poległ walcząc z najeźdźcą / W 75. rocznicę aresztowania Kazimierza Ziemniewicza / kładą w sąsiedztwie placu po remizie, której budową kierował  / Rachcin, 18 października 2014 r. / Druhowie, Organizacje, Mieszkańcy

Organizacje społeczne i instytucje[edytuj]

  • Budynek Szkoły Podstawowej i Punktu Przedszkolnego w Rachcinie
    Szkoła Podstawowa w Rachcinie - placówka oświatowa powołana do istnienia w 1919 r. jako Szkoła Powszechna w Rachcinie. Z chwilą urzeczywistnienia się decyzji Rady Gminy Bobrowniki o likwidacji tej szkoły organem prowadzącym stało się założone w 2007 roku przez mieszkańców sołectwa Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin, które 11 grudnia 2008 r. otrzymało nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego w konkursie „Rodzynki z pozarządówki” na najlepsze inicjatywy realizowane przez organizacje pozarządowe za utworzenie niepublicznej Szkoły Podstawowej w Rachcinie w miejsce placówki zlikwidowanej przez Radę Gminy Bobrowniki. Szkoła podstawowa w Rachcinie jest pierwszą społeczną szkołą podstawową w powiecie lipnowskim. W latach 2010 - 2013 placówka wzięła udział w projekcie "Z małej szkoły w wielki świat". Budynek szkolny w każdą 3 niedzielę miesiąca z wyłączeniem okresu wakacyjnego służy także jako kaplica, w której msze święte sprawują duchowni z parafii p.w. św. Jakuba Apostoła w Chełmicy Dużej.
  • Punkt Przedszkolny w Rachcinie - placówka, której organem prowadzącym jest również Stowarzyszenie Rozwoju Sołectwa Rachcin. 19 marca 2009 r. działalność Stowarzyszenia Rozwoju Sołectwa Rachcin w zakresie alternatywnych form edukacji przedszkolnej została zaprezentowana w trakcie obrad sejmowej Podkomisji stałej ds. jakości kształcenia i wychowania jako przykład dobrych praktyk. Po zakończeniu obrad delegacja z Rachcina spotkała się z ministrem edukacji narodowej Katarzyną Hall.
  • Budynek Remizy, w której OSP Rachcin prowadzi ogólnodostępną świetlicę
    Ochotnicza Straż Pożarna w Rachcinie - stowarzyszenie istniejące od 1927 r. Prowadzi świetlicę wiejską. Jednostka wyposażona jest w lekki samochód pożarniczy LDV, przekazany nieodpłatnie 16 listopada 2013 przez PSP (wcześniej znajdował się na wyposażeniu Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 1 w Bydgoszczy). Dzięki owocnej współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego i Lokalną Grupą Działania Gmin Dobrzyńskich Region Południe w l. 2008-2010 udało się odbudować remizę ze środków PROW z przeznaczeniem na świetlicę wiejską, ale nieposiadającą żadnego wyposażenia. Sytuację załagodziła skuteczność w pozyskiwaniu funduszy europejskich jednego z druhów OSP Rachcin, dzięki czemu stało się możliwe pozyskanie ponad 40 szt. krzeseł, laptopa, projektora multimedialnego i szafy metalowej jako przedmiotów niezbędnych do prawidłowej realizacji projektów współfinansowanych ze środków POKL w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, przy których 116 osób uczestniczyło w kursach podnoszących zdolność do zatrudnienia (w tym kursy prawa jazdy kat. B, C). OSP Rachcin zgłaszana była jako lider tych przedsięwzięć. Dodatkowo zrealizowano projekt "Wyposażenie świetlicy wiejskiej w Rachcinie" ze środków PROW wyposażając świetlicę m.in. w 3 stoły pingpongowe, 2 kolumny głośnikowe, wzmacniacz, mikrofony, lodówko-zamrażarkę, kuchnię gazowo-elektryczną. Przy wsparciu mieszkańców wyrażonej Funduszem Sołeckim, a zwłaszcza nieodpłatnie wyświadczoną przez druhów OSP Rachcin pracą wyrównano, uporządkowano i ogrodzono siatką zawieszoną na słupkach osadzonych w betonowym fundamencie teren przy świetlicy, zamontowano bramy wjazdowe, wybrukowano plac o powierzchni 120 m2.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Kronika szkolna (rękopis z 1938 r.).
  • Nowacki J., Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Włocławkiem Zakonu Cysterskiego (ok. 1228 – 1285 – 1358), Gniezno 1934, s. 66, 91, 92, 98, 122, 129.
  • Szacherska S. M., Opactwo cysterskie w Szpetalu a misja pruska, Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, s. 56-117.
  • Kraszewska E., Rachcin-Zabytkowa chałupa nr 9, Biuletyn Przewodnicki ZW PTTK Włocławek, nr 37: 1986, s. 15-16.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo włocławskie, 46, Warszawa 1993, s. 13.

Linki zewnętrzne[edytuj]