Raczyńscy herbu Nałęcz

Herb Nałęcz

Raczyńscy herbu Nałęcz – polski ród szlachecki, którego wielkopolska linia zaczynająca się na Michale Kazimierzu Raczyńskim, odgrywała znaczącą rolę w historii Wielkopolski a także całej Polski. Według podań Raczyńscy mają się wywodzić od jednego z rycerzy Mieszka I. Począwszy od 1768 siedzibę Raczyńskich stanowił pałac w Rogalinie oraz Obrzycko siedziba ich ordynacji rodowej. Do znanych instytucji założonych przez członków tej rodziny należy Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu. Sławna jest również kolekcja dzieł sztuki znajdująca się w rogalińskim pałacu. Znaczna część członków tego rodu została pochowana w mauzoleum Raczyńskich, w dolnej kondygnacji kościoła pw. św. Marcelina w Rogalinie.

Znani członkowie rodu

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu

Nałęcz Kazimierza Raczyńskiego na poznańskim odwachu

Drzewo genealogiczne Raczyńskich z XIX w. ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu

• Bogusław z Raczyna (wzmianka w 1352)
• Wierzbięta (wzmianka w 1419)
• Maciej Raczyński (wzmianka w 1425)
• Maciej Raczyński (wzmianka w 1454)
• Mikołaj Raczyński (wzmianka w 1503)
• Stanisław z Rudy (ok. 1540 – 1590)
• Piotr z Rudy (?–?)
• Zygmunt Raczyński (1592 – 1662/77)
• Michał Kazimierz Raczyński (1650 – 1737)
• Wiktor Raczyński (1698 – 1768)
• Leon Raczyński (1698 – 1755)
• Kazimierz Raczyński (1739-1824) – starosta generalny Wielkopolski i marszałek Rady Nieustającej
• Filip Nereusz Raczyński (1747-1804) – generał major wojsk koronnych
• Atanazy Raczyński (1788-1874) – dyplomata, historyk, kolekcjoner i mecenas sztuki
• Edward Raczyński (1786-1845) – działacz społeczny, pisarz, filantrop
• Roger Maurycy Raczyński (1820-1864) – polityk, publicysta, działacz społeczny
• Edward Aleksander Raczyński (1847-1926) – kolekcjoner dzieł sztuki, twórca galerii Raczyńskich
• Roger Adam Raczyński (1889-1945) – dyplomata, wojewoda poznański
• Karol Roger Raczyński (1878-1946) – pionier automobilizmu
• Edward Bernard Raczyński (1891-1993) – dyplomata, prezydent RP na wychodźstwie

Siedziby

• 
  Pałac w Rogalinie
• 
  Kościół z mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie
• 
  Pałac w Obrzycku (Zielonagóra)
• 
  Dwór w Wierzenicy
• 
  Dwór w Studzieńcu
• 
  Pałac Raczyńskich w Warszawie
• 
  Pałac Czapskich w Warszawie
• 
  Pałac w Złotym Potoku
• 
  Dwór w Czepurce
• 
  Zamek w Zawadzie
• 
  Dwór w Zawadzie
• 
  Willa w Bregencji
• 
  Pałac w Berlinie (nie istnieje)

Inne posiadłości Raczyńskich

• dwór w Bystrzanowicach
• dwór w Ordzinie
• dwór w Wojnowie
• dwór w Żurawiu

Upamiętnienie

Ród ten upamiętnia dziś przede wszystkim nazwa Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu – najstarszej istniejącej do dziś biblioteki w Polsce.

Ok. 1905 roku fragment obecnej ul. Garbary w Poznaniu od placu Bernardyńskiego do Bramy Dębińskiej nazwano ul. Raczyńskich (Raczynskistrasse). To jedna z niewielu poznańskich ulic, które upamiętniały zasługi Polaków, a jednak wprowadzone były już za czasów pruskich. Jej nazwę zmieniono jednak na ciąg dalszy ul. Garbary w 1951 roku.

Z okazji 200-lecia kościoła z mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, utworzono w 2021 roku sieć przyrodniczych szlaków pielgrzymkowo-turystycznych Rogalińskie Drogi. Ich celem jest propagowanie modlitwy do Ducha Świętego, ale także szacunku dla przyrody i historii (m.in. zasług członków rodu Raczyńskich), aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, ekologii integralnej papieża Franciszka (przedstawionej w jego encyklice Laudato si') oraz ochrona Rogalińskiego Parku Krajobrazowego i Rogalina jako pomnika historii. Rogalińskie Drogi są dobrym przykładem ekoturystyki.

Bibliografia

• JarosławJ. Jarzewicz JarosławJ., Świątynia pamięci. O kościele - mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2005, ISBN 83-89053-34-9, OCLC 69479229 .
• Zielińska T., Raczyńscy, [w:] Zielińska T., Poczet polskich rodów arystokratycznych, Poznań 1997, s. 287-302. ISBN 83-02-06429-7.