Rada miasta Częstochowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rada Miasta Częstochowy – organ stanowiący i kontrolny gminy Częstochowa, istniejący kilkukrotnie w różnych okresach historii miasta, począwszy od jego utworzenia w 1826 roku.

Od IV kadencji (2002-2006) Rada Miasta Częstochowy składa się z 28 członków (wcześniej 50), wybieranych zgodnie z polską ordynacją na czteroletnie kadencje. Obecnie (kadencja 2014-2018) zasiadają w niej przedstawiciele PiS (10), SLD (9), PO (5) i lokalnego ugrupowania Mieszkańcy Częstochowy (4).

Skład Rady poszczególnych kadencji[edytuj | edytuj kod]

Kluby Rady Miasta (1919-1939)
Klub I kadencja
1919-1925[1]
II kadencja
1925-1927[2]
III kadencja
1927-1930[3]
IV kadencja
1934-1939[2]
PPS 6 (13,95%) 9 (20,93%) ? 12 (25,00%)
Lewica Klasowych Związków
Zawodowych (komuniści)
3 (6,98%) ?
Niezależna Socjalistyczna
Partia Pracy
1 (2,33%) ?
Blok Demokratyczny / Polski Blok Gospodarczy
(BBWR)
2 (4,76%) 14 (29,16%)
Narodowy KW 25 (58,14%) ?
Zjednoczony Chrześcijański KW 18 (41,86%) 17 (40,48%) 13 (27,08%)
Chrześcijańska Demokracja ? 1 (2,08%)
NPR-Zjednoczenie
Zawodowe Polskie
3 (6,98%) ?
Zjednoczony Żydowski KW 5 (11,63%) 6 (13,96%) ? 3 (6,25%)
Zjednoczenie Żydowskie
Blok Gospodarczy
5 (9,10%)
inne komitety
żydowskie
7 (16,28%) 3 (6,98%)
SUMA 43 (100%) 43 (100%) 42 (100%) 48 (100%)
Kluby Rady Miasta od 1990
Klub I kadencja
1990-1994[4]
II kadencja
1994-1998[4]
III kadencja
1998-2002[4]
IV kadencja
2002-2006[4][5]
V kadencja
2006-2010[6]
VI kadencja
2010-2014[7]
VII kadencja
2014-2018[8]
SLD 18 (36,00%) 25 (50,00%) 14 (50,00%) 7 (25,00%) 10 (35,71%)[a] 9 (26,59%)
PO 8 (28,57%) 9 (32,14%)[b][c] 5 (17,65%)[d]
PiS 5 (17,86%) 6 (21,43%) 5 (17,86%) 10 (29,77%)
PSL 1 (2,00%) 0 (6,48%)
Wspólnota
Samorządowa
9 (32,14%) 7 (25,00%) 4 (14,29%)
Mieszkańcy Częstochowy 4 (13,69%)
AWS 21 (42,00%)
„Solidarność” 45 (90,00%)
Liga Miejska 14 (28,00%)
UW 6 (12,00%)
inni 5 (10,00%) 10 (20,00%) 4 (8,00%) 0 (5,82%)
SUMA 50 (100%) 50 (100%) 50 (100%) 28 (100%) 28 (100%) 28 (100%) 28 (100%)

Lista przewodniczących Rady Miasta Częstochowy[edytuj | edytuj kod]

Dwudziestolecie międzywojenne
Nazwisko Przynależność Data rozpoczęcia Data zakończenia
I kadencja[1]
Stanisław Nowak Narodowy Komitet Wyborczy 1919 1925
II kadencja[1]
Julian Bugajski Polska Partia Socjalistyczna 1925 1927
III kadencja[1]
Julian Bugajski Polska Partia Socjalistyczna 1927 1930
IV kadencja[1]
? 1934 1939
III RP
Nazwisko Przynależność Data rozpoczęcia Data zakończenia
I kadencja[4][9]
Jerzy Zając 5 czerwca 1990 10 maja 1991
Teodor Harabasz 10 maja 1991 27 maja 1994
II kadencja[4][9]
Ewa Maria Janik Sojusz Lewicy Demokratycznej 4 lipca 1994 21 września 1995
Sławomir Gliński 23 października 1995 19 czerwca 1998
III kadencja[4][9]
Wiesław Wiatrak[10] 30 października 1998 27 października 2002
IV kadencja[4][9]
Ryszard Szczuka[11] 19 listopada 2002 27 października 2006
V kadencja
Piotr Kurpios Platforma Obywatelska 2006 10 grudnia 2009
Ewa Pachura Platforma Obywatelska 10 grudnia 2009 12 listopada 2010
VI kadencja
Marek Balt Sojusz Lewicy Demokratycznej 10 grudnia 2010[12] 24 października 2011[13]
p.o. Jerzy Nowakowski Prawo i Sprawiedliwość 24 października 2011[14] 22 listopada 2011
Zdzisław Wolski[15] Sojusz Lewicy Demokratycznej 22 listopada 2011[15][16] nadal w VII kadencji
VII kadencja
Zdzisław Wolski Sojusz Lewicy Demokratycznej od VI kadencji nadal

