Rada Stanu (Królestwo Polskie 1918)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rada Stanu Królestwa Polskiego – organ przedstawicielski Królestwa Polskiego, istniejący w 1918 r.

Utworzenie[edytuj | edytuj kod]

Rada Stanu została utworzona stosownie do art. II i III patentu z dnia 12 września 1917 r. w sprawie władzy Państwowej w Królestwie Polskiem[1], wydanego przez generalnych gubernatorów warszawskiego i lubelskiego, w imieniu cesarza Niemiec oraz cesarza Austrii i króla Węgier, na podstawie wydanej przez Radę Regencyjną ustawy o Radzie Stanu Królestwa Polskiego z 4 lutego 1918 r.[2].


Kompetencje[edytuj | edytuj kod]

W sprawach, których administracja nie została przekazana polskiej władzy państwowej, wnioski mogły być rozpatrywane tylko za zgodą (Zustimmumg) państw okupacyjnych. Generalny Gubernator mógł w tych sprawach wydawać zarządzenia po wysłuchaniu (nach Anhörung) Rady Stanu. Zaś dla zabezpieczenia ważnych interesów wojennych mógł on bez konieczności wysłuchiwania Rady wydawać niezbędnie potrzebne zarządzenia z mocą prawa, które tylko w tym samym trybie mogły być zmienione. Ustawy i rozporządzenia polskich władz, z których dla ludności wypływają prawa i obowiązki, musiały być przed wydaniem podane do wiadomości Generalnego Gubernatora tego państwa okupacyjnego, w którego obszarze administracyjnym miały wejść w życie, mógł zablokować je w ciągu dni 14 po przedłożeniu.

Skład i organizacja[edytuj | edytuj kod]

Rada Stanu składała się z 43 członków mianowanych przez Radę Regencyjną[3], 12 członków wchodzących w jej skład z urzędu[4] oraz 55 członków wybranych przez sejmiki powiatowe oraz rady miejskie Warszawy, Łodzi i Lublina, w wyborach przeprowadzonych 9 kwietnia 1918 r.

Na czele Rady stał marszałek. Prezydium Rady tworzyli marszałek, dwóch wicemarszałków oraz czterech sekretarzy.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem z 14 czerwca 1918 r. Rada Regencyjna mianowała Franciszka Jana Pułaskiego na stanowisko Marszałka Rady Stanu[5]. Na stanowiska wicemarszałków zostali powołani Józef Mikułowski-Pomorski oraz Stefan Bądzyński, zaś na stanowiska sekretarzy - Eugeniusz Krasuski, August Popławski, Jan Skotnicki i Henryk Wyrzykowski.

Otwarcie Rady Stanu odbyło się 21 czerwca 1918 r. W ramach jedynej odbytej sesji Rada zebrała się na 14 posiedzeniach plenarnych, uchwalając jedynie 4 ustawy[6]. Została rozwiązana przez Radę Regencyjną 7 października 1918 r. po przyjęciu przez państwa centralne zasad pokojowych 14 punktów Wilsona, zadeklarowaniu niepodległości Królestwa i zamiarze stworzenia nowego rządu[7][8]. Organ ustawodawczy Królestwa Polskiego nie zdążył doprowadzić do końca prac nad wieloma ustawami, jednak przygotowane projekty stały się podstawą dla późniejszych dekretów Naczelnika Państwa.

Przypisy

  1. Dz. Rozp. c. i k. Zarządu Wojskowego w Polsce z 1917 r., Cz. XVI, poz. 75; Dz. Urz. Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Nr 5, Dział II.
  2. Dz. U. z 1918 r. Nr 2, poz. 2.
  3. Postanowienie Rady Regencyjnej z dnia 26 kwietnia 1918 r. (M.P. Nr 57 z 26 kwietnia 1918 r.)
  4. Tzw. wirylistów.
  5. M. P. Nr 72 z 15 czerwca 1918 r.
  6. Ustawa z 15 lipca o wstrzymaniu eksmisji lokatorów (Dz.U. 1918 nr 8 poz. 17), z 9 sierpnia o przedłużeniu terminu wstrzymania eksmisji lokatorów (Dz.U. Nr 9 poz. 19), ustawa tymczasowa z 4 września o ochronie lokatorów (Dz.U. nr 10 poz. 21)
  7. Zieliński 1982 ↓, s. 48.
  8. Dz. U. z 1918 r. Nr 12, poz. 23

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Zieliński: Historia Polski 1914-1939. Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982. ISBN 83-04-00712-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]