Radiostacja R-137

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Radiostacja R-137ultrakrótkofalowa, jednowstęgowa, nadawczo-odbiorcza radiostacja średniej mocy eksploatowana w SZ PRL.

Ze względu na swe parametry techniczne nazywana była sprzętem wojskowym tzw. II generacji w odróżnieniu od radiostacji dwuwstęgowych starego parku.

Radiostacja jednowstęgowa UKF R-137B na samochodzie Star-660.

Wersje radiostacji:

  • R-137 - zakupione (lata 60/70 XX w.) z ZSRR, na podwoziu ZiŁ-157 lub później ZiŁ-131,
  • R-137B - produkowane przez ZE-WAREL w Warszawie (1974-1975) na podwoziu Star 660,
  • R-137BZ - wersje zmodernizowane, produkowane przez ZE-WAREL w Warszawie na podwoziu Star 266,
  • R-137T - ZE-WAREL - Warszawa (1985-1986) na podwoziu transportera MTLB.

Przeznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Radiostacja była przeznaczona do utrzymywania nieprzerwanej łączności w paśmie UKF w ruchu lub podczas postoju. Po uzupełnieniu pulpitu radiostacji panelem wykonawczym zdalnego sterowania (PWZS) i po wcześniejszym zaprogramowaniu i nastrojeniu nadajnika i odbiornika miała możliwość pełnego zdalnego sterowania. Realizowane mogło to być z panelu dyspozycyjnego zdalnego sterowania (PDZS) z odległego elementu łączności, np. aparatowni radioodbiorczej poprzez kabel względnie radiolinię w kanale telefonicznym lub telegraficznym. Pierwowzorem tego systemu był rosyjski zestaw urządzeń zwany „ДИСТАНЦЯ-1” (czytaj distancja).

Możliwość wykorzystania praktycznego pełnego zdalnego sterowania zaprogramowanej wcześniej radiostacji była możliwa z chwilą wdrożenia systemu zautomatyzowanej linii radiowej (ZLR) na bazie nowej aparatowni radioodbiorczej ARO KU-10.

Ukompletowanie[edytuj | edytuj kod]

Pulpit radiostacji R-137B na samochodzie Star-660.
  • tablica zasilania TZ
  • stabilizator (autotransformator) SN
  • tablica rozdzielcza zasilania TRZ-18
  • sztuczne obciążenie nadajnika
  • przełącznik anten odbiorczych PAO
  • nadajnik radiostacji
  • odbiornik radiowy R-155U
  • pulpit radiostacji PR-9
  • odbiornik radiowy R-323
  • radiostacja UKF R-107
  • wzmacniacz mocy (do R-107) UM-3
  • półkomplet radiolinii taktycznej R-405 PT1-S
  • zespół spalinowo-elektryczny AB-4-T/230
  • zespół spalinowo-elektryczny PAB-2-1/230
  • prądnica (tzw. SOM -samochodowy odbiór mocy) GAB-8-3/400
  • tablica dalekopisu TD
  • dalekopis arkuszowy T-63 SU-13
  • nadajnik automatyczny T-53
  • urządzenie wynośne UW
  • urządzenie filtrowentylacyjne UFWA-12
  • ogrzewacz spalinowy nadwozia
  • maszt pneumatyczny MPT-100 (12m) 2 szt.
  • maszt składany radiolinii (12m)

Oryginalna wersja rosyjska radiostacji posiadała dalekopis taśmowy ST-35, ogrzewacz elektryczny zamiast spalinowego i automatyczny klucz Morse’a z klawiaturą P-010.

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Ogólne[edytuj | edytuj kod]

Zasięgi[edytuj | edytuj kod]

  • w ruchu (antena pręt 3m) - do 30 km
  • podczas postoju (wibrator objętościowy) - 50-70 km
  • podczas postoju (półromb pionowy) - do 150 km

Maksymalny zasięg uzależniony był od warunków propagacji (pora dnia) i ukształtowania terenu.

Zasilanie[edytuj | edytuj kod]

  • sieć jednofazowa 220V 50 Hz (PAB-2) – tylko urządzenia odbiorcze
  • sieć trójfazowa 3 x 380V lub 3 x 220V 50 Hz
  • zespół spalinowy AB-4 (4 kW 3 x 220V)
  • prądnica GAB-8 (8 kW 3 x 380V)

Radiostacja wyposażona była w układ automatycznego wyłączenia sieci AWS. Jego działanie oparte było na porównaniu potencjału nadwozia z dodatkowym kołkiem uziemiającym oddalonym od radiostacji do 25 m. W przypadku pojawienia się napięcia przewyższającego 24 V (dawna wartość napięcia bezpiecznego), następowało odłączenie zewnętrznego napięcia zasilającego od aparatury.