Historia[edytuj | edytuj kod]

W wyniku połączenia Starej Częstochowy i Nowej Częstochowy miasto uzyskało przywilej organizacji władz miejskich według zasad zarezerwowanych dla miast wojewódzkich. Prezydentem miasta został Józef Gąsiorowski, pierwszym radnym dotychczasowy burmistrz Starej Częstochowy Jan Muszyński, a drugim radnym dotychczasowy kasjer Tomasz Mientzer. Skład władz nie zmienił się do powstania listopadowego[17].

Na początku grudnia 1830 r. powołane komitet obywatelski, który przejął funkcje administracyjne, odsuwając od nich prezydenta Gąsiorowskiego. Sprzeciwiła się temu jednak rada obywatelska województwa kaliskiego, która rozwiązała komitet i utworzyła w jego miejsce nowy trzyosobowy komitet niemający prawa ingerować w sprawy administracyjne miasta. 20 czerwca 1831 roku przeprowadzone zostały na nowych zasadach wybory do demokratycznej rady municypalnej, która działała do zajęcia miasta przez wojska rosyjskie, które przywróciły stary ustrój[17].

W 1861 r. ukaz carski ustanowił w Polsce rady miejskie, powiatowe i gubernialne[18]. Na podstawie tego prawa 2 kwietnia 1861 roku utworzona została w Częstochowie rada miejska[19] złożona z ośmiu członków, przewodził jej prezydent[18]. Początkowo był nim Walerian Grochowski, ale krytykowany za oportunizm wobec władzy, został zastąpiony w lipcu 1861 roku przez Stanisława Łąckiego. Sekretarzem rady został Julian Kalinka, a pozostałymi jej członkami byli Aleksander Ferencewicz, Leon Wodziński, Jan Stasiakowski, Władysław Bonasiewicz, Maciej Trojanowski i Berek Kohn[19].

Do ważnych decyzji ówczesnej rady miasta należała likwidacja ograniczeń w osiedlaniu się ludności żydowskiej. Częstochowa stała się w tej kwestii pionierem w skali kraju, a podobna decyzja na szczeblu centralnym została wydana dopiero rok później dekretem margrabiego Wielopolskiego[19].

Kompetencje rady były jednak ograniczone i sprowadzały się głównie do przedstawiania władzom powiatowym i gubernialnym postulatów, w związku z tym rada miejska zaczęła domagać się rozszerzenia swych kompetencji i podjęła krytykę Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego oraz ogłosiła w związku z tym swoją dymisję uznając, że istnienie rad w takim kształcie za bezcelowe (6 grudnia 1862 r.). Było to jedyne tego typu wystąpienie w całej Polsce[18][20].

W czasie okupacji niemieckiej podczas I wojny światowej miasto ponownie uzyskało samorząd miejski. Rada miasta została utworzona z dniem 1 lipca 1915 roku, a w kwietniu 1917 r. odbyły się wybory do nowej rady miasta, która wybrała polskiego burmistrza miasta – dr. Józefa Marczewskiego. W październiku tego samego roku rada miejska zażądała od władz okupacyjnych zgody na likwidację pomnika cara Aleksandra II, na co zgodę wyraził generał-gubernator warszawski Hans Hartwig von Beseler[21].

