Rada Europejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Logo Rady Europejskiej
Unia Europejska
Flaga UE
Ten artykuł jest częścią serii:
Polityka i instytucje
Unii Europejskiej
Portal Portal Unia Europejska

Rada Europejska – instytucja Unii Europejskiej mająca za zadanie wyznaczanie kierunków jej rozwoju i polityki.

Rady Europejskiej nie należy mylić z Radą Unii Europejskiej ani Radą Europy.

Skład[edytuj]

Rada Europejska składa się z głów państw lub szefów rządów państw członkowskich (większość państw jest aktualnie reprezentowana przez premierów, z wyjątkiem Cypru, Francji, Litwy i Rumunii, które są reprezentowane przez prezydentów[1]) oraz jej przewodniczącego (wybieranego przez Radę Europejską na 2,5-letnią kadencję) i przewodniczącego Komisji Europejskiej. W jej pracach bierze też udział wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Jeśli wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, by każdemu z nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji jeden z członków Komisji. Rada Europejska może zaprosić na swe posiedzenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego.

Członkowie Rady Europejskiej (stan na 17 grudnia 2016)
Osoba Zdjęcie Funkcja Partia europejska Partia krajowa
Donald Tusk
Donald Tusk (2015).jpg
Unia Europejska przewodniczący Rady Europejskiej Europejska Partia Ludowa Platforma Obywatelska
Jean-Claude Juncker
Ioannes Claudius Juncker die 7 Martis 2014.jpg
Unia Europejska przewodniczący Komisji Europejskiej Europejska Partia Ludowa Chrześcijańsko-Społeczna Partia Ludowa
Christian Kern
20120425 1017 Semmeringbasistunnel Spatenstich 0488.jpg
Austria kanclerz Austrii Partia Europejskich Socjalistów Socjaldemokratyczna Partia Austrii
Charles Michel
Charles Michel (politician).jpg
Belgia premier Belgii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Ruch Reformatorski
Bojko Borisow
Boyko Borissov in Tehran.jpg
Bułgaria premier Bułgarii Europejska Partia Ludowa GERB
Andrej Plenković
Andrej Plenković 2015 (cropped).jpg
Chorwacja premier Chorwacji Europejska Partia Ludowa Chorwacka Wspólnota Demokratyczna
Nikos Anastasiadis
Nicos Anastasiades at EPP HQ.jpg
Cypr prezydent Cypru Europejska Partia Ludowa Zgromadzenie Demokratyczne
Bohuslav Sobotka
B Sobotka 2015 Praha.JPG
Czechy premier Czech Partia Europejskich Socjalistów Czeska Partia Socjaldemokratyczna
Lars Løkke Rasmussen
Lars Løkke Rasmussen (2009).jpg
Dania premier Danii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Venstre
Jüri Ratas
KE Jüri Ratas.jpg
Estonia premier Estonii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Estońska Partia Centrum
Juha Sipilä
Juha Sipilä 18-4-2015.JPG
Finlandia premier Finlandii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Centrum
François Hollande
V.Dombrovskis tiekas ar Francijas prezidentu (8662374471)-crop.jpg
Francja prezydent Francji Partia Europejskich Socjalistów Partia Socjalistyczna
Aleksis Tsipras
Alexis Tsipras 2015 (cropped).jpg
Grecja premier Grecji Partia Europejskiej Lewicy Syriza
Mariano Rajoy
Mariano Rajoy 2015c (cropped).jpg
Hiszpania premier Hiszpanii Europejska Partia Ludowa Partia Ludowa
Mark Rutte
Mark Rutte-6 (cropped).jpg
Holandia premier Holandii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji
Enda Kenny
Enda Kenny 2015 (cropped).jpg
Irlandia taoiseach (premier) Irlandii Europejska Partia Ludowa Fine Gael
Dalia Grybauskaitė
Dalia Grybauskaitė 2010-03-11.jpg
Litwa prezydent Litwy niezrzeszona niezależna
Xavier Bettel
Xavier Bettel, Luxembourg supports Charlie Hebdo-102.jpg
Luksemburg premier Luksemburga Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Demokratyczna
Māris Kučinskis
Flickr - Saeima - 10.Saeimas deputāts Māris Kučinskis.jpg
Łotwa premier Łotwy niezrzeszony Partia Lipawska
Joseph Muscat
Joseph Muscat, cropped.jpg
Malta premier Malty Partia Europejskich Socjalistów Partia Pracy
Angela Merkel
Angela Merkel (August 2012) cropped.jpg
Niemcy kanclerz Niemiec Europejska Partia Ludowa Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Beata Szydło
Beata Szydło 2015 (cropped).jpg
Polska premier Polski Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów Prawo i Sprawiedliwość
António Costa
António Costa img 6536.jpg
Portugalia premier Portugalii Partia Europejskich Socjalistów Partia Socjalistyczna
Klaus Iohannis
Klaus Iohannis Senate of Poland 2015 02 (cropped 2).JPG
Rumunia prezydent Rumunii Europejska Partia Ludowa niezależny
Robert Fico
Fico Juncker (cropped).jpg
Słowacja premier Słowacji Partia Europejskich Socjalistów SMER – sociálna demokracia
Miro Cerar
Miro Cerar 2014-07-13.jpg
Słowenia premier Słowenii Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy Partia Nowoczesnego Centrum
Stefan Löfven
Stefan Löfven edited and cropped.jpg
Szwecja premier Szwecji Partia Europejskich Socjalistów Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza
Viktor Orbán
OrbanViktor 2011-01-07.jpg
Węgry premier Węgier Europejska Partia Ludowa Fidesz
Theresa May
Theresa May UK Home Office (cropped).jpg
Wielka Brytania premier Wielkiej Brytanii Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów Partia Konserwatywna
Paolo Gentiloni
Paolo Gentiloni - Festival Economia 2016.jpg
Włochy premier Włoch Partia Europejskich Socjalistów Partia Demokratyczna