Możliwości pracy[edytuj | edytuj kod]

  • praca simpleksowa lub dupleksowa
  • kluczem telegraficznym z pulpitu radiostacji lub urządzenia wynośnego
  • z mikrofonu z pulpitu radiostacji, z urządzenia wynośnego lub z kabiny kierowcy
  • dalekopisem z radiostacji lub z innych aparatowni telegraficznych
  • z oddalonego na odległość do 800 m polowego aparatu telefonicznego
  • poprzez kanały radiolinii R-405 w kanale telefonicznym lub telegraficznym
  • poprzez telefoniczne urządzenie utajniające z radiostacji lub oddalonego aparatu
  • z innych telefonicznych lub telegraficznych aparatowni

Rodzaje emisji[edytuj | edytuj kod]

  • praca telegraficzna z manipulacją amplitudy (A1)
  • praca telegraficzna z manipulacją częstotliwości jedno lub dwukanałowa z różnymi przesuwami (F1-125, F1-250, F1-500, F6-250)
  • praca telefoniczna dwuwstęgowa z pełną lub ograniczoną falą nośną (A9A)
  • praca telefoniczna jednowstęgowa w górnej lub dolnej wstędze bocznej z różnymi poziomami fali nośnej (A3J, A3A, A3H)
  • praca telefoniczna jednowstęgowa z niezależnymi wstęgami bocznymi (różna informacja)(A3BJ, A3BA)
  • praca telefoniczna z modulacją częstotliwości (F3)

W nawiasach symbole emisji radiowych według starych oznaczeń.

Nadajnik[edytuj | edytuj kod]

Nadajnik radiostacji R-137B.

Elementy składowe[edytuj | edytuj kod]

Tetroda nadawcza Q-1P.
  • wzmacniacz mocy WM-6 (lampa Q-1P lub GU-42)
  • sprzęgacz antenowy SA-7
  • przełącznik wysokiej częstotliwości PWCz-15
  • wzbudnik nadajnika
    • panel rodzajów pracy W-1
    • panel poziomów W-2
    • syntezer częstotliwości 1-0M
    • zasilacz wzbudnika W-4
  • zasilacz niskich napięć ZWM-50/N
  • zasilacz wysokiego napięcia ZWM-50/W

Parametry nadajnika[edytuj | edytuj kod]

  • moc nadajnika ≥ 800 W
  • zakres częstotliwości 20 – 59,9999 MHz
  • siatka częstotliwości ustalonych co 100 Hz
  • stabilność częstotliwości 10-8 Hz/Hz
  • uzyskana poprzez automatyczną syntezę częstotliwości
  • pamięć mechaniczna 10 fal nadawczych
  • czas zmiany przygotowanej fali do 1,5 min
  • strojenie wzbudnika elektroniczne, wzmacniacza mocy i sprzęgacza antenowego ręczne
  • istniała możliwość strojenia dopasowania do anteny bez promieniowania (tzw. „ciche strojenie”)
  • sprawność energetyczna około 25% Uwarunkowane to było koniecznością pracy lampy mocy w klasie "A". Wzmacniacz mocy musiał mieć charakterystykę liniową aby nie zniekształcać wytworzonych we wzbudniku emisji telefonicznych.

Istota pamięci ustawienia pokręteł regulacyjnych we wzmacniaczu mocy i sprzęgaczu antenowym polegała na sprzężeniu ich z tzw. mechanizmami BMZ (zapadkowymi blokami mechanicznego zapamiętywania). Wybór (z pulpitu radiostacji lub zdalny) danej, wcześniej nastrojonej częstotliwości powodował załączanie się elektrycznych napędów i odszukanie zapamiętanego położenia.

Anteny nadawcze[edytuj | edytuj kod]

  • antena prętowa 3m (praca w ruchu)
  • antena półromb pionowy (na maszcie 12 m)
  • antena wibrator objętościowy (na 12m)

Odbiornik[edytuj | edytuj kod]

Elementy składowe[edytuj | edytuj kod]

  • panel podstawowy 2-1M
  • panel konwertera 0-2
  • syntezer częstotliwości 1-0M
  • zasilacz odbiornika 3-0M
  • panel telefoniczny 4-0M
  • panel telegraficzny 5-0M
  • panel wyjść liniowych 9-0M

Parametry odbiornika[edytuj | edytuj kod]

  • zakres częstotliwości 1,5 – 59,999 MHz
  • siatka częstotliwości co 100 Hz
  • stabilność częstotliwości
    • dobowa 2,5 x 10-8 Hz/Hz
    • miesięczna 1,2 x 10-7 Hz/Hz
  • uzyskana poprzez automatyczną syntezę częstotliwości
  • pamięć elektroniczna 10 fal odbiorczych wybieranych dekadowo
  • czas zmiany przygotowanej fali do 1 min
  • strojenie odbiornika samoczynne

Istota pamięci zaprogramowanych częstotliwości odbiorczych w odbiorniku R-155U, polegała na wyborze danej dekadowo zaprogramowanej częstotliwości na polach pamięci. Wywoływało to zaprogramowanie częstotliwości syntezera i ruszenie przestrajanej silnikiem elektrycznym pierwszej heterodyny. Gdy osiągnęła ona odpowiednią dla danej fali wartość, następowało zatrzymanie się napędów i precyzyjne dostrojenie się elektroniczne. Etapem ostatnim (dla częstotliwości wyższych od 30 MHz) było ruszenie napędów heterodyny konwerera i jego zatrzymanie z chwilą pojawienia się w torze odbiorczym sygnału użytecznego.

Anteny odbiorcze[edytuj | edytuj kod]

  • antena prętowa 4m (praca w ruchu)
  • antena półromb pionowy (na maszcie 12 m)
  • antena wibrator objętościowy (na maszcie 12m)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • RADIOSTACJA R-137. Opis techniczny i instrukcja eksploatacji. (wydawn. rosyjskie: РАДИОСТАНЦЯ Р-137 Техническое описание и инструкция по эксплуатации.)