Tymczasowe władze miejskie istniały do wyborów samorządowych z marca 1919 roku. W wyborach tych na trzyletnią kadencję wybrano władze zdominowane przez prawicę i centrum. W 1922 roku kadencja samorządu została przez Sejm przedłużona o kolejne trzy lata, co spowodowało w mieście strajki. Po przeprowadzonych w 1925 roku wyborach zwycięski Chrześcijański Komitet Wyborczy musiał liczyć się z mającą tyle samo miejsc w radzie koalicją lewicową. Efektem pata było kompromisowe podzielenie władzy. Prezydentem został przedstawiciel prawicy, a jego zastępcą reprezentant lewicy. Skonfliktowane władze miejskie zostały po niecałych dwóch latach zawieszone przez MSW, które wprowadziło rządy komisaryczne. W wyborach z października 1927 roku wygrała zdecydowanie lewica skupiona wokół PPS i wspierające ją komitety żydowskie. Zdominowany przez lewicę Zarząd Miasta był niewygodny dla władz państwowych, został więc zawieszony w 1930 roku i zastąpiony przez rządy komisaryczne, które trwały do 1936 roku[22].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 11 – po przejściu radnej klubu PO 29 kwietnia 2013 r. (Sensacja w częstochowskiej radzie miasta. Radna rzuca PO dla SLD (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. Agora SA, 2013-04-29. [dostęp 2013-04-29].)
  2. 8 – po zawieszeniu jednego z radnych w prawach członka partii i usunięciu z klubu radnych w marcu 2013 roku. (Bartłomiej Sabat zawieszony w prawach członka Platformy Obywatelskiej na dwa lata (pol.). Częstochowa Nasze Miasto, 2013-03-12. [dostęp 2013-04-29].)
  3. 7 – po przejściu radnej klubu do klubu SLD 29 kwietnia 2013 r. (Sensacja w częstochowskiej radzie miasta. Radna rzuca PO dla SLD (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. Agora SA, 2013-04-29. [dostęp 2013-04-29].)
  4. 4 – po wyjściu jednego radnego z klubu (jako radny niezależny) Dorota Steinhagen: Częstochowa. SLD trzyma PiS na bezpieczną odległość kija? (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2016-02-05. [dostęp 2016-02-06].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Rządzimy się sami, choć nie zawsze...
  2. a b Stefan Krakowski, Alfred Czarnota: Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych. Katowice: Śląsk, 1964, s. 151-154.
  3. Nie zawsze rządziliśmy się sami (pol.). extrapolska.pl. [dostęp 2011-12-13].
  4. a b c d e f g h Halina Rozpondek: Kalendarium ważniejszych działań samorządu miasta Częstochowy w latach 1990-2002 (pol.). UM Częstochowa. [dostęp 2012-01-26].
  5. Wybory: Problemy z wynikami (pol.). interia.pl, 2002-10-29. [dostęp 2012-01-30].
  6. Częstochowa skręca ostro w lewo (pol.). Gazeta Wyborcza Częstochowa. [dostęp 2009-10-25].
  7. Kto wszedł do częstochowskiej rady miasta (pol.). Gazeta Wyborcza Częstochowa. [dostęp 2009-10-25].
  8. Dorota Steinhagen: Wreszcie są oficjalne wyniki głosowania. Największe poparcie ma PiS (pol.). Gazeta Wyborcza Częstochowa. [dostęp 2014-11-19].
  9. a b c d Informator Urzędu Miasta Częstochowy (pol.). UM Częstochowa, 2003-05-27. [dostęp 2012-01-26].
  10. Wiceprzewodniczący Rady Miasta Częstochowy (pol.). UM Częstochowa. [dostęp 2012-01-30].
  11. Ryszard Szczuka: Ryszard Szczuka – O mnie (pol.). [dostęp 2012-01-30].
  12. Tomasz Jamroziński: Nowi Przewodniczący Rady Miasta VI kadencji (pol.). UM Częstochowa, 2010-12-10. [dostęp 2012-01-30].
  13. Dorota Steinhagen: Rada miasta bez szefa (pol.). gazeta.pl, 2011-10-22. [dostęp 2012-01-30].
  14. Wieszają krzyż, zdejmują krzyż, znów wieszają, potem zdejmują
  15. a b Dorota Steinhagen: Rada miasta wreszcie ma przewodniczącego (pol.). gazeta.pl, 2011-11-22. [dostęp 2012-01-30].
  16. Dorota Steinhagen: Wreszcie jest przewodniczący rady miasta. Został nim Zdzisław Wolski z SLD (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-12-08. [dostęp 2014-12-08].
  17. a b Maciej Trąbski: WYBORY RADY MUNICYPALNEJ MIASTA CZĘSTOCHOWY W 1831 ROKU (pol.). Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie. [dostęp 2012-03-31].
  18. a b c Stefan Krakowski, Alfred Czarnota: Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych. Katowice: Śląsk, 1964, s. 92.
  19. a b c Dwie rocznice (pol.). Jarosław Kapsa, 2012. [dostęp 2013-01-18].
  20. List częstochowskiej Rady do naczelnika Rządu Cywilnego (pol.). Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie. [dostęp 2013-04-14].
  21. Stefan Krakowski, Alfred Czarnota: Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych. Katowice: Śląsk, 1964, s. 118-124.
  22. Zdzisław Janikowski: Zdzisław Janikowski. Łódź: Księży Młyn, 2011, s. 10-13, seria: Magiczne czasy magicznych miast. ISBN 978-83-7729-027-9.