Przewodniczący Rady Europejskiej[edytuj]

Tryb działania[edytuj]

Rada Europejska zbiera się dwa razy w ciągu półrocza. Gdy wymaga tego sytuacja, przewodniczący Rady Europejskiej może podjąć decyzję o zwołaniu nadzwyczajnego posiedzenia. Rada Europejska podejmuje decyzje zazwyczaj w drodze konsensusu, jednak traktaty przewidują kilka sytuacji, kiedy podejmuje decyzje w drodze głosowania. Przewodniczący Rady Europejskiej i przewodniczący Komisji nie biorą udziału w głosowaniu. W razie głosowania każdy z członków Rady Europejskiej może otrzymać pełnomocnictwo od co najwyżej jednego pozostałego członka. Rada Europejska podejmuje większością zwykłą decyzje w sprawach proceduralnych i uchwala regulamin wewnętrzny.

Uprawnienia[edytuj]

Głównym zadaniem Rady Europejskiej jest nadawanie impulsów do rozwoju i określanie ogólnych kierunków i priorytetów politycznych. Ma więc w tym zakresie charakter stricte polityczny. Traktaty przyznały jednak Radzie Europejskiej szereg uprawnień szczegółowych, nie tylko politycznych.

Rada Europejska określa strategiczne cele w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz podejmuje w tym zakresie niezbędne decyzje. Rada Europejska może jednomyślnie podjąć decyzję o ustanowieniu wspólnej europejskiej obrony[2]. Rada Europejska posiada także uprawnienia decyzyjne w niektórych kwestiach związanych z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Państwo uznające, że projekt aktu prawnego Unii mógłby naruszyć podstawowe aspekty jego systemu zabezpieczenia społecznego lub wymiaru sprawiedliwości, może zażądać przedłożenia tej kwestii Radzie Europejskiej. Procedura prawodawcza ulega wtedy zawieszeniu. Jeśli Rada Europejska nie znajdzie rozwiązania kompromisowego w tym zakresie, procedura prawodawcza ulega zakończeniu.

Rada Europejska ma też istotny wpływ na proces przyjmowania nowych członków – określa bowiem ogólne wytyczne co do negocjacji z państwem kandydującym. Analogiczne wytyczne formułuje w przypadku negocjacji z państwem pragnącym z Unii wystąpić.

Rada Europejska stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji lub 1/3 państw członkowskich, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może stwierdzić poważne i stałe naruszenie wartości demokratycznych lub praw człowieka w jednym z państw członkowskich. Państwo zainteresowane nie bierze udziału w głosowaniu. W takim przypadku Rada Unii Europejskiej może zawiesić niektóre prawa takiego państwa.

Rada Europejska określa również kolejność sprawowania prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Ma również prawo określenia kolejności rotacji stanowisk komisarzy w sytuacji, gdy komisarzy jest mniej niż państw członkowskich.

Rada Europejska posiada także istotne kompetencje kreacyjne – władzę wybierania pewnych organów i instytucji UE. M.in.

  • wybiera przewodniczącego Rady Europejskiej
  • mianuje wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (za zgodą przewodniczącego Komisji)
  • wskazuje, biorąc pod uwagę wynik wyborów do Parlamentu Europejskiego, kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej (wybieranego przez Parlament Europejski)
  • mianuje zatwierdzony przez Parlament Europejski skład Komisji
  • wybiera prezesa, wiceprezesa i członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego

Rada Europejska nie pełni funkcji prawodawczych.

Historia Rady Europejskiej[edytuj]

Rada Europejska wywodzi się z nieformalnych spotkań szefów rządów państw członkowskich wspólnot europejskich (tzw. spotkania na szczycie) odbywanych nieregularnie od 1961 roku. Ich inicjatorem był Charles de Gaulle. W czasie konferencji na szczycie w Paryżu w dniach 9 i 10 grudnia 1974 roku zdecydowano o zinstytucjonalizowaniu tych spotkań i nazwano je Radą Europejską, pod silnym wpływem Valéry’ego Giscarda d’Estaing (ówczesnego prezydenta Francji). Pierwsze posiedzenie Rady miało miejsce w Dublinie w marcu 1975 roku. Spotkania Rady odbywały się odtąd średnio 2 lub 3 razy w roku: raz na pół roku w państwie sprawującym aktualnie prezydencję, zaś ewentualne dodatkowe obrady zwykle w Brukseli.

Kolejnym krokiem w formalizacji spotkań na szczycie była Deklaracja londyńska przyjęta podczas obrad Rady Europejskiej w 1977 roku. Określono wtedy między innymi liczebność delegacji towarzyszących głowom państw lub rządów, sposób wydawania oficjalnych komunikatów i przygotowywania porządku dziennego obrad. Ważne postanowienia dotyczące Rady zawierała również uroczysta deklaracja o Unii Europejskiej, uchwalona 19 czerwca 1983 w Stuttgarcie.

Rada Europejska początkowo nie miała umocowania międzynarodowoprawnego. Podstawę traktatową jej funkcjonowania stworzył dopiero Jednolity akt europejski, który wszedł w życie w 1987 roku. Traktat z Maastricht, ustanawiający Unię Europejską, zmienił umocowanie Rady, która w 1993 roku stała się organem UE, a nie wspólnot. Z formalnego punktu widzenia Rada Europejska była wtedy jedynym organem Unii Europejskiej – inne główne instytucje były nadal organami wspólnot europejskich, z których Unia jedynie korzystała.

Traktat lizboński[3] potwierdził status Rady Europejskiej jako instytucji Unii Europejskiej, dokonał jednak pewnych zmian proceduralnych.

Przypisy

  1. European Council.
  2. K. Wojtaszczyk, Integracja europejska. Wstęp, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006, s. 95-98, ISBN 83-60501-05-X.
  3. Instytucje Unii Europejskiej

Linki zewnętrzne[edytuj]